Ongelijkheid

Inkomensongelijkheid

Sinds het begin van de crisis is de inkomensongelijkheid in de EU toegenomen omdat het proces van inkomensconvergentie tussen landen tot stilstand is gekomen en de inkomensongelijkheid binnen landen is toegenomen. Loon- en inkomensongelijkheid blijft een punt van zorg en de werkende armen vormen nog steeds een aanzienlijke groep onder de werknemers in de EU. Eurofound heeft een reeks onderzoeken naar deze kwesties uitgevoerd, waarbij de nadruk is gelegd op de gevolgen voor de werkgelegenheid, de levensomstandigheden, de levenskwaliteit, de arbeidsomstandigheden.

Eurofound heeft recente ontwikkelingen in de loonverdeling in de EU onderzocht, waarbij de nadruk zowel op de EU-dimensie is gericht, maar ook landenvergelijkingen zijn gemaakt op het gebied van inkomen en loonongelijkheid. Onderzoek heeft ook gekeken naar de rol die beroepen spelen bij het structureren van loonongelijkheid in de EU.

Uit een studie over inkomensongelijkheid en werkgelegenheidspatronen voor en na de Grote Recessie bleek dat de recessie de ongelijkheden zowel in de EU als geheel als in de meeste lidstaten heeft doen toenemen. Het toont aan dat werkloosheid en de daarmee gepaard gaande inkomensdaling de belangrijkste reden is voor de toename van de ongelijkheid in de afgelopen jaren.

Recent onderzoek heeft ook het geval van armoede onder werkenden en de 'werkende armen' onderzocht. Naast directe maatregelen van regeringen om ongelijkheden te voorkomen of te verlichten en inkomens te verhogen, zoals het minimum- en leefbaar loon, progressieve belastingen, uitkeringen voor werkenden en sociale bijstand, is er meer beleidsaandacht nodig voor indirecte maatregelen die de levensstandaard van de werkende arme huishoudens verbeteren, zoals flexibelere werkregelingen, huursubsidies, verbetering van vaardigheden en kinderopvang.

In een beleidsnota over sociale cohesie en welzijn in de EU wordt nagegaan hoe inkomensongelijkheid de sociale cohesie en het welzijn van de Europese burgers ondermijnt.

Sociale ongelijkheid

In de Europese enquêtes over de kwaliteit van het bestaan (EQLS) worden ongelijkheden tussen verschillende indicatoren van levenskwaliteit onderzocht. EQLS 2016 laat zien dat er ondanks verbeteringen op sommige indicatoren aanhoudende ongelijkheden zijn op andere. Het onderstreept het dilemma dat het opkomende tij van het herstel na de crisis niet alle burgers in gelijke mate heeft opgetild; De kwaliteit van leven van mensen in het laagste inkomenskwartiel is tussen 2011 en 2016 minder verbeterd dan die van anderen. Het nieuwe onderwerp in de enquête van 2016 was gericht op het 'bezuinigen' op voedsel en het uitstellen van bezoeken aan een arts of tandarts als manieren om met ontbering om te gaan. 

In de EQLS 2016 wordt benadrukt dat ongelijkheden in de toegang tot en de kwaliteit van zorg belangrijke factoren zijn bij het beperken van de toegang tot werk en participatie in de samenleving, en het verminderen van de levenskwaliteit. Grote verschillen tussen de lidstaten en tussen sociaaleconomische groepen wat betreft de beoordeling van de kwaliteit van diensten benadrukken het blijvende belang van maatregelen om ongelijkheden aan te pakken.

Verschillen of ongelijkheden op het gebied van gezondheid krijgen meer aandacht in het beleid. EQLS-gegevens werpen licht op veranderingen in de EU-bevolking als geheel en met betrekking tot specifieke groepen. De meest urgente ongelijkheden houden verband met inkomen en worden bijvoorbeeld onderstreept door de ervaring van grotere problemen bij de toegang tot eerstelijnsgezondheidszorg voor mensen in het laagste inkomenskwartiel, evenals lagere beoordelingen van tevredenheid over de kwaliteit van huisartsen- en ziekenhuisdiensten.

Vooral vrouwen in de lagere inkomenskwartielen lopen een hoger risico op psychische problemen. Sommige groepen, met name (langdurig) werklozen, hebben veel meer kans op gevoelens van sociale uitsluiting. Mensen met een lagere middelbare opleiding of minder rapporteren een hogere sociale uitsluiting en, in tegenstelling tot anderen, was er tussen 2011 en 2016 geen verbetering ten opzichte hiervan.

Eurofound heeft een reeks studies uitgevoerd naar de uitdagingen waarmee ouderen en jongeren, zowel bij het betreden van de arbeidsmarkt als in verband met hun sociale situatie.

Sociale mobiliteit

In de hele EU maken burgers en overheden zich steeds meer zorgen over het feit dat jongere generaties – voor het eerst in decennia – minder kansen zullen hebben op opwaartse sociale mobiliteit dan de generatie van hun ouders. Deze zorg wordt gedeeld door mensen met een laag inkomen en de middenklasse.

Een studie van Eurofound werpt een nieuw licht op het debat over sociale mobiliteit in de EU en levert nieuwe gegevens over patronen van sociale mobiliteit tussen generaties. Het identificeert de belangrijkste belemmeringen voor sociale mobiliteit en evalueert beleid dat gericht is op het bevorderen van opwaartse sociale mobiliteit en gelijke kansen, met name op het gebied van kinderopvang, voorschools onderwijs, scholing en de arbeidsmarkt.

Ongelijkheid tussen mannen en vrouwen

Europese enquête naar de arbeidsomstandigheden van Eurofound (EWCS)een reeks onderzoeken op het gebied van gendergelijkheid name gekeken naar ongelijkheden in de arbeidsomstandigheden van mannen en vrouwen. Er is ander onderzoek gedaan naar onderwerpen als de arbeidsparticipatiekloof tussen mannen en vrouwen, de loonkloof tussen mannen en vrouwen, loontransparantie, het evenwicht tussen werk en privéleven en flexibele werkregelingen, en meer recentelijk naar discriminatie van mannen op het werk. De Europese enquête over de kwaliteit van het bestaan onderstreept de boodschap dat vrouwen nog steeds het grootste deel van het onbetaalde huishouden en de zorg verrichten.