Προφίλ χώρας εργασιακού βίου για την Κύπρο
Αυτό το προφίλ περιγράφει τα βασικά χαρακτηριστικά της επαγγελματικής ζωής στην Κύπρο. Στόχος του είναι να παράσχει τις σχετικές βασικές πληροφορίες σχετικά με τις δομές, τα θεσμικά όργανα, τους φορείς και τους σχετικούς κανονισμούς που αφορούν την επαγγελματική ζωή.
Αυτό περιλαμβάνει δείκτες, δεδομένα και ρυθμιστικά συστήματα σχετικά με τις ακόλουθες πτυχές: φορείς και θεσμικά όργανα, συλλογικές και ατομικές εργασιακές σχέσεις, υγεία και ευημερία, αμοιβές, χρόνος εργασίας, δεξιότητες και κατάρτιση, ισότητα και απαγόρευση των διακρίσεων στην εργασία. Τα προφίλ επικαιροποιούνται συστηματικά ανά διετία.
Trade unions, employer organisations and public institutions play a key role in the governance of the employment relationship, working conditions and industrial relations structures. They are interlocking parts in a multilevel system of governance that includes European, national, sectoral, regional (provincial or local) and company levels. This section looks at the key players and institutions and their role in Cyprus.
Public authorities involved in regulating working life
The Department of Labour Relations (Τμήμα Εργασιακών Σχέσεων, DLR) of the MLSI is the authority responsible for implementing the government’s policy in the area of industrial relations. Among its main responsibilities, the DLR provides mediation services for the settlement of labour disputes in private and semi-government sectors. Additionally, the department operates the Trade Union Registrar’s Service, which is responsible for the registration and monitoring of social partner organisations in Cyprus.
The main institutions that ensure the enforcement of employees’ rights in Cyprus are (1) the Department of Labour Inspection (Τμήμα Επιθεώρησης Εργασίας) and (2) the Labour Inspectorate (Υπηρεσία Επιθεωρήσεων). The Department of Labour Inspection was set up in 2002 in the context of International Labour Organization (ILO) Convention No. 81 and covers, exclusively, the enforcement of health and safety rules at the workplace. The Labour Inspectorate operates under the Permanent Secretary of the MLSI; it was set up through the Law on the Establishment of the Labour Inspectorate Service (Law 88(I)/2020). The Labour Inspectorate is responsible for the enforcement of a total of 30 pieces of labour-related legislation, not including health and safety legislation, and has replaced the previous labour inspection teams. These teams were multidisciplinary bodies staffed by inspectors from three different departments (the DLR, the Department of Labour and the Department of Social Insurance Services); they were in operation from 2009 until the enforcement of the Labour Inspectorate at the end of 2020.
The Department of Labour is also involved in regulating working life, as under its authority is the supervision of the application of various relevant pieces of legislation, in particular regulating the employment of European citizens and of third-country nationals.
Representativeness
There are no specific criteria for defining the representativeness of employer associations and trade unions at national level. In legal terms, the only statutory regulation that might be considered as establishing criteria of representativeness refers to the formation of trade unions and their obligation to be registered with the Trade Union Registrar (Μητρώο Συντεχνιών). The requirement of official registration with the Trade Union Registrar also applies to employer associations, while a similar obligation applies if a trade union organisation or an employer association wishes to withdraw from the Trade Union Registrar or cease to function.
Overall, the most critical factor in assessing the concept of representativeness is an organisation’s capacity building for social dialogue. In this context, for an organisation to be recognised as a partner in social dialogue and to be classified as a ‘peak national organisation’ (or a ‘central organisation’, which is the most common term in Cyprus), the organisation must be a key player within the existing system of industrial relations. Particularly important are the organisation’s ability to define the terms and conditions of employment through collective bargaining at sector and company levels and its capacity to participate in the consultation process on possible social policy and industrial relations initiatives at national level.
Trade unions
About trade union representation
As provided for by the IRC, both sides recognise the right of employers and employees to organise freely and to belong to organisations of their own choice without any interference or victimisation from either side.
According to the Trade Union Laws, the Trade Union Registrar keeps a register of unions. All unions are obliged to register, after submitting a special application for registration, within 30 days from the date the union is established. To register, each union must have over 20 members, except when fewer than 20 workers are employed in a specific occupation.
In October 2009, a draft bill was introduced to the House of Representatives amending the legislation on trade unions, but, as of 2023, it had still not been enacted. It is currently still with the House of Representatives. The draft legislation was drawn up as part of the MLSI’s efforts, since 1995, to modernise the existing legislation and bring its provisions in line with present-day conditions. For this purpose, extensive consultations were held before the competent tripartite technical committee, which was set up through a decision of the Labour Advisory Board (Εργατικό Συμβουλευτικό Σώμα, LAB); these consultations lasted for almost 10 years. The main parts of the draft legislation were opposed by the Pancyprian Federation of Independent Trade Unions (Παγκύπρια Ομοσπονδία Ανεξάρτητών Συνδικαλιστικών Ορανώσεων, POASO) and by other independent trade unions. One sticking point was Article 9, which increased the minimum number of members required to form a trade union from 21 to 100 people.
