Atturi u istituzzjonijiet fid-Danimarka

Fid-Danimarka, il-gvern u l-ministeri tiegħu bħala regola mhumiex involuti fir-regolamentazzjoni tar-relazzjonijiet industrijali u l-kundizzjonijiet tax-xogħol. Fir-rigward tat-teħid ta' deċiżjonijiet dwar il-ħajja tax-xogħol, l-involviment tal-gvern huwa relatat l-aktar mat-tfassil tal-politika dwar l-impjiegi. L-eċċezzjoni hija r-regolamentazzjoni u l-monitoraġġ tal-ambjent tax-xogħol (is-saħħa u s-sigurtà fuq il-post tax-xogħol), li hija l-provinċja tal-Ministeru tal-Impjiegi (Beskæftigelsesministeriet, BM) u l-aġenzija tiegħu, l-Awtorità Daniża għall-Ambjent tax-Xogħol (Arbejdstilsynet). L-aġenzija tikkontribwixxi għall-ħolqien ta' kundizzjonijiet tax-xogħol sikuri u sodi fuq il-postijiet tax-xogħol Daniżi billi twettaq spezzjonijiet tal-kumpaniji, tfassal regoli dwar is-saħħa u s-sigurtà fuq il-post tax-xogħol u tipprovdi informazzjoni dwar is-saħħa u s-sigurtà fuq il-post tax-xogħol.

L-istituzzjonijiet u l-mekkaniżmi ewlenin li jiżguraw l-infurzar tad-drittijiet tal-impjegati (il-qrati tax-xogħol) huma rregolati mill-imsieħba soċjali. L-enfasi hija fuq mekkaniżmi barra mill-qorti ssupplimentati mill-Qorti tax-Xogħol Daniża (Arbejdsretten) – b'rappreżentanti mill-imsieħba soċjali u mħallfin impjegati mill-Istat mill-Qorti Suprema – u qrati ta' arbitraġġ tax-xogħol issorveljati mill-imsieħba soċjali. F'każ ta' falliment fl-isforzi biex jiġġedded ftehim kollettiv eżistenti, il-Konċiljatur Pubbliku (Forligsmanden) għandu d-dritt li jintervjeni f'isem l-istat.

Hemm tliet organizzazzjonijiet ta' min iħaddem fis-settur pubbliku li jkopru n-negozjar kollettiv fil-livelli tal-istat, tal-gvern lokali u tal-gvern reġjonali. L-Aġenzija għall-Modernizzazzjoni tal-Amministrazzjoni Pubblika (Moderniseringsstyrelsen), li nnegozjat fis-settur ċentrali tal-istat f'isem il-Ministeru tal-Finanzi, ġiet abolita fl-2019 minħabba li l-ministeru b'hekk kellu rwol doppju bħala negozjatur u leġiżlatur. Minflok, ir-responsabbiltà għan-negozjar kollettiv f'isem l-istat bħala min iħaddem ġiet trasferita għand il-Ministeru tat-Taxxa, u l-Aġenzija għall-Modernizzazzjoni tal-Amministrazzjoni Pubblika ġiet sostitwita mill-Aġenzija għall-Impjegati u l-Kompetenza (Medarbejder- og Kompetencestyrelsen), li mill-2021 ilha twettaq negozjar kollettiv f'isem il-ministeru. Il-Gvern Lokali tad-Danimarka (Kommunernes Landsforening, KL) hija l-assoċjazzjoni ta' min iħaddem għat-98 muniċipalità, u r-Reġjuni Daniżi (Danske Regioner) tirrappreżenta l-5 reġjuni fid-Danimarka bħala min iħaddem.

L-aktar kunċett importanti ta' rappreżentanza fid-Danimarka huwa r-rikonoxximent reċiproku bejn l-organizzazzjonijiet tal-imsieħba soċjali. Is-sistema tad-djalogu soċjali hija bbażata fuq il-volontariżmu u hija koperta minn ftit leġiżlazzjoni. Ir-rikonoxximent huwa fil-prinċipju stabbilit fil-mument li żewġ organizzazzjonijiet jikkonkludu ftehim kollettiv. Fi ħdan l-organizzazzjonijiet, il-mexxejja jintgħażlu mill-membri. M'hemm l-ebda leġiżlazzjoni marbuta mal-kunċett ta' rappreżentanza.

