Profil życia zawodowego w Austrii
Niniejszy profil opisuje najważniejsze cechy życia zawodowego w Austrii. Ma on na celu dostarczenie odpowiednich informacji ogólnych na temat struktur, instytucji, podmiotów i odpowiednich przepisów dotyczących życia zawodowego.
Obejmuje to wskaźniki, dane i systemy regulacyjne dotyczące następujących aspektów: podmioty i instytucje, zbiorowe i indywidualne stosunki pracy, zdrowie i dobrostan, wynagrodzenie, czas pracy, umiejętności i szkolenia oraz równość i niedyskryminacja w pracy. Profile są systematycznie aktualizowane co dwa lata.
Pod względem prawnym nie ustanowiono jasnych zasad oceny legalności i skutków sporów, nie ma też orzecznictwa Sądu Najwyższego w tej sprawie. Zasadność strajków jako formy akcji protestacyjnej (Kampfmittel) pracowników wynika nie tylko z przepisów prawnych, które zapewniają bezstronność państwa. Legitymizacja ta dotyczy jednak tylko strajków postrzeganych jako akcja zbiorowa (Gesamtaktion) pracowników. Ogólnie rzecz biorąc, obejmuje to wszelkie formy kontradyktoryjnej konfrontacji w sprawie wynagrodzenia lub innych warunków zatrudnienia między poszczególnymi pracodawcami lub organizacjami pracodawców z jednej strony, a związkami zawodowymi lub grupami pracowników z drugiej strony. Formy akcji protestacyjnej stosowane w takich sporach obejmują strajki, lokauty i bojkoty. W przypadku akcji strajkowej w teorii prawa rozróżnia się strajk ekonomiczny (wirtschaftlicher Streik), strajk polityczny (politischer Streik), strajk nieoficjalny (wilder Streik), strajk selektywny (Schwerpunktstreik), strajk symboliczny stosowany jako ostrzeżenie (Warnstreik) i strajk częściowy (Teilstreik). W przypadku lokautów rozróżnia się lokaut ofensywny inicjujący spór (Angriffsaussperrung) i lokaut defensywny w odpowiedzi na strajk (Abwehraussperrung). Należy jednak zauważyć, że ze względu na to, że w Austrii dochodzi do tak niewielu sporów zbiorowych, nawet podejście eksperckie jest zasadniczo teoretyczne.
W latach 2011–2014 doszło do mniejszych strajków (z czego największy miał miejsce w 2011 r.), natomiast w latach 2015–2017 nie było żadnych strajków (podobnie jak w latach 2005–2010). Od 2018 r. strajki odbywają się corocznie. Największa z nich miała miejsce w 2018 r., kiedy to wzięło w niej udział 37 923 pracowników i stracono 71 468 godzin. W 2021 r. w strajkach wzięły udział 5 032 osoby, co przyczyniło się do 11 368 godzin straconych z powodu akcji protestacyjnych.
Rozwój akcji protestacyjnych w latach 2011–2021
2011 | 2012 | 2013 | 2014 | 2015 | 2016 | 2017 | 2018 | 2019 | 2020 | 2021 | |
Total number of working days lost | 56,670 | 563 | 3,277 | 3,309 | 0 | 0 | 0 | 8,934 | 1,973 | 3,687 | 1,421 |
Strike minutes per employee | 7.9 | 0.1 | 0.5 | 0.5 | 0 | 0 | 0 | 1.1 | 0.2 | 0.5 | 0.2 |
Źródeł : WKÖ, 2023; ÖGB, bez daty
Mechanizmy rozstrzygania sporów zbiorowych
Na szczeblu przedsiębiorstwa, w ramach przysługującego jej prawa do współdecydowania w sprawach socjalnych, rada zakładowa musi uczestniczyć w regulowaniu wszystkich spraw socjalnych w zakładzie; w niektórych sprawach rada ma prawo do "parytetu" – czyli współdecydowania z pracodawcami – a w innych może zwrócić się do komisji mediacyjnej i arbitrażowej (Schlichtungsstelle), jeżeli nie można osiągnąć porozumienia z pracodawcą. Rada ta, składająca się z równej liczby przedstawicieli obu stron przemysłu i z sędzią sprawującym neutralny nadzór, jest powoływana przez właściwy sąd pracy i ubezpieczeń społecznych. Zadaniem komisji jest zawarcie porozumienia między stronami w danej sprawie, a w przypadku niepowodzenia – podjęcie decyzji w sprawie we własnym zakresie.
Indywidualne mechanizmy rozstrzygania sporów
W Austrii indywidualne spory z zakresu prawa pracy i prawa pracy należą do właściwości sądów powszechnych. W porównaniu z tymi szczególnymi mechanizmami jurysdykcyjnymi, alternatywne metody rozwiązywania sporów nie stanowią znaczącej cechy krajowego systemu prawnego w zakresie indywidualnego rozstrzygania sporów. Do pewnego stopnia może to wynikać z wyraźnie "korporacyjnej" struktury stosunków pracy w tym kraju. W przypadku indywidualnego sporu pracowniczego zainteresowany pracownik – w szczególności jeśli w jego przedsiębiorstwie nie działa rada zakładowa – zwykle kontaktuje się z odpowiednim związkiem zawodowym (jeśli jest członkiem) lub z Izbą Pracy (Arbeiterkammer, AK) (której członkostwo jest obowiązkowe dla wszystkich pracowników sektora prywatnego) w celu uzyskania informacji, doradztwo i pomoc w procedurach prawnych. W większości indywidualnych sporów pracowniczych albo AK, albo związek zawodowy stara się interweniować (kontaktując się z pracodawcą) w celu uniknięcia formalnego postępowania sądowego.
Korzystanie z alternatywnych mechanizmów rozwiązywania sporów
Nie są dostępne żadne oficjalne dane na temat stosowania alternatywnych mechanizmów rozstrzygania sporów (zob. poprzednia sekcja). AK publikuje roczne sprawozdanie z wyników, w którym informuje o liczbie i rodzajach konsultacji, które przeprowadziła dla swoich członków, a także o środkach finansowych, które mogłaby odzyskać dla swoich członków w postępowaniach sądowych i pozasądowych.
