Είναι άραγε η Ευρώπη το καλύτερο μέρος στον κόσμο για να ζεις και να εργάζεσαι

'Europe – a world-class place to live and work'. That is how President Juncker described Europe at the summit to formally proclaim the EU Pillar of Social Rights in Gothenburg last month. And he added: ‘Europe is more than just a single market, more than money … It is about our values and the way we want to live’. So how do we live?  Do the 510 million Europeans across the current 28 Member States really feel that their living conditions are ‘world-class’? 

Είναι άραγε η Ευρώπη το καλύτερο μέρος στον κόσμο για να ζεις και να εργάζεσαι;

«Το καλύτερο μέρος στον κόσμο για να ζει κανείς και να εργάζεται».  Έτσι χαρακτήρισε την Ευρώπη ο Πρόεδρος Juncker, καθώς ανακοίνωνε την επίσημη υπογραφή του πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων της ΕΕ στο Γκέτεμποργκ τον περασμένο μήνα.

Κατά τη διάρκεια της συνάντησης των ηγετών κρατών και κυβερνήσεων της ΕΕ, οι οποίοι διατράνωσαν τη δέσμευσή τους για την τήρηση ενός συνόλου 20 κοινωνικών αρχών και δικαιωμάτων, ο επικεφαλής της Επιτροπής υπογράμμισε το γεγονός ότι «η Ευρώπη είναι κάτι παραπάνω από μια ενιαία αγορά, δεν πρόκειται απλώς για τα χρήματα... Πρόκειται για τις αξίες μας και τον τρόπο με τον οποίο θέλουμε να ζούμε».

Με ποιον λοιπόν τρόπο ζούμε ακριβώς;  Αισθάνονται πραγματικά τα 510 εκατομμύρια Ευρωπαίοι των 28 (ακόμα) κρατών μελών ότι οι συνθήκες διαβίωσής τους είναι οι «καλύτερες στον κόσμο»;

Σίγουρα το αισθάνονται πολλοί. Πολλοί άλλοι όμως εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν ανισότητες και να αισθάνονται αποκλεισμένοι ή ανασφαλείς, να ανησυχούν σχετικά με την πρόσβασή τους σε αξιοπρεπή στέγαση και απασχόληση και να αναρωτιούνται τόσο για το μέλλον τους όσο και για το μέλλον των παιδιών τους.  Οι λαϊκίστικες απόψεις που ακούγονται σε ορισμένες περιοχές και που φαίνεται να απορρίπτουν το κατεστημένο βασίζονται στα προβλήματα αυτά αποτυπώνοντας μια εξαιρετικά αρνητική εικόνα.

Στην πραγματικότητα, όμως, τα πράγματα είναι όπως πάντα πολύ πιο περίπλοκα.

Για την ακρίβεια, τα τελευταία χρόνια ήταν σε γενικές γραμμές καλά και «είναι αλήθεια ότι πνέει ξανά ούριος άνεμος στην Ευρώπη». Τα αποτελέσματα της πιο πρόσφατης πανευρωπαϊκής έρευνας για την ποιότητα ζωής καταδεικνύουν συνολική πρόοδο στους τομείς της ποιότητας ζωής, της ποιότητας της κοινωνίας και της ποιότητας των δημοσίων υπηρεσιών. Παρατηρήσαμε βελτιώσεις σε πολλούς τομείς, αν και εξαιτίας της οικονομικής κρίσης η ποιότητα ζωής αξιολογούνταν πολύ αρνητικά τα τελευταία χρόνια. Μάλιστα, σε ορισμένες περιπτώσεις, οι δείκτες εμφανίζουν επιστροφή στα προ κρίσης επίπεδα – αντικατοπτρίζοντας, εν μέρει, την γενική οικονομική ανάκαμψη και την επιστροφή των κρατών μελών στην ανάπτυξη.

Τα επίπεδα αισιοδοξίας έχουν αυξηθεί, ενώ η ικανοποίηση από τη ζωή και την ευτυχία παρέμεινε σχετικά υψηλή στις περισσότερες χώρες της ΕΕ.  Ο δείκτης ικανοποίησης από το βιοτικό επίπεδο έχει σημειώσει αύξηση στα περισσότερα κράτη μέλη, ενώ πλέον, σε σύγκριση με το 2011, οι πολίτες που καταφέρνουν να αντιμετωπίσουν τις καθημερινές τους ανάγκες είναι περισσότεροι.

