Azzjoni industrijali u tilwim fil-Polonja

Id-dritt għall-istrajk huwa żgurat mill-Kostituzzjoni u l-Konvenzjonijiet tal-Organizzazzjoni Internazzjonali tax-Xogħol (ratifikati mill-Polonja, u għalhekk vinkolanti). B'mod partikolari, l-Att dwar is-Soluzzjoni ta' Tilwim Kollettiv tal-1991 jiddefinixxi t-termini u l-kundizzjonijiet ta' strajk. Sabiex jinbeda strajk, jeħtieġ li jiġu ssodisfati l-kundizzjonijiet li ġejjin.

• It-tilwima kollettiva ma ġietx solvuta minħabba negozjati falluti u medjazzjoni li ma rnexxietx.

• Il-possibbiltà ta' strajk għandha tissemma fin-notifika tat-tilwima kollettiva mogħtija lil min iħaddem, u l-istrajk ma jistax jinbeda qabel 14-il jum wara n-notifika.

• Waqt li tieħu d-deċiżjoni li tinbeda strajk, ir-rappreżentanza tal-impjegati fit-tilwima kollettiva għandha tqis jekk it-talbiet humiex proporzjonali għat-telf potenzjali li l-istrajk jista' jikkawża.

Strajk jista' jissejjaħ minkejja li ma jissodisfax il-kundizzjonijiet imsemmija hawn fuq jekk l-azzjonijiet illegali ta' min iħaddem jipprevjenu n-negozjati jew il-medjazzjoni jew jekk min iħaddem ixxolji r-relazzjoni ta' impjieg mal-mexxej tal-istrajk.

Tilwima kollettiva (spór zbiorowy) hija tilwima industrijali li toħroġ b'riżultat ta' nuqqas ta' qbil bejn ir-rappreżentanza tal-impjegati (it-trejdjunjins) u min iħaddem dwar kwistjonijiet bħall-kundizzjonijiet tax-xogħol, il-paga jew il-benefiċċji soċjali, u d-drittijiet u l-libertà ta' assoċjazzjoni tal-impjegati jew gruppi oħra ta' ħaddiema intitolati għas-sħubija fi trejdjunjins. Ċerti gruppi okkupazzjonali m'għandhomx id-dritt li jidħlu f'tilwima kollettiva: il-pulizija u l-funzjonarji tal-Gwardja tal-Fruntiera (Straż Graniczna), is-Servizz Penitenzjarju tal-Istat (Służba Więzienna), is-Servizz tan-Nar tal-Istat u l-Kamra Superjuri tal-Kontroll (awditur tal-istat).

Jekk il-proċess ta' medjazzjoni ma jidhirx li qed iwassal għal soluzzjoni tat-tilwima kollettiva fil-perjodu ta' żmien legali (il-"perjodu ta' konċessjoni" ta' ġimagħtejn biex tinstab soluzzjoni tat-tilwima permezz ta' negozjati u/jew medjazzjoni), l-organizzazzjoni tal-unjin li tkun bdiet it-tilwima kollettiva għandha d-dritt li ssejjaħ strajk ta' twissija ta' darba li ma jdumx aktar minn sagħtejn.

Biex jiddefendu d-drittijiet u l-interessi tal-impjegati li m'għandhomx id-dritt għall-istrajk, it-trejdjunjins f'postijiet tax-xogħol oħra jistgħu jibdew strajk ta' solidarjetà li ma jdumx aktar minn nofs ġurnata tax-xogħol.

Il-liġi tistipula li forom oħra ta' azzjoni industrijali jistgħu jiġu rikorruti jekk il-proċedimenti legali previsti mil-liġi għas-soluzzjoni kollettiva tat-tilwim ma pproduċew l-ebda riżultat, minkejja li jkunu twettqu kif suppost. Dawk il-'forom oħra ta' azzjoni ta' protesta' mhumiex imsemmija b'mod espliċitu iżda għandhom jissodisfaw il-kundizzjonijiet li ġejjin: ma jikkawżaw l-ebda ħsara lis-saħħa u l-ħajja, ma jikkawżaw l-ebda interruzzjoni fix-xogħol u ma jiksrux il-liġi. Impjegati li ma jgawdux id-dritt għall-istrajk jistgħu jirrikorru għal dawk il-'forom oħra ta' azzjoni ta' protesta' wkoll.

Il-bdiewa għandhom id-dritt li jipprotestaw skont regoli speċifiċi stabbiliti mit-trejdjunjins tal-bdiewa.

Hemm forom oħra ta' azzjoni industrijali mhux imsemmija b'mod espliċitu mil-liġi iżda rikonoxxuti fir-rappurtaġġ uffiċjali u l-letteratura domestika: work-to-rule, rifjut li tagħmel sahra, waqfien tax-xogħol, imblokk, okkupazzjoni u protesta tal-ġuħ.

