Il-profil tal-pajjiż tal-ħajja tax-xogħol għad-Danimarka
Dan il-profil jiddeskrivi l-karatteristiċi ewlenin tal-ħajja tax-xogħol fid-Danimarka. Għandha l-għan li tipprovdi l-informazzjoni ta' sfond rilevanti dwar l-istrutturi, l-istituzzjonijiet, l-atturi u r-regolamenti rilevanti dwar il-ħajja tax-xogħol.
Dan jinkludi indikaturi, dejta u sistemi regolatorji dwar l-aspetti li ġejjin: l-atturi u l-istituzzjonijiet, ir-relazzjonijiet kollettivi u individwali tal-impjieg, is-saħħa u l-benesseri, il-paga, il-ħin tax-xogħol, il-ħiliet u t-taħriġ, u l-ugwaljanza u n-nondiskriminazzjoni fuq il-post tax-xogħol. Il-profili jiġu aġġornati b'mod sistematiku kull sentejn.
"Kunflitt ta' drittijiet" jinqala' meta l-kwistjoni fit-tilwima tkun diġà koperta minn ftehim kollettiv. Fil-każ ta' kunflitt ta' drittijiet, ġeneralment m'hemm l-ebda dritt li wieħed jirrikorri għal azzjoni industrijali jew lockout. Ladarba ftehim kollettiv ikun ġie konkluż, il-liġi tax-xogħol Daniża tippreskrivi obbligu ta' paċi waqt li tkun fis-seħħ.
Jekk każ jikkonċerna ksur ta' ftehim kollettiv, dan irid jitressaq quddiem il-Qorti tax-Xogħol. Madankollu, jekk ikun hemm nuqqas ta' qbil dwar l-interpretazzjoni tal-ftehim, it-tilwima għandha tiġi riżolta minn tribunal ta' arbitraġġ industrijali (faglige voldgiftsretter). Il-bażi legali għas-soluzzjoni tal-kunflitti hija r-Regoli Standard għat-Trattament tat-Tilwim Industrijali tal-1910 (l-abbrevjazzjoni Daniża hija Normen).
"Kunflitt ta' interess" iseħħ f'perjodi u oqsma meta u fejn ma jkun hemm l-ebda ftehim kollettiv fis-seħħ. F'dawn il-każijiet, azzjoni industrijali – bħal strajks, lockouts jew imblokki – tista' tittieħed sakemm ikun hemm grad raġonevoli ta' proporzjonalità bejn l-għan li għandu jinkiseb u l-mezzi użati biex jinkiseb. Din il-libertà tapplika kemm għall-ħaddiema kif ukoll għal min iħaddem. Il-kunflitti ta' interess jistgħu jseħħu b'rabta mat-tiġdid ta' ftehim kollettiv. F'dan il-każ, isir attentat ta' medjazzjoni mill-Konċiljatur Pubbliku sabiex jiġi evitat aktar kunflitt, bħal strajk ġenerali.
Barra minn hekk, jistgħu jinqalgħu kunflitti ta' interess bejn it-trejdjunjins u min iħaddem li mhumiex koperti minn ftehim kollettiv. Matul il-perjodu meta jkun fis-seħħ ftehim kollettiv, jistgħu jinqalgħu wkoll kunflitti ta' interess jekk, pereżempju, teknoloġija ġdida fuq il-post tax-xogħol toħloq xogħol ġdid mhux kopert mill-ftehim kollettiv eżistenti. Fiż-żewġ sitwazzjonijiet, it-trejdjunjins jistgħu jieħdu azzjoni industrijali kontra min iħaddem sabiex jiksbu ftehim kollettiv.
Il-liġi tax-xogħol kollettiva tittratta primarjament il-kunflitti tad-drittijiet. Il-kunflitti ta' interess huma prinċipalment ta' natura politika/ekonomika.
Żviluppi fl-azzjoni industrijali, 2012–2021
| 2012 | 2013 | 2014 | 2015 | 2016 | 2017 | 2018 | 2019 | 2020 | 2021 | Source | |
| Working days lost per 1,000 employees | 4.1 | 372.1 | 6.8 | 3.7 | 5.8 | 10.5 | 7.5 | 3.1 | 3.1 | 85.6 | Authors’ calculations based on number of lost working days and employees in the Danish labour market (Statistics Denmark, RAS300) |
| Number of strikes | 225 | 197 | 318 | 158 | 144 | 426 | 148 | 150 | 135 | 160 | Statistics Denmark, work stoppages (ABST1) |
| Number of workers involved | 8,589 | 75,319 | 10,616 | 6,054 | 6,997 | 16,953 | 7,267 | 5,895 | 5,285 | 16,830 | Statistics Denmark, work stoppages (ABST1) |
| Number of working days lost | 10,200 | 930,300 | 16,900 | 9,400 | 15,400 | 28,100 | 20,300 | 8,400 | 8,500 | 243,400 | Statistics Denmark, work stoppages (ABST1) |
Mekkaniżmi kollettivi għas-soluzzjoni tat-tilwim
Il-mekkaniżmi Daniżi għas-soluzzjoni kollettiva tat-tilwim jikkonsistu f'għadd ta' mekkaniżmi ta' riżoluzzjoni barra mill-qorti (diversi laqgħat bejn il-partijiet u l-organizzazzjonijiet involuti) flimkien mas-sistema tal-qrati tax-xogħol, li tikkonsisti fit-tribunali tal-arbitraġġ industrijali u l-Qorti tax-Xogħol Daniża.
L-ewwel nett, il-partijiet fuq il-post tax-xogħol u t-tieni l-imsieħba soċjali għandhom l-obbligu li jsolvu l-kunflitt qabel ma jmur il-qorti. Dan iseħħ permezz ta' laqgħat bejn il-partijiet.
Jekk il-każ jikkonċerna ksur ta' ftehim kollettiv, fl-aħħar mill-aħħar għandu jitressaq quddiem il-Qorti tax-Xogħol. Madankollu, jekk ikun hemm nuqqas ta' qbil dwar l-interpretazzjoni tal-ftehim, it-tilwima għandha tiġi riżolta minn tribunal ta' arbitraġġ industrijali.
Mekkaniżmi individwali għas-soluzzjoni tat-tilwim
Il-mekkaniżmu ewlieni għas-soluzzjoni tat-tilwim individwali huwa l-qorti ċivili. It-tilwim kollettiv biss jiġi indirizzat mis-sistema tal-qrati tax-xogħol. Għalhekk, jekk l-unjin ta' kwerelant ma tridx tieħu l-każ tagħhom, jew jekk l-ilmentatur m'għandux union, l-unika possibbiltà għall-individwu hija li jressaq il-każ quddiem il-qorti ċivili.
L-użu ta' mekkaniżmi alternattivi għas-soluzzjoni tat-tilwim
M'hemm l-ebda informazzjoni disponibbli minn kwalunkwe sors ta' statistika dwar kemm-il darba jintużaw is-soluzzjonijiet alternattivi għat-tilwim. L-organizzazzjonijiet tas-suq tax-xogħol ma jimmonitorjawhomx jew jirrappurtaw dwarhom lil korp komuni jew awtorità ogħla. Madankollu, huwa magħruf b'mod komuni li ħafna tilwim jiġi solvut qabel ma jasal fis-sistema uffiċjali tal-qorti tax-xogħol.
