Il-profil tal-pajjiż tal-ħajja tax-xogħol għas-Slovakkja
Dan il-profil jiddeskrivi l-karatteristiċi ewlenin tal-ħajja tax-xogħol fis-Slovakkja. Għandha l-għan li tipprovdi l-informazzjoni ta' sfond rilevanti dwar l-istrutturi, l-istituzzjonijiet, l-atturi u r-regolamenti rilevanti dwar il-ħajja tax-xogħol.
Dan jinkludi indikaturi, dejta u sistemi regolatorji dwar l-aspetti li ġejjin: l-atturi u l-istituzzjonijiet, ir-relazzjonijiet kollettivi u individwali tal-impjieg, is-saħħa u l-benesseri, il-paga, il-ħin tax-xogħol, il-ħiliet u t-taħriġ, u l-ugwaljanza u n-nondiskriminazzjoni fuq il-post tax-xogħol. Il-profili jiġu aġġornati b'mod sistematiku kull sentejn.
Bejn l-2012 u l-2022, il-prodott domestiku gross (PDG) per capita fis-Slovakkja żdied b'mod sostanzjali, bi 23.5%. Din kienet rata ta' tkabbir ogħla mit-tkabbir medju tal-UE27 ta' 15.3% għall-istess perjodu. Ir-rata tal-qgħad naqset b'mod sinifikanti fil-kategoriji kollha, bl-akbar tnaqqis fir-rata tal-qgħad fost iż-żgħażagħ, li naqset bi 15.4 punti perċentwali fil-perjodu, u laħqet 19.9% fl-2022. Ir-rata totali tal-qgħad kienet ta' 6.1% fl-2022, qrib il-medja tal-UE ta' 6.2% għall-istess sena. Bl-eċċezzjoni tar-rata tal-impjieg taż-żgħażagħ, ir-rati tal-impjiegi żdiedu, bir-rata ta' tkabbir partikolarment għolja għan-nisa, li tiżdied b'6.1 punti perċentwali mill-2012 sal-2022.
Mill-1 ta' April 2002, il-Kodiċi tax-Xogħol (l-Att Nru 311/2001) irregola l-kundizzjonijiet tal-impjieg u r-relazzjonijiet industrijali fis-setturi privati u pubbliċi. L-Att Nru 552/2003 u l-Att Nru 553/2003 jirregolaw il-kundizzjonijiet tal-impjieg fis-servizz pubbliku. Mill-1 ta' Ġunju 2017, il-kundizzjonijiet tal-impjieg fis-servizz pubbliku ġew irregolati mill-Att Nru 55/2017. L-impjegati tradizzjonalment kienu rappreżentati mit-trejdjunjins u, meta t-trejdjunjins ma kinux preżenti, mill-kunsilli tax-xogħol. Madankollu, mill-1 ta' Lulju 2003, il-Kodiċi tax-Xogħol ippermetta kunsilli tax-xogħol f'intrapriżi unionizzati. Madankollu, it-trejdjunjins biss huma intitolati li jkunu involuti fin-negozjar kollettiv.
Minbarra l-Kodiċi tax-Xogħol, il-kundizzjonijiet tax-xogħol, inklużi s-saħħa u s-sigurtà fuq il-post tax-xogħol, huma rregolati mill-Att Nru 124/2006. In-negozjar kollettiv, inkluża l-estensjoni tal-ftehimiet u r-riżoluzzjoni tal-kunflitti tax-xogħol, huwa rregolat mill-Att Nru 2/1991 dwar in-negozjar kollettiv.
Is-sistema attwali tar-relazzjonijiet industrijali ġiet iffurmata fil-bidu tas-snin disgħin, meta twaqqfu l-organizzazzjonijiet tal-imsieħba soċjali. Id-djalogu soċjali jseħħ f'livelli tripartitiċi u bipartitiċi. L-imsieħba soċjali jiġu kkonsultati mill-gvern permezz ta' djalogu soċjali tripartitiku. Id-djalogu soċjali bipartitiku jikkonsisti f'negozjar kollettiv f'żewġ livelli mwettaq fil-livelli tas-settur u tal-kumpaniji.
Ir-relazzjonijiet industrijali fis-Slovakkja huma fil-biċċa l-kbira orjentati lejn il-kunsens u relattivament paċifiċi. Il-biċċa l-kbira tat-tilwim kollettiv jiġi solvut permezz ta' konċiljazzjoni jew medjazzjoni, u ftit minnhom jeħtieġu l-proċedura ta' arbitraġġ. L-istrajks huma rari, u t-tilwim kollettiv irreġistrat biss eċċezzjonalment jirriżulta fi strajk.
In-negozjar kollettiv għandu rwol importanti fil-formazzjoni tal-kundizzjonijiet tal-impjieg u l-pagi. Ftehimiet kollettivi fil-livell nazzjonali ma jeżistux fis-Slovakkja. In-negozjar kollettiv huwa volontarju, iżda l-ftehimiet konklużi huma legalment vinkolanti. Ftehimiet kollettivi ta' min iħaddem waħdu u ta' min iħaddem wieħed huma konklużi fis-setturi privati u pubbliċi. Ftehimiet kollettivi b'diversi impjegaturi huma konklużi fil-biċċa l-kbira tas-setturi rilevanti fl-ekonomija. L-estensjonijiet tal-ftehimiet kollettivi huma permessi. Fis-settur pubbliku, jiġu konklużi ftehimiet kollettivi separati bejn diversi impjegaturi (multisettorjali) għas-servizzi ċivili u pubbliċi.
Id-densità tat-trejdjunjins naqset mill-kriżi finanzjarja tal-2008-2009, li wasslet għat-telf ta' eluf ta' impjiegi. Madankollu, is-sistema tar-relazzjonijiet industrijali ma ġietx affettwata b'mod sinifikanti. Matul il-kriżi, it-trejdjunjins iffukaw l-attivitajiet tagħhom prinċipalment fuq iż-żamma tal-impjiegi fl-intrapriżi mhedda mir-riċessjoni, u ma organizzaw l-ebda azzjoni soċjali sinifikanti. Kwalunkwe bidla fis-sistema tar-relazzjonijiet industrijali mill-pandemija COVID-19 kienet minuri. Il-pandemija ma kellha l-ebda impatt rilevanti fuq is-sistema tar-relazzjonijiet industrijali fl-2020, iżda l-imsieħba soċjali li jipparteċipaw fil-Kunsill Ekonomiku u Soċjali tripartitiku (Hospodarska a socialna rada, HSR) rarament ġew ikkonsultati mill-gvern dwar bidliet adottati fil-leġiżlazzjoni.
