Il-profil tal-pajjiż tal-ħajja tax-xogħol għas-Slovenja
Dan il-profil jiddeskrivi l-karatteristiċi ewlenin tal-ħajja tax-xogħol fis-Slovenja. Għandha l-għan li tipprovdi l-informazzjoni ta' sfond rilevanti dwar l-istrutturi, l-istituzzjonijiet u r-regolamenti rilevanti dwar il-ħajja tax-xogħol.
Dan jinkludi indikaturi, dejta u sistemi regolatorji dwar l-aspetti li ġejjin: l-atturi u l-istituzzjonijiet, ir-relazzjonijiet kollettivi u individwali tal-impjieg, is-saħħa u l-benesseri, il-paga, il-ħin tax-xogħol, il-ħiliet u t-taħriġ, u l-ugwaljanza u n-nondiskriminazzjoni fuq il-post tax-xogħol. Il-profili jiġu aġġornati b'mod sistematiku kull sentejn.
Bejn l-2012 u l-2022, il-PDG Sloven żdied b'mod sostanzjali, b'25.92%. Din iż-żieda kienet aktar mill-medja tal-UE27 ta' 15.29% għall-istess perjodu. Ir-rati tal-qgħad għall-kategoriji kollha naqsu. L-akbar tnaqqis kien fil-qgħad fost iż-żgħażagħ, li naqas b'10.7 punti perċentwali, minn 20.8% fl-2012 għal 10.1% fl-2022. B'4%, ir-rata totali tal-qgħad fis-Slovenja fl-2022 kienet taħt il-medja tal-UE ta' 6.2%. Kien hemm żieda fl-impjiegi tan-nisa bejn l-2012 u l-2022 (6.4 punti perċentwali), għal 72.9%. L-impjieg taż-żgħażagħ żdied bi 3.1 punti perċentwali fl-istess perjodu, u kien ta '35.9% fl-2022.
L-Istitut tal-Analiżi u l-Iżvilupp Makroekonomiku jirrapporta li l-ekonomija tas-Slovenja rat irkupru mgħaġġel fl-2021 bl-għajnuna ta' miżuri b'saħħithom tal-gvern li żammew is-sitwazzjonijiet materjali u finanzjarji tal-popolazzjoni relattivament stabbli (IMAD, 2022). Il-miżuri meħuda biex jittaffa l-impatt tal-pandemija tal-COVID-19 taw kontribut importanti għall-irkupru rapidu tal-PDG (li kien diġà qabeż il-livell ta' qabel il-kriżi fl-2021), peress li għamluha possibbli li jinżamm il-potenzjal ekonomiku tal-pajjiż waqt li ġew implimentati miżuri stretti ta' trażżin.
Ir-relazzjonijiet tax-xogħol fis-Slovenja huma rregolati mill-Att dwar ir-Relazzjonijiet ta' Impjieg (Zakon o delovnih razmerjih, Gazzetta Uffiċjali tar-Repubblika tas-Slovenja, Nru 21/2013). Ma kien hemm l-ebda tibdil kbir fl-att fl-2022.
F'Ġunju 2017, il-gvern adotta bidliet fl-Att dwar ir-Regolamentazzjoni tas-Suq tax-Xogħol (Zakon o urejanju trga dela) u l-Att dwar l-Ispezzjoni tax-Xogħol (Zakon o inšpekciji dela, Gazzetta Uffiċjali tar-Repubblika tas-Slovenja, Nru 55/2017) wara li finalment laħaq ftehim mal-imsieħba soċjali. L-emendi għal-leġiżlazzjoni tas-suq tax-xogħol ikopru diversi miżuri maħsuba biex jattivaw il-politiki tas-suq tax-xogħol għall-persuni qiegħda, filwaqt li l-emendi għal-leġiżlazzjoni dwar l-ispezzjoni tax-xogħol jinkludu setgħat ġodda għall-ispetturi tax-xogħol biex jipprevjenu x-xogħol fuq il-bażi ta' kuntratti tal-liġi ċivili u biex jipproteġu lill-ħaddiema jekk min iħaddimhom ma jħallashomx fil-ħin.
F'Mejju 2014, daħal fis-seħħ l-Att dwar il-Prevenzjoni tax-Xogħol Mhux iddikjarat u l-Impjieg (Zakon o preprečevanju dela in zaposlovanja na črno, Gazzetta Uffiċjali tar-Repubblika tas-Slovenja, Nru 32/2014).
