Naar de hoofdinhoud
Deze pagina is automatisch vertaald. Raadpleeg de originele Engelse versie en het taalbeleid van Eurofound.
Onderwerp
Laatst bijgewerkt: 14 April 2026

Vertrouwen

Sociaal of interpersoonlijk vertrouwen gaat over vertrouwen tussen individuen, terwijl vertrouwen in instituties wordt gedefinieerd als vertrouwen in statelijke organisaties (parlement, overheid, politie of justitie) of niet-statelijke organisaties (media, niet-gouvernementele organisaties (NGO's), kerken of bedrijven). Vertrouwen in mensen en instellingen is een factor die bepalend is voor de kwaliteit van de samenleving, is een krachtige indicator van welzijn, zowel op individueel als op maatschappelijk niveau, en is een grote publieke zorg van onze tijd. Naarmate de samenleving verandert, hebben spanningen, participatie, betrokkenheid van de gemeenschap en de rol van de overheid allemaal invloed op het vertrouwen.

Vind hieronder de nieuwste inhoud over dit onderwerp.

14 April 2026
European Working Conditions Survey 2024 – Hoogtepunten
Dit digitale verhaal presenteert de hoogtepunten uit het overzichtsrapport van de European Working Conditions Survey 2024. Het onderzoekt belangrijke bevindingen uit elk hoofdstuk van het rapport, met de nadruk op de Europese beroepsbevolking, werkplekpraktijken, het meten van de kwaliteit van het werk, trends in de werkkwaliteit in de tijd en de kwaliteit van het werkleven in de EU.
Digitaal verhaal
14 April 2026
European Working Conditions Survey 2024: Overzichtsrapport
Nu in de achtste editie, brengt de European Working Conditions Survey 2024 veranderingen in het werkleven in kaart over meer dan drie decennia. Deze hoogwaardige, op kansen gebaseerde enquête omvat 35 Europese landen, waaronder de 27 EU-lidstaten, Noorwegen, Zwitserland, Albanië, Bosnië en Herzegovina, Montenegro, Noord-Macedonië, Kosovo en Servië. Meer dan 36.600 face-to-face interviews, elk van ongeveer 45 minuten, vonden plaats als onderdeel van de enquête.
Agnès Parent-Thirion+6
Vlaggenschip rapport
26 March 2026
Het vormgeven van de sociale en werkgelegenheidstoekomst van Europa
De Europese Unie doormaakt een periode van ingrijpende transformatie – van de kostencrisis van levensonderhoud tot groene en digitale transities, demografische verschuivingen en geopolitieke onzekerheid. In het hart van de EU-reactie op deze uitdagingen staat de Commissie Werkgelegenheid en Sociale Zaken van het Europees Parlement. Met 60 leden speelt het Comité een centrale rol in het waarborgen van eerlijke arbeidsomstandigheden, sterke sociale bescherming en gelijke kansen in de hele Unie.
Mary McCaughey+1
Podcastaflevering

Het vertrouwen in alle instellingen en in alle lidstaten is tijdens de pandemie verder gedaald, waarbij zelfs de respondenten die eerder een hoger vertrouwensniveau hadden, zoals mensen in financieel zekere posities, minder vertrouwen kregen. Niet-gevaccineerde respondenten rapporteren ook een veel lager vertrouwen in instellingen dan degenen die gevaccineerd zijn, en de kloof is sinds 2021 groter geworden met een vertrouwensscore van 2.3 op 10 voor de niet-gevaccineerde respondenten vergeleken met 5 voor de gevaccineerden.

Sociale media komen naar voren als een belangrijke aanjager van afnemend vertrouwen, met een gemiddelde vertrouwensscore van 3 op 10 voor respondenten die sociale media gebruiken als hun favoriete nieuwsbron, wat veel lager is dan 4,2 voor degenen die de voorkeur geven aan traditionele media. Het zal van cruciaal belang zijn voor beleidsmakers om de verspreiding van desinformatie tegen te gaan om te voorkomen dat de stabiliteit van de Unie in de komende periode wordt ondermijnd.

