Minimumloon

8 september 2022

Image of young female worker in a café

Met de term “minimumloon” worden de diverse wettelijke beperkingen bedoeld met betrekking tot het laagste loon dat werkgevers aan werknemers kunnen betalen. Wettelijke minimumlonen zijn vastgesteld in formele wet- of regelgeving.Read more

Met de term “minimumloon” worden de diverse wettelijke beperkingen bedoeld met betrekking tot het laagste loon dat werkgevers aan werknemers kunnen betalen. Wettelijke minimumlonen zijn vastgesteld in formele wet- of regelgeving. Collectieve afspraken over minimumlonen worden vastgesteld in collectieve overeenkomsten tussen vakbonden en werkgevers.

Read less

Recente updates

Minimum wages pilot project

Following a request from the European Parliament and decision from the European Commission, Eurofound is carrying out a...

How to ensure adequate minimum wages in an age of inflation

Minimum wages have risen significantly in 2022, as the EU Member States leave behind the cautious mood of the pandemic...

EU-context

Top

Minimum wages infographic
Infographic

In de meeste EU-lidstaten geldt een nationaal wettelijk minimumloon, hoewel het niveau, de aanpassingsmechanismen en de reikwijdte ervan verschillen. In Oostenrijk, Denemarken, Finland, Italië en Zweden worden minimumlonen in collectieve arbeidsovereenkomsten vastgesteld, terwijl Cyprus wettelijke minimumlonen voor verschillende beroepen kent.

De EU-instellingen hebben in november 2017 gezamenlijk de Europese pijler van sociale rechten afgekondigd, waarin wordt uiteengezet hoe de EU zich inzet voor eerlijke lonen voor werknemers. Dit houdt onder meer in dat werknemers toereikende lonen moeten krijgen, om hun een fatsoenlijke levensstandaard te garanderen, laaggeschoolden en jongeren in staat te stellen werk te vinden en tegelijkertijd werk financieel aantrekkelijk te maken.

De nieuwe Europese Commissie, die in december 2019 aantrad, heeft dit streven bekrachtigd en een hervormingsinitiatief voor een EU-minimumloon op de agenda geplaatst. De visie van de Commissie voor een sterk sociaal Europa heeft ten doel de weg te banen voor een actieplan voor de uitvoering van de sociale pijler . Op 28 oktober 2020 heeft de Commissie na twee overlegrondes met de sociale partners in februari en juni een voorstel ingediend voor een EU-richtlijn inzake toereikende minimumlonen. Het doel is dat alle werknemers in de EU tegen 2024 een eerlijk en toereikend loon krijgen, ongeacht waar zij wonen.

Het werk van Eurofound op het gebied van minimumlonen haakt aan bij de door de Commissie voor 2019-2024 als prioriteit aangeduide “economie die werkt voor de mensen”.

Read less

Onderzoek

Top

Eurofound publiceert regelmatig nieuwe informatie over lonen in de EU, waaronder een jaarlijkse studie over de ontwikkeling van de niveaus van minimumlonen in de EU (en in Noorwegen en het VK), waarin wordt beoordeeld hoe nationale regeringen en sociale partners zich inzetten voor de vaststellingRead more

Eurofound publiceert regelmatig nieuwe informatie over lonen in de EU, waaronder een jaarlijkse studie over de ontwikkeling van de niveaus van minimumlonen in de EU (en in Noorwegen en het VK), waarin wordt beoordeeld hoe nationale regeringen en sociale partners zich inzetten voor de vaststelling van nieuwe niveaus. Ook wordt gekeken naar het concept van leefbaar loon, dat erop gericht is werknemers en hun gezinnen een fatsoenlijke levensstandaard en sociale participatie te garanderen in reactie op de situatie dat het inkomen van werkende gezinnen die afhankelijk zijn van de bestaande wettelijke minimumlonen, vaak ontoereikend is.

