Negozjar kollettiv fir-Rumanija

Il-Liġi dwar id-Djalogu Soċjali tal-2011 (il-Liġi Nru 62/2011) abolixxiet in-negozjar kollettiv fil-livell nazzjonali. Il-leġiżlazzjoni l-ġdida ssostitwixxiet ukoll in-negozjar kollettiv fil-livell tal-fergħat bin-negozjar kollettiv settorjali. Il-qafas legali l-ġdid iddeċentralizza n-negozjar kollettiv billi żied l-importanza tal-ftehimiet kollettivi fil-livell tal-kumpaniji. Bejn l-2011 u l-2018, in-negozjar kollettiv sar prinċipalment fil-livell tal-kumpanija, iżda ma kienx obbligatorju li jintlaħaq ftehim kollettiv bħala riżultat tan-negozjar.

Il-Liġi l-ġdida dwar id-Djalogu Soċjali (il-Liġi Nru 367/2022) tipprovdi qafas ġdid għan-negozjar kollettiv nazzjonali, settorjali u fil-livell tal-kumpaniji. Il-possibbiltà li jintlaħqu ftehimiet kollettivi nazzjonali dwar ix-xogħol hija stabbilita mill-ġdid, iżda l-liġi tistipula li dawn ma jistgħux jinkludu klawżoli relatati mal-pagi minimi nazzjonali, kif kien il-każ sal-2011. Il-ftehimiet jistgħu, madankollu, jinkludu koeffiċjenti tal-paga minima skont l-istandards tax-xogħol.

Il-liġi l-ġdida tagħmel in-negozjar kollettiv obbligatorju f'kumpaniji b'mill-inqas 10 impjegati, kif ukoll fil-livell settorjali. Kemm it-trejdjunjins kif ukoll l-organizzazzjonijiet ta' min iħaddem jistgħu jibdew negozjati. Il-liġi tippermetti lill-federazzjonijiet ta' min iħaddem u lill-organizzazzjonijiet tat-trejdjunjins korrispondenti li mhumiex firmatarji ta' ftehim kollettiv konkluż fil-livell settorjali li jissieħbu fil-ftehim fuq il-bażi ta' notifika bil-miktub.

Wara l-bidla leġiżlattiva tal-2011, bejn l-2012 u l-2022 ġew konklużi biss ftit ftehimiet kollettivi settorjali fil-livell settorjali, b'kuntrast mat-tmien ftehimiet kollettivi settorjali konklużi fl-2010 biss. Fl-2019 ġie konkluż ftehim kollettiv għas-settur tal-kura tas-saħħa pubblika, validu mill-2019 sal-2021. Ftehim kollettiv għas-settur tal-edukazzjoni pre-universitarja ġie konkluż fl-2022. Barra minn hekk, 4 ftehimiet kollettivi bejn diversi impjegaturi ġew konklużi fl-2021 u 11 ġew konklużi fl-2022.

Kopertura tan-negozjar kollettiv tal-pagi tal-impjegati

Sorsi: Eurofound, Stħarriġ dwar il-Kumpaniji Ewropej 2013/2019 (inklużi kumpaniji tas-settur privat bi stabbilimenti b'aktar minn 10 impjegati (kodiċijiet NACE B–S); il-mistoqsija fl-istħarriġ kienet mistoqsija b'għażla multipla u tweġibiet multipli kienu possibbli); Eurostat [earn_ses10_01], [earn_ses14_01], [earn_ses18_01] (inklużi kumpaniji b'aktar minn 10 impjegati (kodiċijiet NACE B–S, eskluż O), bi tweġiba waħda għal kull unità lokali); OECD u AIAS, 2021; L-Ispettorat tax-Xogħol

Id-deċentralizzazzjoni tad-djalogu soċjali fl-2011 wasslet għall-konċentrazzjoni tan-negozjar kollettiv fil-livell tal-kumpaniji. Din is-sitwazzjoni kienet għadha evidenti fl-2022, iżda għandha tinbidel bil-Liġi l-ġdida dwar id-Djalogu Soċjali. Id-dejta preċedenti indikat li, wara l-abolizzjoni tan-negozjar kollettiv nazzjonali fl-2011, il-kopertura tan-negozjar kollettiv naqset minn kważi 100 % fl-2010 għal madwar 35 % fl-2013. Id-dejta mill-Ispettorat tax-Xogħol tindika li 2,113,237 impjegat kienu koperti minn ftehim kollettiv attiv fl-2020, li jindika kopertura tan-negozjar kollettiv ta' 32%.

