Czas pracy

03 October 2019

Czas pracy odnosi się do każdego okresu podczas którego pracownik pracuje, jest do dyspozycji pracodawcy oraz wykonuje swoje działania lub spełnia obowiązki, zgodnie z przepisami krajowymi lub praktyką krajową. Wymiar czasu pracy różni się w odniesieniu do pracowników różnych zawodów lub na różnych etapach życia, a płeć jest szczególnie istotna w ustalaniu tych różnic

Czas pracy jest kluczowym elementem życia zawodowego i uregulowanie tej kwestii stanowi podstawowy tematem politycznych, ekonomicznych i społecznych dyskusji na poziomie unijnym i krajowym. Aby chronić zdrowie i bezpieczeństwo pracowników, unijna dyrektywa w sprawie czasu pracy nakłada na wszystkie państwa członkowskie obowiązek zagwarantowania minimalnych norm dotyczących wymiaru czasu pracy w odniesieniu do wszystkich pracowników w całej UE. Obejmuje to normy dotyczące maksymalnego tygodniowego wymiaru czasu pracy (ustalonego na poziomie 48 godzin), minimalnych okresów odpoczynku i przerw, urlopu corocznego, pracy w porze nocnej i pracy w systemie zmianowym.

Działalność Eurofound

Już od wielu lat Eurofound gromadzi informacje na temat różnych aspektów czasu pracy i ich wpływu na warunki pracy oraz jakość życia mężczyzn i kobiet w UE. Badania Eurofound dotyczące czasu pracy mają na celu lepsze zrozumienie sposobu jego organizacji oraz sposobu, w jaki wpływa on na zatrudnienie, produktywność, samopoczucie i równowagę między życiem zawodowym i prywatnym. Dane na temat czasu pracy uzgodnionego w drodze układów zbiorowych i roli partnerów społecznych były regularnie publikowane, a w ostatnim czasie poddano je analizie pod kątem perspektywy długoterminowej. Badania dotyczące porównania czasu pracy mężczyzn i kobiet pokazują, że mężczyźni znacznie częściej pracują dłużej, a kobiety spędzają więcej czasu wykonując nieodpłatne prace domowe.

Regulacja i organizacja czasu pracy

Uregulowanie czasu pracy ma do odegrania rolę w zwiększeniu równowagi między życiem zawodowym i prywatnym oraz udziału w rynku pracy. W szybko zmieniającym się klimacie gospodarczym pracownicy i przedsiębiorstwa potrzebują elastyczności. Eurofound poddała analizie związek między czasem pracy a równowagą pomiędzy życiem zawodowym i prywatnym pod kątem perspektyw związanych z prowadzonym życiem.

Badaniem objęto różne aspekty organizacji czasu pracy oraz wpływ na produktywność i warunki pracy. Ponieważ organizacja czasu pracy ulega zmianom, Eurofound wraz z Międzynarodową Organizacją Pracy zbadały w ostatnim czasie wpływ pracy zdalnej i pracy mobilnej z wykorzystaniem technologii informacyjnych i komunikacyjnych na czas pracy osób pracujących w takich warunkach.

Biorąc pod uwagę długoterminową perspektywę czasu pracy, w ostatnim badaniu przeprowadzono analizę zmian aspektów czasu pracy w UE uzgodnionego w drodze układów zbiorowych na początku XXI wieku. W badaniu skupiono się w szczególności na pięciu sektorach: chemicznym, metalurgicznym, bankowym, sprzedaży detalicznej i administracji publicznej. W sprawozdaniu opisano instytucjonalne systemy regulacji i oceniono zmiany jakie zaszły w ustalonym i typowym wymiarze czasu pracy w latach 1999–2014.

Czas pracy w analizie badania

Trzy główne badania przeprowadzone przez Eurofound dostarczają danych na temat kwestii związanych z czasem pracy.

Europejskie badanie warunków pracy (EWCS) uwzględnia różne aspekty czasu pracy. W szóstym EWCS przeprowadzonym w 2015 r. czas pracy był jednym z siedmiu wskaźników jakości pracy. Wskaźnik ten wykorzystano do pomiaru częstotliwości występowania długiego czasu pracy, częstotliwości przerw, nietypowego czasu pracy, organizacji i elastyczności czasu pracy oraz wpływu tych czynników na zdrowie i samopoczucie pracowników. Wyniki pokazują, że 43% pracowników ma bardzo regularne harmonogramy czasu pracy.

Wykorzystując dane uzyskane w trakcie z szóstego EWCS, Eurofound przeprowadziła w ostatnim czasie badanie harmonogramów czasu pracy w odniesieniu do trwałości zatrudnienia. W badaniu skoncentrowano się na związkach między harmonogramami czasu pracy, równowagą między życiem zawodowym i prywatnym, preferencjami w zakresie czasu pracy, jak również zdrowiem i samopoczuciem pracowników. W ramach badania oceniono również na ile zrównoważone są obecne warunki pracy i harmonogramy czasu pracy w odniesieniu do przyszłości.

W ramach europejskiego badaniu jakości życia (EQLS) zbadano organizację czasu pracy zarówno płatnej jak i niepłatnej oraz wpływ tej organizacji na zadowolenie z równowagi między życiem zawodowym i prywatnym.

Organizacja czasu pracy może mieć znaczący wpływ na wydajność, produktywność i konkurencyjność przedsiębiorstw, jak również na zdrowie, samopoczucie i motywację pracowników. Na podstawie europejskiego badania przedsiębiorstw (ECS) Eurofound przeprowadziła również szczegółową analizę czasu pracy i równowagi między życiem zawodowym i prywatnym. Analiza ta dotyczyła częstości występowania elastycznych rozwiązań w zakresie czasu pracy i systemów rozliczania czasu pracy, zatrudnienia w niepełnym wymiarze czasu pracy, nadliczbowych i niestandardowych godzin pracy, urlopu rodzicielskiego i innych urlopów długoterminowych, stopniowego i wcześniejszego przechodzenia na emeryturę, jak również konkretnych rozwiązań mających na celu wsparcie równowagi między życiem zawodowym i prywatnym w przedsiębiorstwach.

Główny temat: Aktualizacja tematyczna EurWORK na temat pracy w niedzielę w Europie

W dniu 23 września 2016 r. państwa członkowskie UE uchwalały przepisy regulujące godziny otwarcia sklepów i przedsiębiorstw w niedzielę. Istnieją jednak również państwa członkowskie, w których nowe prawo ogranicza godziny otwarcia. Z europejskiego badania warunków pracy wynika, że odsetek pracowników zgłaszających pracę w niedziele wzrósł między 2010 r. i 2015 r., co popiera teorię o coraz powszechniejszym zjawisku handlu w niedzielę.
Jak wygląda sytuacja pod względem pracy w niedzielę w Europie

Zasoby

Ongoing work

Highlights (12)

Wszystko (767)

Publications (186)

Articles (549)

News (19)

Events (13)