Loonontwikkelingen

In het jaarlijkse verslag over de minimumlonen voor 2021 wordt samengevat wat de niveaus van de minimumlonen waren in 2020 – het jaar dat werd gekenmerkt door de COVID-19-pandemie. Het geeft een beeld van de moeilijkheden waarmee nationale beleidsmakers zich geconfronteerd zagen en van de wijze waarop zij bij hun besluitvorming over het minimumloon hebben gereageerd op de uitdagingen van de economische en maatschappelijke ontwrichting als gevolg van de pandemie. Ook geeft het de mate weer waarin minimumlonen aan de orde waren in de steunmaatregelen in verband met COVID-19. In het verslag wordt ingegaan op de vorderingen die zijn gemaakt met het EU-initiatief inzake toereikende minimumlonen. Ook brengt het de reacties in kaart van nationale beleidsmakers en de sociale partners op EU-niveau.

In een eerdere studie over lonen in Europa in de 21e eeuw onderzocht Eurofound de potentiële gevolgen van een hypothetisch scenario van op EU-niveau gecoördineerd minimumloon dat is vastgesteld op 60 % van het mediane nationale loon.

Gevolgen van COVID-19 voor werknemers met lage lonen

COVID-19 zal waarschijnlijk van invloed zijn op het huidige debat over het minimumloon, aangezien veel werknemers die tijdens de pandemie essentiële diensten verlenen, onderaan de loonladder staan, zoals werknemers in de detailhandel, de voedselvoorzieningsketens of de gezondheidszorg. Andere werknemers met lage lonen, zoals werknemers in de horeca en de voedingssector of in vrijetijds- en amusementsdiensten, werden als eerste geconfronteerd met werkloosheid. Nu de werkloosheid toeneemt, is het van belang om te onderzoeken hoe minimumlonen kunnen bijdragen aan de beleidsmix die regeringen en sociale partners momenteel toepassen om de economische en sociale gevolgen op te vangen. Uit de e-enquête van Eurofound over leven, werken en COVID-19 blijkt dat bijna de helft van de huishoudens al moeite heeft om de eindjes aan elkaar te knopen. Minimumlonen kunnen een beleidsrol spelen bij het stabiliseren van inkomens.

Minimumloon versus leefbaar loon

De meeste EU-landen hebben een wettelijk minimumloon. Een ander concept dat hiermee verband houdt is het leefbaar loon: een loon dat bedoeld is om de werknemer (en in sommige gevallen afhankelijke personen in diens huishouden) een elementaire, maar aanvaardbare levenstandaard te garanderen. Het leefbaar loon is gebaseerd op een gedetailleerde en regelmatig bijgewerkte kostenberekening van de elementaire diensten en goederen die nodig zijn voor een dergelijke levensstandaard, en is deels bedoeld om te laten zien dat de geldende wettelijke minima hiervoor ontoereikend zijn. Campagnes over leefbare lonen zijn meestal vrijwillig en berusten op coalities van belangengroepen, vakbonden en werkgevers die samenwerken. Deze campagnes kunnen een rol vervullen van belangenbehartiging (Ierland) en accreditatie (VK), waarbij organisaties formeel zijn geaccrediteerd als werkgevers die een leefbaar loon bieden. In overeenstemming met de bepalingen inzake een eerlijke loon in de sociale pijler heeft het onderzoek van Eurofound tot doel beleidsmakers een praktische gids voor het concept van leefbaar loon te verstrekken.

Proefproject inzake veranderingen van het minimumloon

Op verzoek van het Europees Parlement en de Commissie zal Eurofound een proefproject uitvoeren over veranderingen van het minimumloon in de EU van 2021 tot 2023. Zie voor meer informatie de rubriek “Werk in uitvoering” hieronder.

Read less

Belangrijkste resultaten in de loop der jaren

Show more (12)

Hoofdpunten

Top

· Vrouwen zijn in bijna alle lidstaten oververtegenwoordigd onder mensen die het minimumloon betaald krijgen, ongeacht de definitie van het minimumloon.

Read more

· Vrouwen zijn in bijna alle lidstaten oververtegenwoordigd onder mensen die het minimumloon betaald krijgen, ongeacht de definitie van het minimumloon.

· Eén op de 10 werknemers in de EU had in 2017 een loon dat ongeveer overeenkwam met het minimumloon (± 10 %).