In May 2012, Law 55(I)/2012 on the recognition of trade union organisations and of the right to provide trade union facilities for recognition purposes was passed as part of a package of legislative measures for the modernisation of the system of industrial relations, aimed at strengthening legislation provided for by ILO Convention No. 135. In short, Law 55(I)/2012 includes a number of provisions that seek to strengthen the rights to bargain collectively and to give trade union representatives access to workplaces, while still respecting employers’ rights.
The rate of trade union density fell from 76.1% in 1990 to 51.0% in 2008. Although exact figures after 2008 are not available, the Trade Union Registrar estimates that, by 2011, trade union density had dropped below 50%. Between 2011 and 2015, trade unions estimate that there was a further decline. Similarly, the three main trade union organisations that are active in the private sector have reported decreasing membership, although without providing specific figures. The most affected sectors are construction and manufacturing. In the view of the former Minister of Labour Sotiroula Charalambous, between 2008 and 2014 the decrease in union membership was one of the most important problems facing the trade union movement and caused a number of difficulties, including problems with finances. The declining trend in membership is reported by unions to have stabilised in 2016, in line with the stabilisation of the labour market. In 2017 and 2018, trade unions reported increasing membership, although without publishing concrete figures.
Trade union membership and density, 2010–2022
| 2010 | 2011 | 2012 | 2013 | 2014 | 2015 | 2016 | 2017 | 2018 | 2019 | 2020 | 2021 | 2022 | Source | |
| Trade union density in terms of active employees (%)* | n.a. | n.a. | n.a. | n.a. | n.a. | n.a. | 54.09 | 51.35 | 49.92 | 49.33 | n.a. | n.a. | n.a. | Trade Union Registrar |
| Trade union density in terms of active employees (%) | 48.0 | 45.6 | 45.3 | 46.6 | 45.8 | 43.6 | 43.3 | n.a. | n.a. | n.a. | n.a. | n.a. | n.a. | OECD/AIAS ICTWSS database 2021 |
| Trade union membership (thousands)** | n.a. | n.a. | n.a. | n.a. | n.a. | n.a. | 168,123 | 168,891 | 173,285 | 174,338 | n.a. | n.a. | n.a. | Trade Union Registrar |
| Trade union membership (thousands) | 186 | 182 | 180 | 175 | 171 | 166 | 168 | n.a. | n.a. | n.a. | n.a. | n.a. | n.a. | OECD/AIAS ICTWSS database 2021 |
Σημειώσεις: * Ποσοστό εργαζομένων που είναι μέλη συνδικαλιστικής οργάνωσης. ** Η συμμετοχή των εργαζομένων σε συνδικαλιστική οργάνωση προκύπτει από το σύνολο των μελών (εργατικών) συνδικαλιστικών οργανώσεων και προσαρμόζεται, εάν είναι απαραίτητο, για τα μέλη συνδικαλιστικών οργανώσεων εκτός του ενεργού, εξαρτώμενου και απασχολούμενου εργατικού δυναμικού (δηλαδή συνταξιούχοι, αυτοαπασχολούμενοι, φοιτητές και άνεργοι). μ.δ., άνευ αντικειμένου· ΟΟΣΑ/AIAS ICTWSS, Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης/Ινστιτούτο Προηγμένων Εργασιακών Σπουδών του Άμστερνταμ Θεσμικά χαρακτηριστικά των συνδικάτων, καθορισμός των μισθών, κρατική παρέμβαση και κοινωνικά σύμφωνα.
Πηγές: Eurostat [lfsa_eegaed_custom_766159]· ΟΟΣΑ και AIAS (2021)
Κύριες συνδικαλιστικές συνομοσπονδίες και ομοσπονδίες
Στην Κύπρο, ο αριθμός των μελών μιας συνδικαλιστικής οργάνωσης δεν θεωρείται στοιχείο αντιπροσωπευτικότητας. Στο πλαίσιο αυτό, ο πίνακας «Κύριες συνδικαλιστικές συνομοσπονδίες και ομοσπονδίες» περιλαμβάνει συνδικαλιστικές οργανώσεις που είναι σχετικά μικρές όσον αφορά τα μέλη, αλλά θεωρούνται ότι ασκούν επιρροή στις συλλογικές διαπραγματεύσεις.
