Il-profil tal-pajjiż tal-ħajja tax-xogħol għall-Ungerija
Dan il-profil jiddeskrivi l-karatteristiċi ewlenin tal-ħajja tax-xogħol fl-Ungerija. Għandha l-għan li tipprovdi l-informazzjoni ta' sfond rilevanti dwar l-istrutturi, l-istituzzjonijiet, l-atturi u r-regolamenti rilevanti dwar il-ħajja tax-xogħol.
Dan jinkludi indikaturi, dejta u sistemi regolatorji dwar l-aspetti li ġejjin: l-atturi u l-istituzzjonijiet, ir-relazzjonijiet kollettivi u individwali tal-impjieg, is-saħħa u l-benesseri, il-paga, il-ħin tax-xogħol, il-ħiliet u t-taħriġ, u l-ugwaljanza u n-nondiskriminazzjoni fuq il-post tax-xogħol. Il-profili jiġu aġġornati b'mod sistematiku kull sentejn.
Bejn l-2012 u l-2022, il-prodott domestiku gross (PDG) Ungeriż per capita gawdi minn tkabbir b'saħħtu (41.8%), u din ir-rata ta' tkabbir kienet ferm ogħla miż-żieda medja tal-UE għall-istess perjodu (15.3%). Dan wassal għal livelli rekord għoljin ta 'impjiegi, rati ta' impjieg rekord għoljin u rati ta 'qgħad baxxi rekord madwar l-aħħar kwart tal-2019. Fl-2020, bħala riżultat tal-pandemija, il-PDG naqas b'4.7% meta mqabbel mal-2019. Il-qgħad żdied, l-aktar sinifikanti għaż-żgħażagħ. Madankollu, tkabbir ekonomiku b'saħħtu reġa' lura fl-2021 u ħafna mill-2022. Bħala riżultat, in-numru ta 'dawk fl-impjieg reġa' lura għal-livell rekord preċedenti kmieni fl-2022 u laħaq livell għoli ġdid wara dan. Ir-rata ta' impjieg irkuprat malajr minħabba t-tnaqqis fil-popolazzjoni fl-età tax-xogħol. Fl-istess ħin, ir-rata tal-qgħad laħqet l-inqas livell ta' qabel il-pandemija (3.6%) fl-2022. Ta' min jinnota, madankollu, li t-titjib ta' wara l-pandemija ma kienx uniformi: ir-rata tal-qgħad fost iż-żgħażagħ qatt ma laħqet l-inqas livell ta' qabel il-pandemija. L-irkupru tar-rata ta' impjieg wara l-pandemija kien aktar mgħaġġel għall-impjegati nisa milli għall-irġiel.
Il-qafas legali ġenerali ġie rivedut b'mod fundamentali fl-2011-2012. L-Att I tal-2012 dwar il-Kodiċi tax-Xogħol (2012. évi I. törvény a munka törvénykönyvéről) jirregola l-impjiegi u l-kwistjonijiet tax-xogħol fis-settur privat.
Il-qafas legali tar-relazzjonijiet industrijali nbidel ukoll fil-fond, primarjament permezz tat-trasformazzjoni tal-istituzzjonijiet tal-konsultazzjoni u n-negozjar nazzjonali u permezz tar-reviżjoni tar-rwol u r-regoli dwar in-negozjar kollettiv bħala parti mill-Kodiċi tax-Xogħol il-ġdid.
L-Att VII tal-1989 (dwar id-dritt għall-istrajk) ġie emendat ukoll b'mod sinifikanti fl-2010 u l-2012.
Fl-2018, ġiet adottata bidla ewlenija fir-regolamentazzjoni tal-ħin tax-xogħol permezz ta' emenda għall-Kodiċi tax-Xogħol (2018. évi CXVI. törvény a munkaidő-szervezéssel és a munkaerő-kölcsönzés minimális kölcsönzési díjával összefüggő egyes törvények módosításáról).
Matul il-pandemija tal-COVID-19, ġew promulgati dispożizzjonijiet temporanji biex jippermettu devjazzjonijiet mill-Kodiċi tax-Xogħol u leġiżlazzjoni oħra, jiġifieri li jestendu t-teħid ta' deċiżjonijiet unilaterali ta' min iħaddem dwar kwistjonijiet bħall-iskeda tax-xogħol, il-perjodi ta' referenza u t-telexogħol.
