Il-profil tal-pajjiż tal-ħajja tax-xogħol għall-Estonja
Dan il-profil jiddeskrivi l-karatteristiċi ewlenin tal-ħajja tax-xogħol fl-Estonja. Għandha l-għan li tipprovdi l-informazzjoni ta' sfond rilevanti dwar l-istrutturi, l-istituzzjonijiet u r-regolamenti rilevanti dwar il-ħajja tax-xogħol.
Dan jinkludi indikaturi, dejta u sistemi regolatorji dwar l-aspetti li ġejjin: l-atturi u l-istituzzjonijiet, ir-relazzjonijiet kollettivi u individwali tal-impjieg, is-saħħa u l-benesseri, il-paga, il-ħin tax-xogħol, il-ħiliet u t-taħriġ, u l-ugwaljanza u n-nondiskriminazzjoni fuq il-post tax-xogħol. Il-profili jiġu aġġornati b'mod sistematiku kull sentejn.
Bejn l-2012 u l-2022, il-PDG tal-Estonja żdied b'mod sostanzjali, b'31.9%, ferm ogħla mill-medja tal-UE għall-istess perjodu (15.29%). Matul dan iż-żmien, il-qgħad totali naqas minn 9.9% għal 5.6% (tnaqqis ta' 4.3 punti perċentwali). L-akbar tnaqqis kien fil-qgħad għall-irġiel (4.8 punti perċentwali). Iċ-ċifri tal-impjiegi għall-kategoriji kollha żdiedu bejn l-2012 u l-2022, u wrew titjib notevoli meta mqabbla mal-medja tal-UE: ir-rata tal-impjieg taż-żgħażagħ żdiedet b'0.6 punti perċentwali biss fl-UE27, filwaqt li żdiedet bi 3.8 punti perċentwali fl-Estonja. Madankollu, filwaqt li ċ-ċifri kollha tal-impjiegi żdiedu b'mod kostanti sal-2018, l-2019 rat tnaqqis żgħir f'dawn iċ-ċifri (ħlief għan-nisa). Fl-2020, il-PDG naqas bi 3.2 % meta mqabbel mal-2019, inqas mit-tnaqqis ta' 6.2 % fl-UE27.
L-Att dwar il-Kuntratti ta' Impjieg (Töölepinguseadus) jirregola r-relazzjonijiet ta' impjieg fis-settur privat, u l-Att dwar is-Servizz Pubbliku (Avaliku teenistuse seadus) jirregola s-settur pubbliku. Fl-2009, ġie implimentat l-Att il-ġdid dwar il-Kuntratti tal-Impjieg, u fl-2013 daħal fis-seħħ l-Att il-ġdid dwar is-Servizz Pubbliku. Mill-2014 'l hawn, il-forom kollha ta' impjieg (imħallas jew volontarju) kellhom jiġu rreġistrati fir-reġistru tal-impjiegi.
Ir-relazzjonijiet industrijali huma rregolati mill-Att dwar it-Trejdjunjins (Ametiühingute seadus), l-Att dwar it-Trejdjunjins (Töötajate usaldusisiku seadus), l-Att dwar is-Soluzzjoni Kollettiva tat-Tilwim tax-Xogħol (Kollektiivse töötüli lahendamise seadus) u l-Att dwar il-Ftehimiet Kollettivi (Kollektiivlepingu seadus).
Is-sistema attwali tar-relazzjonijiet industrijali fl-Estonja ġiet żviluppata fil-bidu tas-snin disgħin. Għalkemm ħafna nbidel matul id-deċennji, saru biss ftit emendi għal-leġiżlazzjoni dwar in-negozjar kollettiv u s-soluzzjoni kollettiva tat-tilwim. Pereżempju, mill-2007 'l hawn, l-Estonja kellha mezz doppju ta' rappreżentanza tal-impjegati: l-impjegati jistgħu jkunu rappreżentati minn trejdjunjin u/jew fiduċjarju tal-impjegati.
Fl-Estonja, in-negozjar kollettiv dejjem kien deċentralizzat, peress li l-aktar isir fil-livell tal-kumpanija. Fil-livell settorjali, il-ftehimiet kollettivi jeżistu biss f'żewġ setturi: it-trasport u l-kura tas-saħħa. Fil-livell nazzjonali, il-pagi minimi normalment jiġu nnegozjati kull sena bejn il-Konfederazzjoni Estonjana tat-Trejdjunjins (Eesti Ametiühingute Keskliit, EAKL) u l-Konfederazzjoni Estonjana ta' Min Iħaddem (Eesti Töööandjate Keskliit, ETKL). Fl-2017 ġie miftiehem li għall-2019–2022 iż-żieda fil-paga minima nazzjonali tiġi kkalkulata kull sena abbażi tal-produttività tax-xogħol u t-tkabbir ekonomiku. Il-paga minima tal-ħaddiema kulturali tiġi nnegozjata kull sena bejn il-Konfederazzjoni tal-Unions tal-Impjegati Estonjani (Teenistujate Ametiliitude Keskorganisatsioon, TALO) u l-Ministeru tal-Kultura (Kultuuriministeerium). Dan ikopri l-impjegati kulturali kollha b'edukazzjoni għolja li qed jaħdmu f'awtoritajiet pubbliċi, fondazzjonijiet privati tal-istat u aġenziji tal-liġi pubblika f'pożizzjoni tal-ispeċjalità tagħhom li teħtieġ edukazzjoni ogħla, iżda hija rrakkomandata wkoll għall-qasam kulturali tas-settur privat.
Illum, il-livell ta' sħubija fit-trejdjunjins fl-Estonja huwa wieħed mill-aktar baxxi fl-UE.
Id-djalogu soċjali b'mod ġenerali qed jiffunzjona fl-Estonja (pereżempju l-imsieħba soċjali huma involuti fit-tfassil tal-politika u huma membri tal-korpi superviżorji tal-organizzazzjonijiet ewlenin relatati mal-ħajja tax-xogħol). Għalkemm hemm okkażjonijiet fejn l-imsieħba soċjali ma jkunux sodisfatti bis-sħiħ bil-livell ta' involviment tagħhom mal-gvern jew bil-punt sa fejn il-proposti tagħhom jiġu kkunsidrati, b'mod ġenerali l-involviment tagħhom huwa ġeneralment tajjeb u l-vuċi tagħhom tinstema'.
Fl-2018, wara stedina mill-Prim Ministru, is-sħab soċjali fil-livell nazzjonali u l-gvern stabbilixxew mill-ġdid djalogu soċjali tripartitiku billi nġabru biex jiddiskutu suġġetti rilevanti għall-politika tax-xogħol, tat-taxxa u soċjali. Laqgħa simili saret fl-2020. Dawn il-laqgħat servew tajjeb l-iskop tagħhom, iżda ġew stabbiliti wkoll laqgħat regolari mal-Ministru għall-Affarijiet Soċjali.
COVID-19 ma kellux impatt sostanzjali fuq ir-relazzjonijiet industrijali. Il-laqgħat komplew jinżammu, u saru negozjati skedati. Id-djalogu soċjali kien b'saħħtu matul il-pandemija: f'kooperazzjoni mal-imsieħba soċjali, ġew żviluppati wħud mill-aktar miżuri importanti ta' mitigazzjoni tal-kriżi (jiġifieri sussidji temporanji fuq il-pagi, tnaqqis fil-kontribuzzjonijiet tal-impjegati stess għall-benefiċċju tal-mard), li wrew li kienu ta' suċċess u wrew ir-rieda tal-imsieħba soċjali li jikkooperaw u jikkompromettu, u l-importanza tad-djalogu soċjali.
