Negocjacje zbiorowe w Danii

W Danii wszystkie ważne kwestie związane ze stosunkiem pracy, takie jak płace, warunki pracy, szkolenia i emerytury, są regulowane przez partnerów społecznych w drodze powtarzających się rokowań zbiorowych. Najważniejszymi poziomami są szczeble sektorowy i poziom przedsiębiorstw, które współdziałają ze sobą w formie koordynacji określanej jako "zdecentralizowana centralizacja". Układy zbiorowe są wiążące.

Zakres zbiorowych negocjacji płacowych dla pracowników na wszystkich szczeblach

Uwagi: ECS, przedsiębiorstwa sektora prywatnego zatrudniające > 10 pracowników (NACE B–S) – możliwe odpowiedzi na wiele sposobów. SES, przedsiębiorstwa > 10 pracowników (NACE B–SxO) – jedna odpowiedź dla każdej jednostki lokalnej: ponad 50% pracowników objętych takim porozumieniem [earn_ses10_01], [earn_ses14_01], [earn_ses18_01]; Odsetek obliczony poprzez podzielenie liczby pracowników zatrudnionych w jednostkach terenowych, w których ponad 50% pracowników objętych jest układem zbiorowym pracy, przez łączną liczbę pracowników objętych badaniem. * Dane krajowe: liczba ta obejmuje pokrycie w sektorze prywatnym i publicznym – odpowiednio 74% i 100%; Cytowany raport dotyczący rynku pracy opiera się na danych z duńskiego urzędu statystycznego, Eurostatu, różnych agencji państwowych i stowarzyszeń członkowskich DA. Wskaźnik zasięgu rokowań zbiorowych opiera się również na danych z jedynej innej konfederacji pracodawców sektora prywatnego w Danii, FA. SES, Badanie Struktury Zarobków.

Jedynymi ważnymi poziomami rokowań zbiorowych dotyczących płac i czasu pracy są poziomy sektorowy i przedsiębiorstwa, które są połączone poprzez scentralizowaną decentralizację.

Poziomy rokowań zbiorowych, 2022 r.

Artykulacja

Wzajemne powiązania między szczeblem centralnym (tj. sektorowym) a szczeblem lokalnym/przedsiębiorstwem są określane przez system wynagrodzeń w danym sektorze. W systemie płacy minimalnej (który obejmuje 80% sektora prywatnego) tylko podwyżki płacy minimalnej są ustalane na szczeblu centralnym, podczas gdy rzeczywiste podwyżki płac są negocjowane na poziomie przedsiębiorstw. W związku z tym płaca minimalna określona w porozumieniach sektorowych prawie nigdy nie odzwierciedla realnego poziomu wynagrodzeń w przedsiębiorstwach. Płace mogą jednak również ulec zmianie w zależności od sektora lub sytuacji rynkowej firmy. Pozostałe 20% sektora prywatnego jest objęte normalnym systemem wynagrodzeń, w którym wszystkie ważne kwestie, takie jak płace, są rozstrzygane na szczeblu centralnym. Normalny system wynagrodzeń jest silnie związany z sektorem transportu. W sektorze publicznym negocjacje odbywają się głównie na szczeblu centralnym między władzami publicznymi a dużymi koalicjami negocjacyjnymi związków zawodowych sektora publicznego, a do rozstrzygnięcia na szczeblu organizacyjnym między władzami a związkami zawodowymi pozostaje tylko niewielka liczba porozumień. Tym samym negocjacje płacowe w sektorze publicznym są bliższe normalnemu systemowi wynagrodzeń niż systemowi płacy minimalnej.

Negocjacje zbiorowe w sektorze prywatnym i publicznym odbywają się w pierwszym kwartale, począwszy od stycznia. Po zawarciu porozumienia w sektorze prywatnym rozpoczynają się negocjacje w przedsiębiorstwach. Obowiązywanie układu zbiorowego zawsze wynosiło od dwóch do czterech lat, w zależności od perspektyw gospodarczych. Im bardziej niepewna perspektywa, tym krótszy okres ważności. W ciągu ostatnich dwóch dekad trzyletnie umowy były normą. Sektor prywatny i publiczny przeprowadzają rundy negocjacyjne w rozłożonych w czasie odstępach czasu, tak aby ich negocjacje nie odbywały się w tym samym roku.

Głównym mechanizmem jest koordynacja pionowa, określana w Danii jako zdecentralizowana centralizacja, której centralnym punktem jest szczebel sektorowy. Porozumienie Przemysłowe (Industriens Overenskomst) w przetwórstwie przemysłowym wyznacza tempo oczekiwanego poziomu podwyżek płac (o ile w ogóle nastąpią), a reszta rynku pracy podąża za zawartym porozumieniem w tej kwestii. Ponadto istnieje pewien stopień koordynacji między związkami zawodowymi/organizacjami pracodawców wyższego szczebla a związkami zawodowymi niższego szczebla co do tego, jakie realistyczne oczekiwania płacowe należy przedstawić podczas negocjacji.

W Danii nie istnieją żadne mechanizmy przedłużające obowiązywanie układów zbiorowych.

W sektorowym układzie zbiorowym pracy w Danii, który wyznacza tempo, a mianowicie w układzie zbiorowym pracy obejmującym przemysł wytwórczy, znajduje się zapis dotyczący odstępstw od układu sektorowego w odniesieniu do czasu pracy i dokształcania na szczeblu przedsiębiorstwa. Odstępstwo wymaga zgody obu stron. Powszechnie stosowana jest możliwość lokalnego uzgadniania czasu pracy. Poza tym w duńskich układach zbiorowych nie ma mechanizmów odstępstw.

W Danii głównym celem wypowiedzenia wygasającej umowy jest wynegocjowanie nowej. W praktyce konieczne jest rozwiązanie umowy zgodnie z postanowieniami umowy podstawowej między partnerami społecznymi, nawet jeśli celem jest renegocjacja poprzedniej umowy. W przeciwnym razie strony nie zostałyby zwolnione ze zobowiązań pokojowych wynikających z poprzedniego porozumienia i nie byłyby w stanie poprzeć nowych żądań zmian groźbami akcji protestacyjnych.

Zawierając układ zbiorowy, partnerzy społeczni zgadzają się również na klauzulę pokoju, która obowiązuje w uzgodnionym okresie obowiązywania układu. Pracownicy są zobowiązani do zachowania pokoju i nie mogą podejmować akcji strajkowych w czasie trwania układu zbiorowego. Jeśli mimo to dojdzie do wszczęcia akcji protestacyjnej i sprawa trafi do Sądu Pracy z powodu naruszenia obowiązującego układu zbiorowego, będą oni zobowiązani do zapłaty grzywny.

W Danii wszystkie aspekty życia zawodowego podlegają negocjacjom zbiorowym. Oprócz wynagrodzeń i czasu pracy, w programie negocjacji znajdują się szkolenia, uczenie się przez całe życie, dokształcanie, urlop ojcowski, urlop edukacyjny, przerwy w pracy, zwolnienie chorobowe, pierwszy dzień chorobowy dziecka, dni seniora (dni wolne od pracy dla starszych członków personelu), stres i nękanie. W ciągu ostatnich dwóch dekad tematy, które wcześniej były regulowane przez przepisy – takie jak urlopy, stres i nękanie – zostały również uwzględnione w postanowieniach układów zbiorowych.