Dwar ir-rappreżentanza tat-trejdjunjins

Il-libertà tas-sħubija f'assoċjazzjoni – kemm il-libertà li wieħed jissieħeb f'unjoni kif ukoll il-libertà li ma tissieħbux f'unjoni – hija indirizzata fl-Att dwar il-Libertà ta' Assoċjazzjoni fis-Suq tax-Xogħol (Lov om foreningsfrihed på arbejdsmarkedet) tal-1982. Il-liġi ġiet emendata fl-2006, u abolixxiet id-dritt għal ftehimiet ta' ħwienet magħluqa. Għalhekk, is-sħubija f'union hija volontarja, u l-ebda ħaddiem fis-settur pubbliku jew fis-settur privat ma huma esklużi milli jissieħbu f'union. Saċerdoti u uffiċjali għolja fil-forzi armati għandhom l-unjins tagħhom stess.

Il-livell ta' densità tat-trejdjunjins fid-Danimarka huwa relattivament għoli meta mqabbel ma' pajjiżi Ewropej oħra. Skont l-Organizzazzjoni għall-Kooperazzjoni u l-Iżvilupp Ekonomiċi (OECD), dan kien ta' 67 % fl-2019 (OECD, 2021).

Madankollu, id-densità tal-unjins ilha tonqos b'mod kostanti mill-1996, meta kienet madwar 75%. It-tnaqqis seħħ l-aktar fost l-unjins ta' ħaddiema tas-sengħa u mhux kwalifikati u impjegati klerikali u kummerċjali. Dawn huma t-trejdjunjins taħt il-kappa tal-Konfederazzjoni Daniża tat-Trejdjunjins (Fagbevægelsens Hovedorganisation, FH (qabel LO)).

Hemm tliet xejriet li jispjegaw it-tnaqqis fis-sħubija tal-unjins FH / LO. L-ewwelnett, il-membri, inklużi membri potenzjali, qed 'jedukaw lilhom infushom' f'union li tappartjeni għal konfederazzjonijiet differenti li jimmiraw lejn membri b'livell ogħla ta' edukazzjoni. It-tieni, dejjem kien hemm tendenza li ż-żgħażagħ u l-ħaddiema barranin ma jissieħbux f'union, u dawn il-kategoriji ta' ħaddiema qed jikbru. U, fl-aħħar iżda mhux l-inqas, hemm kompetizzjoni mill-'unjins sofor' bi ħlas baxx (unions li huma politikament alternattivi għall-moviment tradizzjonali tat-trejdjunjins u mhux rikonoxxuti bħala parti mis-sistema ta' negozjar kollettiv la mill-unions u lanqas mill-organizzazzjonijiet ta' min iħaddem). Huma mhumiex rappreżentattivi fir-rigward tan-negozjar kollettiv, u jsegwu mudell ibbażat fuq l-iċċarġjar ta' miżati baxxi ta' sħubija u l-offerta ta' appoġġ legali individwali. Madankollu, xi wħud mill-unjins alternattivi – bħal Krifa, it-trejdjunjin Nisranija – żiedu s-sħubija tagħhom b'mod kostanti matul l-aħħar 10 snin.

Matul l-2018, l-akbar żewġ konfederazzjonijiet, il-Konfederazzjoni Daniża tat-Trejdjunjins (Landsorganisationen i Danmark, LO) u l-Konfederazzjoni tal-Professjonisti fid-Danimarka (Funktionærernes og Tjenestemændenes Fællesråd, FTF), ivvutaw biex jingħaqdu mill-1 ta' Jannar 2019. L-isem tal-entità l-ġdida huwa l-Konfederazzjoni Daniża tat-Trejdjunjins (Fagbevægelsens Hovedorganisation, FH). L-għaqda kienet riżultat ta' madwar ħames snin ta' tħejjija min-naħa tal-eżekuttivi taż-żewġ konfederazzjonijiet. Ir-riżultat tal-votazzjoni ma kienx ċert minn qabel. L-akbar union membru tal-LO – il-Federazzjoni Magħquda tal-Ħaddiema Daniżi (Fagligt Fælles Forbund, 3F), għall-ħaddiema tas-sengħa u dawk mhux kwalifikati – aċċettat l-amalgamazzjoni biss fl-aħħar mument.

Sħubija u densità tat-trejdjunjins, 2010–2019

Noti: * Il-proporzjon ta' impjegati li huma membri ta' trejdjunjins. ** Is-sħubija fit-trejdjunjins tal-impjegati ġejja mit-total tas-sħubija f'unjins u aġġustata, jekk meħtieġ, għall-membri tat-trejdjunjins barra mill-forza tax-xogħol attiva, dipendenti u impjegata (jiġifieri ħaddiema rtirati, ħaddiema li jaħdmu għal rashom, studenti, persuni qiegħda).