Εκτός από τις τρεις κορυφαίες εθνικές οργανώσεις – τη Δημοκρατική Εργατική Ομοσπονδία Κύπρου (ΔΕΟΚ), την Παγκύπρια Εργατική Ομοσπονδία (ΠΕΟ) και τη Συνομοσπονδία Εργαζομένων Κύπρου (ΣΕΚ) – και παρά τις αξιοσημείωτες διαφορές μεταξύ του ιδιωτικού και του δημόσιου τομέα, ο πίνακας περιλαμβάνει επίσης τρεις συνδικαλιστικές οργανώσεις που δραστηριοποιούνται στον δημόσιο τομέα: ο Οργανισμός Ελλήνων Λειτουργών Μέσης Εκπαίδευσης Κύπρου, η Παγκύπρια Συντεχνία Δημοσίων Υπαλλήλων (ΠΑΣΥΔΥ) και η Παγκύπρια Οργάνωση Ελλήνων Δασκάλων, ΠΟΕΔ. Ο λόγος για τη συμπερίληψη αυτών των τριών οργανώσεων είναι ότι αντιστοιχούν σε μεγάλο βαθμό στην ταξινόμηση των κεντρικών οργανισμών, κυρίως σε σχέση με την ικανότητά τους να επηρεάζουν τα αποτελέσματα των συλλογικών διαπραγματεύσεων. Για τον ίδιο λόγο περιλαμβάνεται και η Ένωση Τραπεζικών Υπαλλήλων Κύπρου (ΕΤΥΚ).
Τέλος, ο πίνακας περιλαμβάνει και την Παγκύπρια Ομοσπονδία Ανεξάρτητων Συνδικαλιστικών Οργανώσεων (ΠΟΑΣΟ, πρώην ΠΟΑΣ – άλλαξε όνομα το 2020). Η POAS ιδρύθηκε το 1956. Η ομοσπονδία ενώνει ανεξάρτητες οργανώσεις εργαζομένων, κυρίως εκείνες που δραστηριοποιούνται σε κρατικές επιχειρήσεις, και έχει καθεστώς παρατηρητή στο LAB. Μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του 2000, το POAS αγωνιζόταν να επιβιώσει. Ωστόσο, το 2007, μετά την ένταξη οκτώ ανεξάρτητων συνδικάτων – που δραστηριοποιούνται σε δημόσιες επιχειρήσεις – στην ομοσπονδία, η POAS αναδείχθηκε και πάλι ως βασικός παίκτης. Ενίσχυσε περαιτέρω τη θέση της το 2020, όταν η Παγκύπρια Συντεχνία Νοσηλευτών (ΠΑΣΥΝΟ) και η Ανεξάρτητη Συντεχνία Δημοσίων Υπαλλήλων Κύπρου (ΑΣΔΥΚ) εντάχθηκαν επίσης στην ομοσπονδία. Τα σωματεία μέλη της ΠΟΑΣΟ είναι συμβαλλόμενα μέρη διαφόρων συλλογικών συμβάσεων στον ευρύτερο δημόσιο τομέα.
Κύριες συνδικαλιστικές συνομοσπονδίες και ομοσπονδίες
Name | Abbreviation | Number of members | Involved in collective bargaining? | ||||||||
2008 | 2015 | 2016 | 2017 | 2018 | 2019 | 2020 | 2021 | 2022 | |||
| Democratic Labour Federation of Cyprus (Δημοκρατική Εργατική Ομοσπονδία Κύπρου) | DEOK | 9,407 | 7,125 | 7,123 | 7,024 | 7,113 | 7,172 | 7,173 | n.a. | n.a. | Yes |
| Pancyprian Federation of Labour (Παγκύπρια Εργατική Ομοσπονδία) | PEO | 83,132 | 60,686 | 61,559 | 61,372 | 61,458 | 61,656 | 58,291 | n.a. | n.a. | Yes |
| Cyprus Employees Confederation (Συνομοσπονδία Εργαζομένων Κύπρου) | SEK | 70,322 | 53,467 | 56,775 | 57,842 | 59,944 | 60,635 | n.a. | n.a. | n.a. | Yes |
| Union of Cyprus Banking Employees (Ενωση Τραπεζικών Υπαλλήλων Κύπρου) | ETYK | 10,671 | 9,341 | 8,775 | 8,806 | 9,195 | n.a. | 8,882 | n.a. | n.a. | Yes |
| Organisation of Greek Secondary Education Teachers (Οργάνωση Ελλήνων Λειτουργών Μέσης Εκπαίδευσης Κύπρου) | OELMEK | 5,643 | 5,373 | 5,150 | 5,403 | 5,740 | 5,757 | 5,654 | 5,641 | n.a. | Yes |
| Pancyprian Union of Public Servants (Παγκύπρια Συντεχνία Δημοσίων Υπαλλήλων) | PASYDY | n.a. | 15,323 | 14,683 | 14,271 | 14,246 | 14,024 | 21,125 | 21,144 | n.a. | Yes |
| Pancyprian Organisation of Greek Teachers (Παγκύπρια Οργάνωση Ελλήνων Δασκάλων) | POED | 5,174 | 5,545 | 5,560 | 5,708 | 5,923 | 6,287 | 6,247 | 6,271 | n.a. | Yes |
| Pancyprian Federation of Independent Trade Union Organisations (Παγκύπρια Ομοσπονδία Ανεξάρτητων Συνδικαλιστικών Οργανώσεων) | POASO | 1,842 | 1,422 | 1,329 | 1,302 | 1,227 | 1,228 | n.a. | n.a. | n.a. | Yes |
Πηγή: Γραμματέας Συνδικαλιστικών Οργανώσεων
Σε οργανωτικό επίπεδο, δεν έχουν σημειωθεί αξιοσημείωτες εξελίξεις από το 2011 όσον αφορά την οργάνωση και τον ρόλο των συνδικαλιστικών οργανώσεων. Κατά την ίδια περίοδο, δεν υπήρξαν νομοθετικές εξελίξεις που να έχουν άμεσο αντίκτυπο στον ρόλο των κοινωνικών εταίρων στον κοινωνικό διάλογο, τις συλλογικές διαπραγματεύσεις και τις εργατικές συγκρούσεις.