Numru ta' ftehimiet kollettivi fil-livell tal-kumpanija (dejta nazzjonali)

Sors: Il-Ministeru tax-Xogħol u s-Solidarjetà Soċjali u l-Ispettorat tax-Xogħol.

Wara r-riforma tal-2011 tal-qafas leġiżlattiv għad-djalogu soċjali, ir-Rumanija mxiet minn sistema ċentralizzata għal sistema ta' negozjar kollettiv deċentralizzata. Qabel l-2011, il-ftehimiet kollettivi nazzjonali kienu importanti ħafna, peress li d-dispożizzjonijiet tagħhom kienu obbligatorji għal-livelli aktar baxxi tas-sistema ta' negozjar (fergħa, settur u kumpanija). Fit-teorija, in-negozjar kollettiv fil-livell settorjali għandu jkollu rwol importanti, peress li d-dispożizzjonijiet tal-ftehimiet kollettivi settorjali huma obbligatorji (taħt kundizzjonijiet legali speċifiċi) għall-kumpaniji kollha fis-settur rilevanti. Madankollu, fil-prattika, in-negozjar kollettiv settorjali huwa mblukkat. B'riżultat ta' dan, in-negozjar kollettiv fil-livell lokali (fil-livell tal-kumpaniji u l-gruppi ta' stabbilimenti) huwa aktar importanti.

L-adozzjoni tal-Liġi l-ġdida dwar id-Djalogu Soċjali fi tmiem l-2022 kienet mistennija li tbiddel din is-sitwazzjoni, billi tagħmel in-negozjar kollettiv obbligatorju kemm fil-livell tal-kumpaniji kif ukoll f'dak settorjali u billi terġa' tiddaħħal in-negozjar kollettiv fil-livell nazzjonali.

Livelli ta 'negozjar kollettiv, 2022

Artikulazzjoni

Il-klawżoli tal-ftehimiet kollettivi ffirmati fil-livell settorjali huma obbligatorji għall-impjegati kollha tal-kumpaniji fis-settur rilevanti. Madankollu, sa Diċembru 2022, ftehim kollettiv kien ikkunsidrat settorjali biss jekk in-numru ta' impjegati fil-kumpaniji affiljati mal-organizzazzjoni firmatarja ta' min iħaddem kien jammonta għal aktar minn nofs in-numru totali ta' impjegati fis-settur ekonomiku rilevanti. Jekk din il-kundizzjoni ma kinitx sodisfatta, il-ftehim kollettiv ġie rreġistrat bħala ftehim fil-livell ta' grupp ta' stabbilimenti.

Il-Liġi l-ġdida dwar id-Djalogu Soċjali terġa' tintroduċi n-negozjar kollettiv fil-livell nazzjonali. Il-klawżoli tal-ftehimiet kollettivi nazzjonali japplikaw għall-impjegati kollha u għandhom jiġu inklużi fil-ftehimiet kollettivi konklużi fil-livell tal-kumpanija jew settorjali.

Skont il-Liġi l-ġdida dwar id-Djalogu Soċjali, sessjoni ta' negozjar tista' tinbeda mit-trejdjunjins jew mill-organizzazzjonijiet ta' min iħaddem mill-inqas 60 jum qabel ma jiskadi l-ftehim kollettiv fis-seħħ. In-negozjar kollettiv ma jistax idum aktar minn 45 jum, u mhuwiex obbligatorju li jintlaħaq ftehim kollettiv.