L-impjegati li jaħdmu għall-istat, l-amministrazzjoni tal-gvern ċentrali, l-amministrazzjoni pubblika lokali, il-qrati tal-liġi u l-uffiċċji tal-prosekutur pubbliku ma jgawdux id-dritt li jistrajkjaw. Barra minn hekk, hemm għadd ta' tipi ta' postijiet tax-xogħol fejn ma huma permessi l-ebda strajkijiet, inklużi l-pulizija, il-forzi armati, is-servizzi tal-intelligence, il-Gwardja tal-Fruntieri, is-Servizz Penitenzjarju tal-Istat, id-Dwana (Służba Celno-Skarbowa) u s-Servizz tan-Nar tal-Istat.

Żviluppi fl-azzjoni industrijali, 2017–2022

Noti: * Minn dawn, 1,520 kienu fis-settur tal-edukazzjoni. ** Minn dawn, 9,673 kienu fis-settur tal-edukazzjoni. *** Minn dawn, 9,046 kienu fis-settur tal-edukazzjoni. **** Minn dawn, 19,294 kienu fis-settur tal-edukazzjoni.

Mekkaniżmi kollettivi għas-soluzzjoni tat-tilwim

Il-mekkaniżmi kollettivi ewlenin għas-soluzzjoni tat-tilwim industrijali huma deskritti hawn taħt.

Negozjati: Il-partijiet fit-tilwima kollettiva jinnegozjaw waħedhom biex ifittxu soluzzjoni għat-tilwima.

Medjazzjoni: Wara l-falliment tan-negozjati, il-partijiet jitolbu li jinħatar medjatur (mil-lista uffiċjali ta' medjaturi miżmuma mill-MRPiPS), bi kunsens reċiproku taż-żewġ partijiet. Jekk il-partijiet ma jkunux jistgħu jagħtu l-kunsens tagħhom, il-medjatur jinħatar mill-MRPiPS unilateralment.

Arbitraġġ: Jekk il-medjazzjoni ma tkunx produttiva, minflok ma ssejjaħ strajk (li għalih huma intitolati), in-naħa tal-impjegat tista 'titlob li t-tilwima tiġi solvuta mill-Kunsill tal-Arbitraġġ Soċjali (Kolegium Arbitrażu Społecznego), organu speċjali ta' qorti.

Missjoni ta' rieda tajba: rieda tajba hija triq speċjali għas-soluzzjoni tat-tilwim għas-soluzzjoni ta' tilwiet fir-relazzjonijiet ta' impjieg li, għal raġunijiet legali (l-ambitu tal-kwistjonijiet li għandhom jiġu soġġetti għal tilwim kollettiv huwa msemmi b'mod espliċitu mil-liġi), ma jistgħux jeskalaw f'tilwima kollettiva formali. Il-missjonijiet ta' rieda tajba jistgħu jitwettqu mill-kunsill reġjonali tad-djalogu soċjali.

Ma kien hemm l-ebda tibdil sinifikanti fil-leġiżlazzjoni mill-ewwel kwart tal-2023.

Mekkaniżmi individwali għas-soluzzjoni tat-tilwim

Hemm żewġ modi ewlenin biex issolvi tilwim individwali:

1. b'mod ġudizzjarju – jiġifieri, quddiem il-qrati tax-xogħol, li jirrikonoxxu l-każijiet u jsolvu t-tilwim b'mod awtorevoli

2. mhux ġudizzjarjament, permezz ta' waħda minn dawn li ġejjin:

• Kumitat ta' Konċiljazzjoni fil-livell tal-post tax-xogħol (zakładowa komisja pojednawcza), fuq talba tal-impjegat, li jista' jfittex li jsolvi t-tilwima b'tali mod qabel ma jmur il-qorti – il-korp huwa stabbilit minn min iħaddem u mit-trejdjunjin fil-livell tal-kumpanija (jew biss minn min iħaddem jekk ma jkunx hemm union) u jrid isolvi t-tilwima fi żmien 14-il jum

• medjazzjoni fuq talba tal-impjegat jew ta' min iħaddem, li jistgħu jfittxu li jsolvu t-tilwima b'tali mod qabel ma jmorru l-qorti (il-medjazzjoni tista' ssir anki waqt li l-każ ikun fil-qorti) – medjazzjoni ta' dan it-tip mhijiex regolata mil-liġi tax-xogħol, iżda mil-liġi ċivili

L-użu ta' mekkaniżmi għas-soluzzjoni tat-tilwim, 2012–2018

Nota: M'hemm l-ebda dejta disponibbli dwar l-għadd ta' tilwim u nuqqas ta' qbil li qed jiġu solvuti permezz ta' missjonijiet ta' arbitraġġ u ta' rieda tajba, iżda l-MRPiPS jiddikjara li l-okkorrenza ta' tal-ewwel hija rari ħafna u l-ebda informazzjoni dwar it-tieni mhi aċċessibbli.

Sors: Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (2023)