Fl-aħħar tal-2022 ġew adottati emendi ulterjuri għall-Kodiċi tax-Xogħol (l-Att LXXIV tal-2022). Dawn kienu jkopru, l-aktar importanti, ir-regolamentazzjoni tal-leave imħallas, id-dritt tal-impjegati għal informazzjoni dwar il-kundizzjonijiet tax-xogħol tagħhom (pereżempju, l-iskedi tax-xogħol) u l-kundizzjonijiet għall-impjegati li ma jistgħux iwettqu l-obbligi tax-xogħol tagħhom minħabba mard ta' saħħa.
Matul dawn l-aħħar għoxrin sena, ir-relazzjonijiet industrijali Ungeriżi nbidlu gradwalment minn kooperazzjoni tripartitika nazzjonali b'saħħitha għal konsultazzjoni limitata biss, minn kopertura konsiderevoli tan-negozjar kollettiv għal proporzjon pjuttost baxx u mhux uniformi, u minn strutturi ġodda (bħall-kunsilli tax-xogħol, il-kumitati ta' djalogu settorjali u l-korpi tripartitiċi reġjonali) għal istituzzjonijiet inqas u aktar dgħajfa. Sadanittant, l-imsieħba soċjali ilhom jitħabtu biex iżommu l-membri tagħhom u biex iżommu r-rwol tagħhom fl-ekonomija u s-soċjetà. Il-gvernijiet dejjem kellhom rwol politiku sinifikanti fit-tfassil tar-relazzjonijiet industrijali, mhux biss billi stabbilixxew il-qafas legali, iżda wkoll bħala sieħeb b'livelli differenti ta' impenn biex jaħdmu flimkien mal-imsieħba soċjali, filwaqt li jistrieħu wkoll fuq il-kontribut awtonomu tagħhom.
Fil-bidu tas-snin disgħin, il-Kodiċi tax-Xogħol ta' dak iż-żmien (l-Att XXII tal-1992) stabbilixxa forma partikolari ta' koeżistenza ta' kunsilli tax-xogħol (għall-parteċipazzjoni) u trejdjunjins (għan-negozjar kollettiv) fuq il-postijiet tax-xogħol. Huma ħadmu f'dan ix-xenarju partikolari ta' interdipendenza sal-2012 meta l-Kodiċi tax-Xogħol il-ġdid (l-Att I tal-2012) emenda r-rwoli u s-setgħat tagħhom filwaqt li żamm il-preżenza parallela tagħhom, li ġabet magħha bidliet tanġibbli fir-relazzjonijiet fuq il-post tax-xogħol.
Fl-2004, ġew introdotti kumitati ta' djalogu settorjali bipartitiċi biex jindirizzaw il-ħolqa l-aktar dgħajfa fis-sistema tar-relazzjonijiet industrijali, għalkemm ma kien hemm l-ebda tradizzjoni ta' sħubija soċjali bipartitika. Bħalissa, dawn jeżistu f'24 settur/subsettur u huma prinċipalment involuti fid-diskussjoni ta' kwistjonijiet relatati mas-settur. Minkejja l-qafas legali u istituzzjonali żviluppat sew tagħhom, il-forma ewlenija ta' negozjar kollettiv iseħħ fil-livell tal-intrapriża.
Għal bosta snin, il-Kunsill Nazzjonali għar-Rikonċiljazzjoni tal-Interessi (Országos Érdekegyeztető Tanács, OÉT), li kellu ismijiet differenti fil-passat, ipprovda qafas tripartitiku li s-setgħat tiegħu baqgħu prattikament l-istess. Mhux biss il-ftehim annwali dwar il-pagi minimi obbligatorji u r-rakkomandazzjonijiet dwar iż-żidiet ġenerali fil-pagi ġew konklużi hawnhekk, iżda l-partijiet innegozjaw ukoll dwar diversi kwistjonijiet ekonomiċi. Il-gvern Orbán xolja dan il-korp ċentrali fl-2010 u ssostitwih bi strutturi multipartitiċi/tripartitiċi bi rwoli ferm aktar limitati.
Ma kien hemm l-ebda bidla fl-istruttura istituzzjonali fir-rigward tar-relazzjonijiet industrijali matul jew wara l-kriżi tal-COVID-19. Il-gvern kompla jinjora l-fora tad-djalogu soċjali meta jieħu deċiżjonijiet importanti. Matul il-pandemija, diversi dispożizzjonijiet tal-Kodiċi tax-Xogħol ġew sospiżi temporanjament - l-aktar għad-detriment tal-impjegati - b'digriet tal-gvern, mingħajr konsultazzjonijiet minn qabel mat-trejdjunjins. Bl-istess mod, it-trejdjunjins ipprotestaw għalxejn kontra numru ta' dispożizzjonijiet fl-emenda tal-Kodiċi tax-Xogħol f'Diċembru 2022.