Οι πιο πρόσφατες σχετικές εξελίξεις έχουν ως εξής.
Η ΑΣΔΥΚ ιδρύθηκε τον Νοέμβριο του 2014 ως αποτέλεσμα διάσπασης από τον ΠΑΣΥΔΥ. Η ΑΣΔΥΚ καταχωρήθηκε ως συνδικαλιστική οργάνωση τον Ιανουάριο του 2015. Σε αντίθεση με την οργανωτική δομή του ΠΑΣΥΔΥ, η ηγεσία του νέου σωματείου έχει τριετή θητεία και όριο δύο θητειών. Επιπλέον, κάθε ηγετικό στέλεχος που παίρνει προαγωγή θα παραιτηθεί αυτόματα από τη θέση του στο σωματείο, ενώ οι αξιωματούχοι του συνδικάτου δεν θα λάβουν καμία πληρωμή. Από τον Μάρτιο του 2017, το συνδικάτο είχε 240 μέλη, κυρίως δημόσιους υπαλλήλους νεότερης ηλικίας.
Η Παγκύπρια Συντεχνία Ισότητας, εγγράφηκε τον Δεκέμβριο του 2017. Η ένωση στοχεύει στην οργάνωση ατόμων με μη μόνιμες σχέσεις εργασίας στον ευρύτερο δημόσιο τομέα και, στο τέλος του 2017, είχε 360 μέλη.
Δύο συντεχνίες, η Συντεχνία Οικοδόμων, Ξυλουργών, Μεταλλωρυχείων και Γενικών Εργατών Κύπρου (Συντεχνία Οικοδόμων, Ξυλουργών, Μεταλλωρύχων και Γενικών Εργατών Κύπρου) και η Συντεχνία Εργατών Μετάλλου, Μηχανοτεχνιτών και Ηλεκτροτεχνιτών Κύρου (αμφότερες ανήκουν στην ΠΕΟ), ολοκλήρωσαν τη συγχώνευσή τους το 2022. Η διαδικασία ξεκίνησε στα τέλη του 2021.
Η Ανεξάρτητη Συντεχνία Τεχνικού και Εργατικού Προσωπικού της Αρχής Ηλεκτρισμού Κύπρου ιδρύθηκε το 2021, ενώ το 2022 ιδρύθηκε ο Σύνδεσμος Πυροσβεστών Κύπρου.
Η Παγκύπρια Συντεχνία Κυβερνητικών Φαρμακοποιών διαλύθηκε το 2021 και η Ελεύθερη Συντεχνία Εργατουπαλλήλων Κυπριακής Εταιρείας Αποθήκευσης Πετρελαιοειδών, μέλος της ΣΕΚ, διαλύθηκε το 2022.
Τα στοιχεία των μελών για την περίοδο 2016-2019, όπως παρουσιάζονται στον προηγούμενο πίνακα, δείχνουν ότι οι δύο κορυφαίες συνδικαλιστικές συνομοσπονδίες της χώρας, η ΣΕΚ και η ΠΕΟ, ανακάμπτουν από τη σημαντική απώλεια μελών κατά τη διάρκεια της πρόσφατης οικονομικής κρίσης. Ωστόσο, ο αριθμός των μελών τους παραμένει πολύ χαμηλότερος από το προ κρίσης επίπεδο του 2008. Αν και τα στοιχεία από το 2020 και μετά είναι ελλιπή, φαίνεται ότι, γενικά, η συμμετοχή σε συνδικαλιστικές οργανώσεις παραμένει σχετικά σταθερή.