Fis-settur pubbliku, in-negozjar jibda, bħala regola, fir-raba' kwart tas-sena, meta l-gvern jadotta d-deċiżjoni tiegħu dwar il-paga minima għas-sena ta' wara.

Il-Liġi l-ġdida dwar id-Djalogu Soċjali tipprovdi l-qafas għall-koordinazzjoni awtomatika fost il-livelli differenti ta' negozjar. Il-klawżoli nnegozjati fl-ogħla livell huma minimi u awtomatikament applikabbli għal-livelli l-aktar baxxi kollha b'estensjoni. Barra minn hekk, forma ta' koordinazzjoni vertikali hija żgurata permezz tal-koordinazzjoni impliċita tat-talbiet għall-pagi mill-federazzjonijiet tat-trejdjunjins u l-federazzjonijiet settorjali ta' min iħaddem, li huma intitolati bil-liġi li jieħdu sehem fin-negozjar kollettiv fil-livell tal-kumpanija u saħansitra li jikkonkludu negozjar kollettiv fil-livell tal-kumpanija f'ċerti sitwazzjonijiet.

Minn Diċembru 2022, il-ftehimiet kollettivi nazzjonali ġew applikabbli awtomatikament għall-impjegati kollha, u l-ftehimiet kollettivi settorjali ġew applikabbli awtomatikament għall-impjegati kollha fis-settur. Il-Liġi l-ġdida dwar id-Djalogu Soċjali tipprevedi wkoll li l-organizzazzjonijiet/kumpaniji ta' min iħaddem u l-organizzazzjonijiet korrispondenti tat-trejdjunjins li mhumiex firmatarji ta' ftehimiet kollettivi konklużi fil-livell settorjali jew għal gruppi ta' intrapriżi jistgħu jissieħbu f'dawn il-ftehimiet.

Kien hemm każijiet bejn l-1999 u l-2011 meta l-ftehimiet kollettivi fil-livell tal-fergħat inkludew derogi, li jippermettu lill-kumpaniji f'diffikultajiet ekonomiċi u finanzjarji jħallsu taħt il-limitu.

Il-ftehimiet kollettivi għall-industriji tal-materjali tal-ħadid, mhux tal-ħadid u refrattarji, pereżempju, kienu jistipulaw li għal perjodi limitati "il-paga minima tista' titnaqqas, iżda qatt inqas minn 80 % tal-valur inizjalment innegozjat".

Mill-2011 'l hawn, xi ftehimiet ta' negozjar kollettiv fil-livell tal-istabbiliment inkludew klawżoli li ppermettew lill-kumpaniji jħallsu inqas mill-paga minima statutorja. Din id-deroga hija permessa jekk il-kumpanija twettaq analiżi finanzjarja u ekonomika li turi li tinsab f'diffikultà finanzjarja.

Meta jiskadi ftehim kollettiv, l-imsieħba soċjali għandhom id-dritt li jestenduh bi 12-il xahar. L-estensjoni hija permessa darba biss; Wara, in-negozjar mill-ġdid huwa l-unika għażla disponibbli. Kemm min iħaddem kif ukoll it-trejdjunjins jistgħu jibdew negozjar kollettiv; Dan irid isir mill-inqas 60 jum qabel ma jiskadi l-ftehim kollettiv fis-seħħ. In-negozjar kollettiv m'għandux idum aktar minn 45 jum. Jekk l-imsieħba soċjali ma jkunux jistgħu jilħqu kunsens u jikkonkludu ftehim kollettiv f'dan il-perjodu ta' żmien, l-organizzazzjoni tat-trejdjunjins għandha d-dritt li tibda kunflitt tax-xogħol.

L-aktar kwistjonijiet importanti fin-negozjar kollettiv fir-Rumanija huma l-pagi u l-ħlas għas-sahra. Kwistjonijiet bħat-tagħlim tul il-ħajja u l-ugwaljanza bejn is-sessi mhumiex daqshekk importanti.