Ο δείκτης εμπιστοσύνης στους κρατικούς οργανισμούς έχει όντως αυξηθεί παντού· στους νέους μάλιστα εμφανίζεται ανάκαμψη της εμπιστοσύνης προς τους συνανθρώπους τους.  Η ευπρόσδεκτη αύξηση της δραστηριοποίησης και συμμετοχής σε κοινωνικές και κοινοτικές οργανώσεις στα κράτη μέλη και η μείωση των αισθημάτων κοινωνικού αποκλεισμού, τα οποία είχαν πολλαπλασιαστεί κατά τη διάρκεια της ύφεσης, αποτελούν επίσης ενδείξεις της βελτίωσης της κατάστασης μετά την κρίση. Πράγματι, οι κοινωνικές εντάσεις που παρατηρούνται κατά τα τελευταία πέντε χρόνια στην κοινωνία μεταξύ πλούσιων και φτωχών, διοίκησης και εργαζομένων, ηλικιωμένων και νέων, ανδρών και γυναικών έχουν μειωθεί.

 

Επιπλέον, σε αντίθεση με την κοινώς επικρατούσα αντίληψη, οι πολίτες στις μέρες μας είναι σίγουρα περισσότερο ικανοποιημένοι από τις κομβικές δημόσιες υπηρεσίες όπως η υγειονομική περίθαλψη και οι μεταφορές – και σε ορισμένες χώρες ακόμη και από τις υπηρεσίες φροντίδας παιδιών.

Μέχρι εδώ όλα μοιάζουν να βαίνουν καλώς.

Την ίδια στιγμή, ωστόσο, είναι σαφές ότι έχουμε ακόμα αρκετό δρόμο μπροστά μας.

Ενώ αρκετές χώρες της κεντρικής και ανατολικής κυρίως Ευρώπης συνεχίζουν να σημειώνουν πρόοδο, άλλες παραμένουν στάσιμες όσον αφορά τη διαδικασία ανοδικής σύγκλισης και, μάλιστα, σε ορισμένες περιοχές το χάσμα έχει διευρυνθεί περισσότερο. Για παράδειγμα, ενώ υπήρξε αύξηση του δείκτη ικανοποίησης από το βιοτικό επίπεδο, ιδιαίτερα στη Βουλγαρία, την Εσθονία, την Ουγγαρία, την Ιρλανδία και την Πολωνία, ο δείκτης ικανοποίησης από την ποιότητα ζωής σημείωσε μείωση στην Κροατία, την Κύπρο, την Ελλάδα, την Ιταλία και Ισπανία.  Επίσης, οι μεγάλες διαφορές μεταξύ των κρατών μελών σε σχέση με την πρόσβαση στις υπηρεσίες υγείας και φροντίδας και την ποιότητά τους συνεχίζουν να υφίστανται.

Εξακολουθούν επίσης να υπάρχουν βαθιές ανισότητες μεταξύ των φύλων, μεταξύ των διαφόρων ηλικιακών ομάδων και μεταξύ των διαφόρων εισοδηματικών ομάδων.

Οι γυναίκες, για παράδειγμα, αναφέρουν ελαφρώς υψηλότερα επίπεδα ικανοποίησης από τη ζωή σε σύγκριση με τους άνδρες αλλά εξακολουθούν να επωμίζονται την απλήρωτη οικιακή εργασία και τη φροντίδα ατόμων.  Το χάσμα των φύλων στον τομέα αυτό επιδεινώνεται ίσως ακόμα περισσότερο από την αυξανόμενη ανάγκη για μακροχρόνια φροντίδα των ηλικιωμένων –τομέας στον οποίο οι γυναίκες εξακολουθούν να συνεισφέρουν περισσότερο– η οποία είναι ένας από τους κυριότερους λόγους που δυσχεραίνουν την εξισορρόπηση προσωπικής και επαγγελματικής ζωής.

Οι ηλικιωμένοι μάλιστα ζουν λιγότερο καλά σε σχέση με τους νεότερούς τους, ιδιαίτερα σε ορισμένες χώρες της κεντρικής και ανατολικής Ευρώπης, ενώ η ηλικία συμβάλλει σαφέστατα στην μείωση της ικανοποίησης από τη ζωή στη Βουλγαρία, την Κροατία, τη Μάλτα, την Πολωνία, την Πορτογαλία, τη Ρουμανία και τη Σλοβενία. Στα δύο τρίτα των κρατών μελών της ΕΕ, περισσότεροι από τους μισούς ερωτηθέντες ανησυχούν επίσης για το ύψος εισοδήματος της τρίτης ηλικίας.

Στην πραγματικότητα, παρά το γεγονός ότι με την επάνοδο της ανάπτυξης ο αριθμός των ατόμων που βιώνουν αντικειμενικά δύσκολη κατάσταση είναι μικρότερος σε σύγκριση με πριν από πέντε χρόνια, περισσότεροι από τους μισούς πολίτες 11 κρατών μελών εξακολουθούν να δηλώνουν ότι δυσκολεύονται να αντιμετωπίσουν τις καθημερινές τους ανάγκες.  Όπως πάντα, οι φτωχοί είναι εκείνοι οι οποίοι πλήττονται περισσότερο, ενώ τα αποτελέσματα δείχνουν μικρότερη βελτίωση της ποιότητας ζωής των ομάδων χαμηλότερου εισοδήματος.