Om te voorkomen dat degenen die het zwaarst door de gevolgen van de crisis worden getroffen, verder achterop raken, zullen beleidsmakers een holistische benadering van de steunverlening moeten hanteren. Als er geen sprake is van het voorkomen dat de ongelijkheden tussen burgers en tussen de lidstaten blijven toenemen, dreigt het vertrouwen van de Europeanen in hun instellingen verder te worden ondermijnd en politieke ontevredenheid te ontstaan.

Om het vertrouwen in regeringen en de EU te herstellen, is het van essentieel belang om de behoeften van mensen in de nasleep van de COVID-19-crisis te begrijpen en aan te pakken. Het debat over de toekomst van Europa speelt een belangrijke rol bij het bereiken van en luisteren naar de zorgen van de burgers, met name nu de EU herstelt van de pandemie en overstapt op een groenere, meer digitale EU-economie.

Het vertrouwen van de burgers in de nationale en Europese instellingen moet in tijden van crisis een belangrijk aandachtspunt blijven, aangezien de naleving van de maatregelen ter bestrijding van COVID-19 sterk afhangt van het vertrouwen in de instellingen en wetenschappelijk advies. De toename van het institutionele vertrouwen die wordt gemeld door respondenten die profiteren van steunmaatregelen, is ook een duidelijk signaal aan de nationale regeringen en de EU.

Aspecten van vertrouwen komen aan bod in een reeks onderzoeken van Eurofound, in haar enquêtes en in ander onderzoek in verband met de verbetering van de levens- en arbeidsomstandigheden in de EU.

Vertrouwen en kwaliteit van leven

Europese enquête over de kwaliteit van het bestaan (EQLS)Eurofound onderzoekt het vertrouwen van burgers in openbare instellingen zoals nationale regeringen, het rechtsstelsel, de EU, de nieuwsmedia en de politie. Uit de meest recente enquête, EQLS 2016, bleek dat er sprake is van een algemene verbetering van de indicatoren voor de kwaliteit van de samenleving, waaronder een groter vertrouwen in nationale instellingen. Met name jongeren (18-24 jaar) registreerden de grootste toename van het vertrouwen in andere mensen, mogelijk een indicatie van een nieuw cohort dat na 2008 minder getekend is door de economische crisis. 

Maatschappelijke verandering, sociale cohesie en vertrouwen

Aan de hand van de EQLS-gegevens heeft Eurofound gekeken naar maatschappelijke veranderingen en het vertrouwen in instellingen. Bij het bepalen van de kwaliteit van de samenleving is stilgestaan bij een aantal vragen. Hoe bouwen we vertrouwen op in onze instellingen? Wat drijft vertrouwen? Wat is de relevantie van onzekerheid?

Onderzoek op basis van de EQLS onderzocht ook Europese samenlevingen in termen van sociale cohesie, met name sociale spanningen, sociale uitsluiting, interpersoonlijk vertrouwen en betrokkenheid van de gemeenschap. Het analyseerde de verbanden tussen maatschappelijke kenmerken (kwaliteit van de samenleving) en het welzijn van verschillende sociale groepen, waarbij werd gekeken naar hoe de niveaus van maatschappelijke spanningen in de Europese samenlevingen in de loop van de tijd zijn veranderd (2003-2016).

COVID-19 en de impact op vertrouwen

De COVID-19-pandemie, als de ernstigste economische en sociale schok sinds mensenheugenis, heeft verstrekkende gevolgen gehad voor de kwaliteit van leven en werk van mensen, inclusief hun perceptie van de samenleving om hen heen. De unieke e-enquête Leven en werken in de EU was bedoeld om de meest directe veranderingen en de impact ervan in kaart te brengen, met als doel de respons op deze crisis vorm te geven. Er zijn verschillende rondes van de enquête uitgevoerd, waardoor vergelijkingen mogelijk zijn tijdens de verschillende stadia van het leven door de pandemie. Bij het aanpassen van EQLS-vragen was een deel van de enquête gericht op het vertrouwen van mensen in instellingen, waaronder het gezondheidszorgsysteem, en optimisme over de toekomst.

Eurofound publiceerde in juli 2022 de eerste resultaten van de vijfde ronde van de e-enquête. Dit werd gevolgd door een gezamenlijke factsheet met de Europese Stichting voor opleiding waarin de definitieve resultaten in het najaar van 2022 werden gepresenteerd.