In-negozjar kollettiv huwa rregolat mill-Att dwar il-Ftehimiet Kollettivi (Zakon o kolektivnih pogodbah, Gazzetta Uffiċjali tar-Repubblika tas-Slovenja, Nru 43/2006). Dan l-att jirregola l-partijiet għal, il-kontenut u l-proċedura għall-iffirmar ta' ftehim kollettiv, u l-forma, il-validità u t-terminazzjoni tiegħu; is-soluzzjoni paċifika ta' tilwim kollettiv tax-xogħol; u r-reġistrazzjoni u l-pubblikazzjoni ta' ftehimiet kollettivi. Ir-rappreżentanza tat-trejdjunjins hija rregolata mil-Liġi dwar ir-Rappreżentanza tat-Trejdjunjins (Zakon o reprezentativnosti sindikatov, Gazzetta Uffiċjali tar-Repubblika tas-Slovenja, Nru 13/1993).
Ir-relazzjonijiet industrijali fis-Slovenja bdew l-għeruq fis-snin sebgħin, meta t-trejdjunjins saru entitajiet legali. Fil-bidu tas-seklu, kien hemm 17-il union industrijali. It-trejdjunjins ġew ċentralizzati wara t-Tieni Gwerra Dinjija, bis-sħubija obbligatorja. L-organizzazzjonijiet ta' min iħaddem ma kinux jeżistu.
Wara l-bidla fis-sistema soċjoekonomika u l-ewwel elezzjonijiet ħielsa, gradwalment tfaċċat sistema demokratika ta' relazzjonijiet industrijali b'negozjar kollettiv ħieles. Studju minn Stanojević u Kanjuo Mrčela (2014) sab li n-natura tar-relazzjonijiet industrijali fis-Slovenja kienet qed tinbidel. Għalkemm l-imsieħba soċjali ddeskrivew in-negozjar kollettiv fis-Slovenja bħala aktar kooperattiv milli konfliġġenti, huma rrappurtaw ukoll li kien hemm setturi fejn prattikament m'għadu ma kienx hemm djalogu soċjali. Dan l-istudju kkonferma s-sejbiet ta' analiżi preċedenti mill-Eurofound (2013), li wriet deterjorament fid-djalogu soċjali mill-bidu tal-kriżi finanzjarja (pereżempju, żieda fil-ksur tal-ftehimiet kollettivi minn min iħaddem, żieda fl-inkwiet fost il-ħaddiema, għadd dejjem jikber ta' strajkijiet, u żieda fl-interventi unilaterali u mgħaġġla tal-gvern relatati mal-kundizzjonijiet tax-xogħol fis-settur pubbliku). Madankollu, l-imsieħba soċjali ffirmaw il-ftehim soċjali għall-2015-2016 fi Frar 2015, wara bosta snin ta' negozjati.
Fil-bidu tal-pandemija tal-COVID-19, it-trejdjunjins ħassewhom esklużi mid-djalogu soċjali. Huma enfasizzaw li l-gvern injorahom kompletament u ma kkunsidrax il-proposti tagħhom meta abbozza l-ewwel u t-tieni pakkett ta 'miżuri biex itaffi l-impatt ekonomiku tal-pandemija. Xi proposti tat-trejdjunjins ġew adottati aktar tard f'pakketti konsekuttivi, iżda l-gvern injora t-trejdjunjins meta niġu għall-kwistjonijiet ewlenin. L-Assoċjazzjoni tat-Trejdjunjins Ħielsa tas-Slovenja (Zveza Svobodnih Sindikatov Slovenije, ZSSS), l-akbar konfederazzjoni tat-trejdjunjins, issostni li l-gvern kiser ir-regoli tal-Kunsill Ekonomiku u Soċjali tar-Repubblika tas-Slovenja (Ekonomsko-socialni svet, ESC) fil-proċess tal-adozzjoni ta' miżuri b'reazzjoni għall-pandemija tal-COVID-19. L-akbar trejdjunjins irriżenjaw bi protesta minn dan il-korp f'Mejju 2021. Huma ddeċidew li jieħdu dan il-pass għax il-gvern għadda liġijiet mingħajr ma kkonsulta mal-imsieħba soċjali. F'Lulju 2022, wara l-elezzjonijiet tal-KES, is-sħab soċjali reġgħu ltaqgħu u ffirmaw il-preambolu tal-ftehim dwar it-tnedija mill-ġdid tad-djalogu soċjali. Dan il-preambolu jinnota li d-djalogu soċjali huwa assi demokratiku importanti, kruċjali għall-iżvilupp tas-Slovenja, il-benesseri taċ-ċittadini, il-paċi soċjali u l-bini mill-ġdid tal-fiduċja bejn l-imsieħba soċjali. Il-President tal-KES li għadu kif inħatar enfasizza l-importanza tat-tiġdid tad-djalogu soċjali u s-sħubija soċjali.