· In 2019 hebben veel EU-landen gediscussieerd over een verdere substantiële verhoging van het minimumloon na 2020, deels ten opzichte van een relatief streefcijfer en deels in absolute cijfers.

· Het wettelijk minimumloon is sinds het begin van het nieuwe millennium eerlijker geworden ten opzichte van het loon van andere werknemers, als het wettelijk minimumloon wordt vergeleken met het mediane loon van alle werknemers.

· Ondanks de opwaartse tendens blijft het minimumloon in de meeste landen lager dan 60 % of zelfs 50 % van het mediane loon. Dat is met name het geval in de Midden- en Oost-Europese EU-lidstaten, die aan het begin van het millennium nog een zeer laag relatief loonniveau hadden en in hun voorschriften voor het minimumloon nog steeds een streefcijfer van rond of onder de 50 % hanteren.

· In totaal ervaren 7 op de 10 werknemers met een minimumloon op zijn minst enige moeite om rond te komen, vergeleken met minder dan 5 op de 10 andere werknemers; deze cijfers verschillen echter sterk van land tot land. In Denemarken, Duitsland, Finland en Zweden bijvoorbeeld vindt minder dan 10 % van de werknemers met een minimumloon het moeilijk tot zeer moeilijk, tegen 50 % tot 60 % in Bulgarije, Kroatië en Cyprus en 80 % in Griekenland.

· Overheden in heel Europa reageren hierop met inkomensstabilisatiemaatregelen voor degenen die door de COVID-19-crisis zijn getroffen. In de mix van beleidsmaatregelen om inkomens te stabiliseren kan het minimumloon een rol spelen en daarmee bijdragen aan het tegengaan van een neerwaartse spiraal die tot een recessie of depressie leidt.

· Uit de databank EU PolicyWatch van Eurofound blijkt ook dat regeringen vaak naar het wettelijk minimumloon verwijzen bij het bepalen van de boven- of ondergrens van uitkeringen voor inkomenssteun, zoals die voor werktijdverkorting.

· Sectoren en beroepen met een hoog percentage werknemers dat het minimumloon krijgt, worden bijzonder hard getroffen door de COVID-19-pandemie: werknemers in de landbouw (15 % van de werknemers krijgt het minimumloon betaald, en 20% voor bepaalde beroepen in de landbouw), de detailhandel (13 %) of schoonmakers en hulpverleners (25 %) behoren tot degenen die een samenleving draaiende houden in tijden van sociale afstand en lockdowns.

· Andere sectoren en beroepen met een hoog percentage werknemers dat het minimumloon ontvangt – met name de sectoren accommodatie en horeca (16 %), kunst, amusement, recreatie of huishoudelijk werk (14 %) of persoonlijke diensten (16 %) – behoorden tot de sectoren die direct bij het begin van COVID-19 de gevolgen van de volksgezondheidsmaatregelen ondervonden.

Read less

Publicaties en gegevens

Top

De onderstaande gedeelten bieden toegang tot een reeks publicaties, gegevens en lopende werkzaamheden op dit gebied. 

  • Publicaties (153)
  • Gegevens
  • Lopende werkzaamheden (1)

Eurofound publications come in a variety of formats, including reports, policy briefs, blogs, articles and presentations. 

Lopende werkzaamheden

Research continues in this topic on a variety of themes, which are outlined below with links to forthcoming titles. 

Pilot project on minimum wages

Following a request from the European Parliament and decision from the European Commission, Eurofound will carry out a pilot project on the 'Role of the minimum wage in establishing the Universal Labour Guarantee' in the EU from 2021 to 2023. The purpose of this pilot project is to provide data and research evidence that will feed into the monitoring of the European Commission’s initiative on adequate minimum wages. The main objectives will be examined in three distinct modules:

  • Module 1: Enforcement of minimum wages and compliance – providing a measurement of compliance with minimum wage regulation and discussing the methodological and policy issues related to this measurement
  • Module 2: Database on minimum wage rates applicable to low-paid jobs – building a database on minimum wages in collective agreements
  • Module 3: Minimum tariffs in collective agreements – to verify the presence of minimum tariffs for self-employed in collective agreements