Sors: OECD u AIAS, 2021

Il-konfederazzjonijiet u l-federazzjonijiet ewlenin tat-trejdjunjins

Il-konfederazzjonijiet u l-federazzjonijiet ewlenin tat-trejdjunjins

Nota: It-tabella tinkludi t-tliet konfederazzjonijiet Daniżi, FH, Akademikerne u l-LH iżgħar, u l-akbar organizzazzjonijiet li jistabbilixxu l-pass f'FH u Akademikerne. * LO u FTF ingħaqdu b'effett mill-1 ta' Jannar 2019, u ffurmaw FH.
: ** StatBank Danimarka, LONMED2; *** StatBank Danimarka, LONMED3: ** StatBank Denmark, LONMED2; *** StatBank Denmark, LONMED3

Dwar ir-rappreżentanza ta' min iħaddem

Li tissieħeb f'assoċjazzjoni ta' min iħaddem hija volontarja. Is-sħubija tinvolvi l-qbil li l-organizzazzjoni ta' min iħaddem tikkonkludi ftehimiet kollettivi vinkolanti f'isem il-membri tagħha. M'hemm l-ebda ċifra uffiċjali dwar id-densità tal-organizzazzjoni ta' min iħaddem, għalhekk huwa possibbli li tiġi pprovduta biss stima approssimattiva bbażata fuq il-ftit informazzjoni disponibbli. Dan jagħmilha impossibbli li jiġu identifikati xi xejriet. Madankollu, iċ-ċifri tad-densità juru li l-perċentwali tas-sħubija huma differenti ħafna skont jekk humiex ibbażati fuq impjegati attivi jew stabbilimenti membri. 1% biss tal-kumpaniji Daniżi huma kbar; il-bqija huma żgħar u ta' daqs medju. Madankollu, kumpaniji kbar u ta' daqs medju jimpjegaw il-maġġoranza tal-impjegati.

Is-sħubija u d-densità tal-organizzazzjonijiet ta' min iħaddem, 2012–2021 (%)

Noti: DA, il-Konfederazzjoni ta' Min Iħaddem Daniż (Dansk Arbejdsgiverforening); ECS, Stħarriġ Ewropew dwar il-Kumpaniji; FA, l-Assoċjazzjoni Daniża ta' Min Iħaddem għas-Settur Finanzjarju (Finanssektorens Arbejdsgiverforening); n.a., l-informazzjoni mhijiex disponibbli. * Ċifri tad-densità kkalkulati abbażi tan-numru ta' ħaddiema ekwivalenti full-time fis-suq tax-xogħol Daniż diviż bl-għadd ta' ħaddiema ekwivalenti full-time koperti mill-organizzazzjonijiet ta' min iħaddem (DA u FA). Id-dejta hija disponibbli biss għall-2012 u l-2015. ** Iċ-ċifra tad-densità kkalkulata abbażi tan-numri aggregati ta' kumpaniji li kienu membri ta' DA (25,000) u FA (170) fl-2018 diviża bin-numru totali ta' kumpaniji fis-settur privat Daniż (262,186) fl-2018, miksuba minn Statistics Denmark. L-informazzjoni rilevanti dehret fuq il-websajts ta' dawn l-organizzazzjonijiet fis-snin speċifikati (u sussegwentement kienet tiġi aġġornata għas-snin ta' wara).

L-organizzazzjonijiet u l-konfederazzjonijiet ewlenin ta' min iħaddem

Hemm żewġ konfederazzjonijiet ta' organizzazzjonijiet ta' min iħaddem fis-settur privat u tlieta fis-settur pubbliku. L-akbar organizzazzjoni ta' min iħaddem hija d-DI, li tkopri miljun impjegat, inklużi impjegati barra mill-pajjiż.

L-organizzazzjonijiet u l-konfederazzjonijiet ewlenin ta' min iħaddem, 2022

Fid-Danimarka, il-konsultazzjoni tripartitika normalment issir fuq bażi ad hoc. Il-proċess ġenerali huwa li l-gvern jistieden lill-organizzazzjonijiet ewlenin tal-imsieħba soċjali biex jiddiskutu kwistjonijiet tas-suq tax-xogħol jew kwistjonijiet li għandhom effett fuq l-impjiegi, bħall-politika dwar l-impjiegi. Il-grad ta' involviment tal-imsieħba soċjali huwa ġeneralment għoli irrispettivament mill-gvern fil-kariga.