Οργανώσεις εργοδοτών
Σχετικά με την εκπροσώπηση των εργοδοτών
Όσον αφορά τις εργοδοτικές οργανώσεις, μέχρι σήμερα, η δομή, οργάνωση και λειτουργία των εργοδοτικών οργανώσεων στην Κύπρο δεν έχει μελετηθεί και εξεταστεί με συστηματικό τρόπο.
Οι περισσότερες αναφορές στο θέμα αυτό περιέχονται στη βιβλιογραφία που είτε εξετάζει ζητήματα εργατικού δικαίου και εργασιακών σχέσεων γενικότερα είτε προσεγγίζει ιστορικά το ζήτημα της λειτουργίας των εργοδοτικών οργανώσεων.
Οι δύο εθνικές κορυφαίες εργοδοτικές οργανώσεις είναι το Κυπριακό Βιομηχανικό και Εμπορικό Επιμελητήριο Κύπρου και η Ομοσπονδία Εργοδοτών και Βιομηχάνων (ΟΕΒ). Δεν υπάρχουν διαθέσιμα συστηματικά στοιχεία σχετικά με την πυκνότητα της οργάνωσης των εργοδοτών. Ωστόσο, τόσο το ΚΕΒΕ όσο και η ΟΕΒ ανέφεραν ότι υπάρχει σαφής τάση αύξησης του αριθμού των μελών και μιας μοναδικής συσπείρωσης των μελών. Κατά την άποψη της ΟΕΒ, η νέα οικονομική κατάσταση που έχει διαμορφωθεί ως αποτέλεσμα της οικονομικής κρίσης, η ανασφάλεια των επιχειρήσεων σε αυτό το νέο περιβάλλον και η επιτακτική ανάγκη εξεύρεσης λύσεων έχουν οδηγήσει περισσότερες επιχειρήσεις να αναζητήσουν μέσα εκπροσώπησης και προστασίας των συμφερόντων τους. Στο πλαίσιο αυτό, οι απώλειες μελών αντισταθμίστηκαν από την προσχώρηση νέων μελών. Αξιοσημείωτη εξέλιξη τα τελευταία χρόνια αποτελεί η διάλυση τον Δεκέμβριο του 2015 του Κυπριακού Εργοδοτικού Συνδέσμου Τραπεζών, ΚΕΣΤ. Η ΚΕΣΤ διαλύθηκε με απόφαση των τελευταίων εναπομεινάντων μελών της αμέσως μετά την αποχώρηση μεγάλων τραπεζών, όπως η Τράπεζα Κύπρου και η Συνεργατική Κεντρική Τράπεζα. Τώρα, η ΕΤΥΚ πρέπει να διαπραγματευτεί συλλογικές συμβάσεις με κάθε τράπεζα ξεχωριστά.
Ο Έφορος Συνδικαλιστικών Οργανώσεων (ο οποίος είναι επίσης αρμόδιος για τις οργανώσεις εργοδοτών και τις επιχειρηματικές ενώσεις) κατέθεσε ότι, το 2022, υπήρξε αύξηση του ενδιαφέροντος και της κινητοποίησης των εργοδοτών για τη δημιουργία νέων οργανώσεων. Στην πραγματικότητα, η πιο σημαντική εξέλιξη ήταν η έναρξη μιας διαδικασίας για την επαναφορά της KEST το 2022, μια διαδικασία που ολοκληρώθηκε τον Δεκέμβριο του 2022, οκτώ χρόνια μετά τη διάλυσή της.
Συμμετοχή σε οργανώσεις εργοδοτών και πυκνότητα, 2012–2022
2012 | 2013 | 2014 | 2015 | 2016 | 2017 | 2018 | 2019 | 2020 | 2021 | 2022 | Source | |
| Employer organisation density in terms of active employees (%) | n.a. | n.a. | n.a. | n.a. | n.a. | n.a. | 66.1 | n.a. | n.a. | n.a. | n.a. | OECD/AIAS ICTWSS database 2021 |
| Employer organisation density in private sector establishments (%)* | n.a. | 43 | n.a. | n.a. | n.a. | n.a. | n.a. | 11 | n.a. | n.a. | n.a. | European Company Survey 2019 |
Σημείωση: * Ποσοστό εργαζομένων που εργάζονται σε εγκατάσταση που είναι μέλος οποιασδήποτε εργοδοτικής οργάνωσης που συμμετέχει σε συλλογικές διαπραγματεύσεις.