Πράγματι, πολλοί Ευρωπαίοι εμφανίζονται λιγότερο αισιόδοξοι για το μέλλον των παιδιών τους από ό,τι για το δικό τους. Αλλά εδώ, και πάλι, τα χάσματα είναι ορατά, καθώς η αισιοδοξία είναι μικρότερη για τις μελλοντικές γενιές σε Αυστρία, Βέλγιο, Τσεχική Δημοκρατία, Γαλλία, Γερμανία, Ελλάδα, Ιταλία, Λουξεμβούργο, Κάτω Χώρες, Σλοβενία, Ισπανία και Ηνωμένο Βασίλειο, ενώ στη Βουλγαρία, τη Φινλανδία, τη Λετονία, τη Λιθουανία και την Πολωνία οι άνθρωποι πιστεύουν ότι οι προοπτικές των παιδιών τους είναι καλύτερες από τις δικές τους.

Και στο πλαίσιο της συζήτησης για τη μετανάστευση και την κινητικότητα που επεκτείνεται και γίνεται περισσότερο έντονη σε ολόκληρη την ΕΕ, αξίζει να σημειωθεί ότι οι εντάσεις που παρατηρούνται μεταξύ διαφόρων θρησκευτικών και διαφορετικών εθνοτικών ομάδων έχουν αυξηθεί αισθητά σε ορισμένες χώρες, κυρίως στη Βουλγαρία, την Εσθονία, τη Δανία, τη Γερμανία, τη Μάλτα, την Αυστρία, τη Γαλλία, το Βέλγιο και την Ιταλία. Και αυτό, παρά τη γενική μείωση των εντάσεων που παρατηρούνται μεταξύ διαφόρων ομάδων στην κοινωνία.

Τη στιγμή λοιπόν που οι απόψεις των πολιτών της ΕΕ για τη ζωή τους εμφανίζουν πολλές διαφορές , κυβερνήσεις, τοπικές και περιφερειακές αρχές, κοινωνικοί εταίροι και η κοινωνία των πολιτών αναλαμβάνουν τη δέσμευση για την εφαρμογή του πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων.

Τα παραπάνω αποτελέσματα της πανευρωπαϊκής έρευνας για την ποιότητα ζωής αναδεικνύουν την ανάγκη να δοθεί προτεραιότητα στις ομάδες που χρειάζονται τη μεγαλύτερη βοήθεια: τους μακροχρόνια άνεργους – οι οποίοι διατρέχουν υψηλότερο κίνδυνο φτώχειας, κοινωνικού αποκλεισμού και προβλημάτων ψυχικής υγείας – στο πλαίσιο της ενεργούς στήριξης για την απασχόληση, τις γυναίκες – που συνεχίζουν να επωμίζονται το μεγαλύτερο μερίδιο του βάρους του νοικοκυριού και της φροντίδας ατόμων – στο πλαίσιο της αρχών της ισότητας των φύλων και της παιδικής φροντίδας· την υποστήριξη και την παροχή υπηρεσιών φροντίδας για την ενσωμάτωση του δικαιώματος καλύτερης ισορροπίας μεταξύ προσωπικής και εργασιακής ζωής στο σύνολο του εργασιακού βίου, τους φτωχότερους ηλικιωμένους πολίτες – στο πλαίσιο του δικαιώματος για επαρκές εισόδημα και επαρκείς συντάξεις των ηλικιωμένων, καθώς και στις διαφορές των αποκλίσεων όσον αφορά τη διαθεσιμότητα ποιοτικών υπηρεσιών – στο πλαίσιο του δικαιώματος έγκαιρης πρόσβασης σε οικονομικά προσιτή υγεία και κοινωνική μέριμνα.

Αυτές ωστόσο είναι ορισμένες μόνο από τις κρίσιμες πρωτοβουλίες που πρέπει να αναληφθούν ώστε η καθημερινότητα των Ευρωπαίων πολιτών να ακολουθήσει τις φιλόδοξες επιδιώξεις του πυλώνα. Εάν όντως θέλουμε αυτή η στιγμή να αποτελέσει ορόσημο για την Ευρώπη, πρέπει να μετουσιώσουμε τα στοιχεία αυτά σε πράξη και τα δεδομένα σε αποτελέσματα, ώστε να παραμείνουμε πραγματικά πιστοί στις «αξίες μας και τον τρόπο με τον οποίο θέλουμε να ζήσουμε.»

Useful? Interesting? Tell us what you think. Hide comments

Eurofound welcomes feedback and updates on this regulation

Προσθήκη νέου σχολίου