Fl-2012, in-negozjati tripartitiċi ġew ikkanċellati, peress li kien hemm nuqqas ta' qbil sinifikanti bejn il-gvern li għadu kif ġie elett immexxi mis-Soċjalisti u l-imsieħba soċjali, speċjalment ir-rappreżentanti tat-trejdjunjins. Il-politiċi u l-imsieħba soċjali ilhom iġġudikaw in-negozjati tripartitiċi bħala xi ħaġa tal-passat għal żmien twil ħafna. Madankollu, fl-2016 il-Prim Ministru ta' dak iż-żmien, Lars Løkke Rasmussen, beda negozjati tripartitiċi ġodda bi strateġija ġdida. Minflok ma ppreżentaw is-suġġetti kollha li kellhom jiġu nnegozjati f'pakkett wieħed, kif għamlu s-Soċjalisti Demokratiċi b'riżultati ħżiena, in-negozjati kienu maqsuma fi tliet partijiet. Jekk sett wieħed ta' negozjati falla, kien hemm tnejn oħra li għandhom jitwettqu separatament. L-istrateġija tal-'linja tal-assemblaġġ' – li tqassam in-negozjati fi stadji distinti – irriżultat li kienet ta' suċċess u n-negozjati tripartitiċi reġgħu ġew imqajma.

Il-kriżi tal-COVID-19 biddlet b'mod drammatiku s-suq tax-xogħol Daniż fl-2020, u wasslet għall-adozzjoni ta' għadd akbar ta' ftehimiet tripartitiċi bejn il-gvern Daniż u s-sħab soċjali mmirati lejn il-protezzjoni tal-impjegati. Il-ftehimiet koprew skema temporanja ta' kumpens għall-pagi għall-impjegati fis-settur privat u skema komprensiva simili biex tappoġġja persuni li jaħdmu għal rashom, skema mtejba ta' qsim tax-xogħol, għajnuna finanzjarja għal apprendisti, apprendisti u ditti, skema temporanja ta' xogħol b'ħin qasir fis-settur privat u assistenza temporanja għal familji bi tfal mibgħuta d-dar mill-iskola minħabba COVID-19.

Il-korpi inklużi fit-tabella ta' hawn taħt huma korpi permanenti tripartitiċi jew bipartitiċi li huma mwaqqfa jew b'leġiżlazzjoni jew bi ftehim kollettiv u jikkonċernaw l-aktar l-impjiegi, it-taħriġ u l-ambjent tax-xogħol.

Korpi tripartitiċi u bipartitiċi ewlenin

Il-mezzi ewlenin għar-rappreżentanza tal-impjegati fil-livell tal-post tax-xogħol huma l-shop stewards u l-kumitati ta' kooperazzjoni; il-forma ta' dawn tal-aħħar li topera fis-settur pubbliku tissejjaħ il-kumitat ta' kodeterminazzjoni (MED-udvalg). Dawn il-kumitati jikkonsistu f'numru ugwali ta' rappreżentanti tal-impjegati u tal-maniġment. Ir-rappreżentanti tal-impjegati jiġu eletti mill-membri tal-unjin fuq il-post tax-xogħol. Il-kumitati tal-ambjent tax-xogħol u l-membri tal-bord tal-impjegati huma kanali importanti oħra għar-rappreżentanza tal-impjegati fuq il-post tax-xogħol.

Fis-settur pubbliku, il-kumitati ta' kodeterminazzjoni jikkonċernaw ukoll l-ambjent tax-xogħol u għalhekk topera sistema ta' livell wieħed, għall-kuntrarju ta' sistema ta' żewġ livelli ta' kumitati ta' kooperazzjoni u kumitati tas-saħħa u s-sigurtà (li mill-2012 jissejħu kumitati tal-ambjent tax-xogħol fis-settur privat). Is-sistema ta' koinfluwenza u kodeterminazzjoni hija bbażata fuq ftehim qafas, il-ftehim MED (kumitat ta' kodeterminazzjoni). Il-president ta' kumitat ta' kodeterminazzjoni fis-settur pubbliku huwa normalment id-direttur tal-muniċipalità jew tar-reġjun, filwaqt li l-viċi president huwa normalment l-amministratur konġunt tal-ħwienet.

Ir-rappreżentanza fuq il-post tax-xogħol hija kkodifikata permezz ta' ftehim kollettiv.

Ir-regolamentazzjoni, il-kompożizzjoni u l-kompetenzi tal-korpi