Πηγές: Eurofound και Cedefop (2020)· ΟΟΣΑ και AIAS (2021)
Κύριες οργανώσεις εργοδοτών
Εκτός από το ΚΕΒΕ και την ΟΕΒ, ο πίνακας «Κύριες εργοδοτικές οργανώσεις και συνομοσπονδίες» περιλαμβάνει επίσης δύο κλαδικές εργοδοτικές ενώσεις που έχουν επιρροή όσον αφορά τις συλλογικές διαπραγματεύσεις: την Ομοσπονδία Συνδέσμων Εργολάβων Οικοδομών Κύπρου (Ομοσπονδία Συνδέσμων Εργολάβων Οικοδομών Κύπρου, ΟΣΕΟΚ), η οποία είναι μέλος της ΟΕΒ, και τον Παγκύπριο Σύνδεσμο Ξενοδόχων, ΠΑΣΥΞΕ), η οποία είναι μέλος του ΚΕΒΕ. Περιλαμβάνει επίσης τον Σύνδεσμο Τουριστικών Επιχειρήσεων Κύπρου (ΣΤΕΚ), ο οποίος είναι μέλος της ΟΕΒ.
Κύριες οργανώσεις εργοδοτών και συνομοσπονδίες
Name | Abbreviation | Members | Year | Involved in collective bargaining? | Source |
| Cyprus Chamber of Commerce and Industry (Κυπριακό Βιομηχανικό και Εμπορικό Επιμελητήριο) | CCCI | 145 professional associations | 2023 | Yes | ccci.org.cy |
| Cyprus Employers and Industrialists Federation (Ομοσπονδία Εργοδοτών και Βιομηχάνων) | OEB | 113 employer associations, businesses and professional associations | 2023 | Yes | oeb.org.cy |
| Federation of Associations of Building Contractors Cyprus (Ομοσπονδία Συνδέσμων Εργολάβων Οικοδομών Κύπρου) | OSEOK | 5 district associations | 2021 | Yes | oseok.org.cy |
| Cyprus Hotel Association (Παγκύπριος Σύνδεσμος Ξενοδόχων) | PASYXE | 235 member companies | 2023 | Yes | cyprushotelassociation.org |
| Association of Cyprus Tourist Enterprises (Σύνδεσμος Τουριστικών Επιχειρήσεων Κύπρου) | STEK | 32 hotel members, 20 member companies and 1 professional association | 2023 | Yes | acte.com.cy |
Τριμερή και διμερή όργανα και συνεννόηση
Στην Κύπρο, αν και ο νόμος δεν θεσμοθετεί φορείς κοινωνικού διαλόγου, υπάρχει μακρά παράδοση κοινωνικού διαλόγου. Η εφαρμογή σχεδόν όλων των προτάσεων και πολιτικών που αφορούν τις εργασιακές σχέσεις είναι αποτέλεσμα κοινωνικού διαλόγου μεταξύ της κυβέρνησης, των οργανώσεων εργοδοτών και των συνδικαλιστικών οργανώσεων. Ωστόσο, οι κοινωνικοί εταίροι εκφράζουν περισσότερα παράπονα τα τελευταία χρόνια για μονομερείς αποφάσεις και πρωτοβουλίες της κυβέρνησης.
Σε πρακτικό επίπεδο, η συνεργασία μεταξύ των τριών μερών επιτυγχάνεται εν μέρει μέσω της λειτουργίας τεχνικών επιτροπών και άλλων φορέων τριμερούς εκπροσώπησης, αλλά κυρίως μέσω της εκπροσώπησης των ενδιαφερομένων μερών στο LAB εντός του MLSI, που θεωρείται ο σημαντικότερος μηχανισμός τριμερούς εκπροσώπησης. Στο παρελθόν, κάθε κυβερνητική πρωτοβουλία υποβλήθηκε σε εξαντλητικές διαβουλεύσεις στο LAB, αλλά, τα τελευταία χρόνια, ένας μεγαλύτερος αριθμός νομικών μέτρων έχει επεξεργαστεί μονομερώς από την κυβέρνηση χωρίς καμία τριμερή διαπραγμάτευση.