Aan de hand van gegevens uit de e-enquête onderzocht Eurofound hoe het vertrouwen van burgers in instellingen – waaronder nationale regeringen, de EU, de wetenschap en de media – zich ontwikkelde tijdens de pandemie in 2020 en 2021.

Innovatie, arbeidsomstandigheden en vertrouwen

Europese bedrijvenenquête (ECS)Eurofound onderzoekt het vertrouwen tussen management en werknemers in Europese bedrijven. Het onderzoek toont aan dat een vertrouwensrelatie tussen werknemersvertegenwoordiging en management, in combinatie met directe werknemersparticipatie, geassocieerd is met hogere prestatieniveaus en welzijn en een positieve omgeving creëert voor innovatieve actie. Vertrouwen is ook een belangrijk element van een goed functionerende sociale dialoog op de werkplek om win-winresultaten te behalen. 

Vanuit het perspectief van de arbeidsomstandigheden bekijkt Europese enquête naar de arbeidsomstandigheden (EWCS) dat er een positief verband bestaat tussen verschillende indicatoren voor de kwaliteit van het werk en vertrouwen. Het bevestigt dat wederzijds vertrouwen tussen management en medewerkers, evenals erkenning en goede samenwerking, belangrijke aspecten zijn van organisatiemanagement, wat resulteert in positieve resultaten voor zowel de organisatie als haar medewerkers.

Vertrouwen in publieke instellingen is een belangrijke voorwaarde voor het doorvoeren van noodzakelijke beleidshervormingen. Op het gebied van maatregelen die het vertrouwen in de instellingen kunnen bevorderen, neemt de EU maatregelen om de rechtsstaat te versterken, het bewustzijn van de burgers te vergroten en desinformatie te bestrijden.

Tijdens de grote recessie van 2008 nam het vertrouwen in instellingen sterk af, maar in 2016-2017 herstelden het vertrouwen en de sociale cohesie zich in de EU in het algemeen, nam de waargenomen sociale uitsluiting af en namen actief burgerschap en maatschappelijke betrokkenheid toe. Het verbeteren van de kwaliteit van openbare diensten bleek de krachtigste motor te zijn om het vertrouwen in instellingen te vergroten.

Aangezien COVID-19 verstrekkende gevolgen heeft gehad, is vertrouwen in de overheid en in elkaar nog nooit zo centraal geweest. Het vertrouwen in de instellingen in deze moeilijke tijden is van vitaal belang voor een gecoördineerde, alomvattende en doeltreffende respons op de pandemie, op de Russische invasie van Oekraïne en op het vormgeven van de toekomst van de EU.

Dit is een selectie van de meest relevante resultaten voor dit onderwerp.

De onderzoekers van Eurofound bieden deskundige inzichten en kunnen worden gecontacteerd voor vragen of mediaverzoeken.

Daphne Ahrendt

Senior research manager
Social policies research

Daphne Ahrendt is senior onderzoeksmanager bij de eenheid Sociaal Beleid van Eurofound. Sinds ze in 2013 bij Eurofound in dienst trad, heeft ze zich beziggehouden met een breed scala aan sociale beleidsterreinen. Momenteel coördineert zij de activiteiten van Eurofound op het gebied van het beheer en de ontwikkeling van enquêtes en leidt zij de voorbereiding en analyse van de COVID-19 e-enquêtes. Daphne heeft meer dan 20 jaar ervaring als onderzoeker bij internationale enquêtes, en werkte eerder bij de Eurobarometer-eenheid van de Europese Commissie en bij het National Centre for Social Research in Londen, waar ze werkte aan het International Social Survey Programme. Daphne heeft een masterdiploma in strafrechtbeleid van de London School of Economics en een bachelordiploma in politieke wetenschappen van de San Francisco State University.

Dit gedeelte biedt toegang tot alle inhoud die over het onderwerp is gepubliceerd.

Flag of the European UnionThis website is an official website of the European Union.
European Foundation for the Improvement of Living and Working Conditions
The tripartite EU agency providing knowledge to assist in the development of better social, employment and work-related policies

All official European Union website addresses are in the europa.eu domain.

See all EU institutions and bodies