Το LAB, ως το μοναδικό όργανο κοινωνικού διαλόγου, υπόκειται περιστασιακά σε κριτική. Η κύρια κριτική είναι ότι η εκπροσώπηση του κοινωνικού διαλόγου περιορίζεται σε πολύ μικρό αριθμό συνδικαλιστικών οργανώσεων, μόνο σε επίπεδο συνομοσπονδίας, αλλά χωρίς τη συμμετοχή όλων των συνομοσπονδιών. Σε αυτό το πλαίσιο, όλες οι άλλες συνδικαλιστικές οργανώσεις αποκλείονται πρακτικά από τα επίσημα όργανα της τριμερούς εκπροσώπησης και ειδικότερα από το LAB. Συγκεκριμένα, εκ μέρους των εργοδοτών υπάρχουν τρεις εκπρόσωποι από το ΚΕΒΕ και τρεις από την ΟΕΒ, ενώ εκ μέρους των συνδικαλιστικών οργανώσεων υπάρχει ένας εκπρόσωπος από τη ΔΕΟΚ, τρεις εκπρόσωποι από την ΠΕΟ και τρεις εκπρόσωποι από τη ΣΕΚ. Ωστόσο, ανάλογα με το εκάστοτε θέμα, εκπρόσωποι άλλων συνδικαλιστικών οργανώσεων ή ενώσεων εργοδοτών μπορούν να προσκαλούνται σε ad hoc βάση, αλλά κυρίως ως παρατηρητές. Το LAB δεν συγκλήθηκε τακτικά κατά τη διάρκεια της πρόσφατης οικονομικής κρίσης (2012-2015). Από το 2018, ο Υπουργός Εργασίας, Πρόνοιας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων καταφεύγει συχνότερα σε διαβουλεύσεις με τους κοινωνικούς εταίρους στο πλαίσιο του ΕΡΓΑΣΤΗΡΊΟΥ.
Όσον αφορά τα θέματα που καλύπτονται, υπάρχει μια σχετικά περιορισμένη ατζέντα κοινωνικού διαλόγου και υπάρχει έλλειψη πρωτοβουλίας εκ μέρους των κοινωνικών εταίρων για επέκταση σε νέους τομείς, όπως τα οικονομικά και νομισματικά ζητήματα. Στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, για παράδειγμα, το Εθνικό Πρόγραμμα Μεταρρυθμίσεων της Κύπρου προετοιμάζεται κυρίως από τα υπουργεία και άλλους εμπλεκόμενους δημόσιους φορείς. Η συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων είναι ελάχιστη και περιορίζεται στο αρχικό στάδιο της διαδικασίας προετοιμασίας. Ειδικότερα, οι συνδικαλιστικές οργανώσεις, κατά τη διάρκεια της πρόσφατης οικονομικής κρίσης (2012-2015), επέκριναν επίσης την κυβέρνηση για τη δέσμευσή της σε διάφορες εκτεταμένες συμφωνίες με τους διεθνείς πιστωτές της (το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα) χωρίς να διεξαγάγει διαβουλεύσεις με τους κοινωνικούς εταίρους της χώρας. Τα συνδικάτα βλέπουν τέτοιες πρακτικές ως μια ευθεία επίθεση στο υπάρχον σύστημα εργασιακών σχέσεων, το οποίο βασίζεται στην αρχή της τριμερούς συνεργασίας.
Μετά την ένταξη της Κύπρου στην Ευρωπαϊκή Ένωση, δημιουργήθηκε η Εθνική Επιτροπή Απασχόλησης (NEC). Το NEC έχει τριμερή σύνθεση και προεδρεύεται από τον Υπουργό Εργασίας, Πρόνοιας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων. Το NEC διαδραμάτισε συμβουλευτικό ρόλο σε θέματα που σχετίζονται με την εφαρμογή της ευρωπαϊκής πολιτικής απασχόλησης, τις επιδόσεις της αγοράς εργασίας, τον εκσυγχρονισμό της Δημόσιας Υπηρεσίας Απασχόλησης, την παρακολούθηση του Εθνικού Σχεδίου Δράσης για την Απασχόληση και την αναμόρφωση του πλαισίου απασχόλησης των υπηκόων τρίτων χωρών. Σύμφωνα με πληροφορίες, η NEC δεν δραστηριοποιείται από το καλοκαίρι του 2015.
Πρέπει να σημειωθεί ότι οι κοινωνικοί εταίροι συμμετέχουν σχεδόν σε όλους τους οργανισμούς χάραξης πολιτικής, όπως η Αρχή Ανάπτυξης Ανθρώπινου Δυναμικού (ΑνΑΔ) και διάφορες άλλες επιτροπές και συμβούλια ήσσονος σημασίας.
Κύρια τριμερή όργανα
| Name | Abbreviation | Type | Level | Issues covered | Source |
| Labour Advisory Board (Εργατικό Συμβουλευτικό Σώμα) | LAB | Tripartite | National | All issues related to labour relations | Own elaboration |
| National Employment Committee (Εθνική Επιτροπή Απασχόλησης) | NEC | Tripartite | National | All issues related to employment policy | Own elaboration |
Εκπροσώπηση των εργαζομένων σε επίπεδο χώρου εργασίας
Η Κύπρος έχει αδύναμη παράδοση όσον αφορά τις υφιστάμενες δομές εκπροσώπησης των εργαζομένων σε επίπεδο επιχείρησης. Στο πλαίσιο αυτό, οι κύριες δομές εκπροσώπησης μέχρι σήμερα είναι οι επιτροπές συνδικαλιστικής εκπροσώπησης και ασφάλειας, ενώ οι νεοσυσταθείσες δομές, όπως οι ευρωπαϊκές επιτροπές επιχείρησης, δεν φαίνονται ιδιαίτερα βιώσιμες.
Στο πλαίσιο του διαμεσολαβητικού του ρόλου, το MLSI ενθαρρύνει τους κοινωνικούς εταίρους να προωθήσουν τη δημιουργία φορέων ενημέρωσης και διαβούλευσης. Ως αποτέλεσμα, ένας αριθμός συλλογικών συμβάσεων τόσο σε κλαδικό επίπεδο όσο και σε επίπεδο επιχειρήσεων έχουν πλέον ενσωματώσει ειδική ρήτρα που αναφέρεται στην πρόθεση των κοινωνικών εταίρων να ιδρύσουν όργανα Ι&Κ σύμφωνα με τις πρόνοιες του Νόμου 78(Ι)/2005 για τη θέσπιση γενικού πλαισίου ενημέρωσης και διαβούλευσης των εργαζομένων. Ωστόσο, μέχρι στιγμής δεν έχει οδηγήσει σε πρακτικά και ουσιαστικά μέτρα. Ταυτόχρονα, αν και οι κοινωνικοί εταίροι συμφωνούν ότι η υιοθέτηση του Νόμου 78(Ι)/2005 είναι σημαντική στο βαθμό που θεσπίζει το δικαίωμα των εργαζομένων στην ενημέρωση και τη διαβούλευση για ένα ευρύ φάσμα σημαντικών θεμάτων, δεν έχουν κίνητρο να εισαγάγουν ρυθμίσεις Ι&Κ, καθώς, κατά τη γνώμη τους, τα δικαιώματα Ι&Κ διασφαλίζονται από το ίδιο το σύστημα εργασιακών σχέσεων.
Σημειώνεται ότι επιτροπές ασφάλειας υπάρχουν σε εγκαταστάσεις με 10 ή περισσότερους εργαζόμενους, όπως προβλέπεται από τη νομοθεσία για την υγεία και ασφάλεια στην εργασία (Ν.89(Ι)/1996) και τους σχετικούς κανονισμούς για τις επιτροπές ασφάλειας (Κανονιστική Διοικητική Πράξη 134/1997).
Regulation, composition and competencies of the bodies
| Body | Regulation | Composition | Competencies | Thresholds for/rules on when the body needs to be/can be set up | Source |
| Trade unions’ local committees in the private sector, local administration and state-owned enterprises | By the trade union’s own statutes or on an ad hoc basis | Every trade union maintains its own committee Representatives are elected or appointed by trade unions The number of representatives varies between trade unions (from 1 to 10 members) | Theoretically, they can deal with everything Practically, they deal with workplace-specific issues, working conditions and individual complaints They observe the application of collective agreements and report violations to trade unions They cooperate with trade union officials on the conclusion or renewal of collective agreements They provide information for and undertake consultation with the employer | No thresholds | Own elaboration |
| Joint departmental staff committees for public servants (set up at the level of ministries) | By formal regulations negotiated with PASYDY and ratified by the Council of Ministers | Equal representation of the employer and employees The employer (the state) is represented by three high-ranking officials Employees are represented by three people appointed by PASYDY | Advisory role: decisions are considered as recommendations to the government They deal only with issues related to working conditions of the ministry in question They deal only with questions affecting public servants of the ministry in question | No thresholds mentioned Joint departmental staff committees operate at every ministry | Authors’ own elaboration |
| Local committees in the public sector for hourly paid workers and employees (operation in governmental departments) | By formal regulations negotiated and concluded between the government and the trade unions | Committees are composed of the official side (employer) and the employee side The official side is represented by one high-ranking official of the department in question Employees are represented by elected representatives whose number is determined by the total number of the department’s employees (up to 100 employees are represented by three elected representatives, 101–200 employees are represented by five representatives and 201 or more employees are represented by seven representatives) | Advisory role: decisions are considered as recommendations to the government They deal with the application of the regulations determining the working conditions, welfare and training of hourly paid employees, as well as productivity-related issues in the department in question | No thresholds mentioned Local committees operate in every department of the government | Authors’ own elaboration |
| Safety representatives/safety committees | Health and safety at work law of 1996, as amended in 2015 (Law 89(I)/1996) | In establishments with 2–9 employees, a safety representative is chosen, appointed or elected In establishments with 10 or more employees, a safety committee has to be set up consisting of two elected representatives in establishments with 10–19 employees, three representatives in establishments with 20–49 employees and one additional representative for every 50 additional employees after that The employer is also represented in the safety committee | Advisory role They provide information to and undertake consultation with employees as regards health and safety | Thresholds apply In establishments with 2–9 employees, a safety representative is chosen, appointed or elected A safety committee has to be set up in establishments with 10 or more employees | Authors’ own elaboration |
