Pilotproject minimumloon (2021 tot 2023)
Na een verzoek van het Europees Parlement en een besluit van de Europese Commissie voert Eurofound een pilotproject uit over de 'Rol van het minimumloon bij het vaststellen van de Universele Arbeidsgarantie' in de EU van 2021 tot 2023.
Na een verzoek van het Europees Parlement en een besluit van de Europese Commissie voerde Eurofound van 2021 tot 2023 een pilotproject uit over de 'Rol van het minimumloon bij het vaststellen van de Universele Arbeidsgarantie' in de EU.
Het doel van dit pilotproject was om gegevens en onderzoeksbewijs te leveren om te helpen met de monitoring van het initiatief van de Commissie over adequate minimumlonenopens in new tab. De belangrijkste doelstellingen werden onderzocht in drie afzonderlijke modules:
Module 1: Handhaving van minimumlonen en naleving – het bieden van een meting van naleving van minimumloonregelgeving en het bespreken van de methodologische en beleidskwesties die met deze meting verband houden
Module 2: Database over minimumloontarieven van toepassing op laagbetaalde banen – het opbouwen van een database over minimumlonen in collectieve arbeidsovereenkomsten
Module 3: Minimumtarieven in collectieve arbeidsovereenkomsten – om de aanwezigheid van minimumtarieven voor zelfstandigen in collectieve overeenkomsten te verifiëren
Twee expertgroepen werden opgericht om het werk aan dit pilotproject gedurende de volledige duur te ondersteunen. Deze groepen brachten EU-brede expertise samen op het gebied van het monitoren van naleving van minimumlonen (Module 1) of collectieve arbeidsovereenkomsten (Module 2 en Module 3). De groepen bestonden uit experts van vakbonden, werkgeversorganisaties en overheden die door het Eurofound-bestuur waren benoemd, praktijkmensen die nationale dataregisters van collectieve overeenkomsten beheren, academische experts en experts van de Internationale Arbeidsorganisatie (ILO), de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO), het Joint Research Centre (JRC) en de Europese Commissie.
Module 1 behandelde het monitoren van de handhaving en naleving van minimumlonen. Handhaving is een belangrijk onderwerp in het algemeen, vooral bij het overwegen van arbeids- en sociale regelgeving. Naleving van minimumloonregelgeving is belangrijk om de rechten en bescherming van werknemers te waarborgen, evenals een gelijk speelveld voor bedrijven en eerlijke concurrentie.
Module 1 van het pilotproject bestond uit drie onderling verbonden werkpakketten, die tussen 2021 en 2023 zouden worden uitgevoerd.
Werkpakket 1 - Benaderingen voor het schatten van de omvang van niet-naleving: Het eerste werkpakket begon medio 2021 en onderzocht wat (al) bekend is over de mate van niet-naleving van wettelijke en collectief overeengekomen minimumlonen in de EU-lidstaten. Het identificeerde nationale bronnen en methoden die worden gebruikt om de mate van niet-naleving van minimumloonregels te schatten en besprak de uitdagingen bij het verkrijgen van betrouwbare schattingen. Naast de nationale benaderingen bood het een methodologische bespreking van de problemen om niet-naleving te kwantificeren en de haalbaarheid te onderzoeken van het gebruik van EU-brede (geharmoniseerde) databronnen – om de omvang van het niet naleven van minimumloonregels te schatten. Onder voorbehoud van haalbaarheid en kanttekeningen werden schattingen gemaakt van de omvang van de niet-naleving.
Werkpakket 2 - In kaart brengen van de handhavingsinstellingen, beleid en praktijken: Het tweede werkpakket begon eind 2021 en onderzocht de sets instrumenten, instellingen en regelgeving die lidstaten gebruikten om naleving van minimumloonregels te monitoren, handhaven en bevorderen. Het onderzocht de belangrijkste controle-instellingen, hun capaciteit en middelen, de rol van sociale partners bij het monitoren van naleving, de coördinatie tussen verschillende actoren, evenals de soorten strategieën en maatregelen die werden toegepast, inclusief sancties. Deze beleidsmaatregelen en praktijken moeten worden gezien in de context van de wetgeving of andere vormen van regulering van minimumlonen en handhavingsinstellingen. Dit werkpakket maakte gebruik van het Netwerk van Eurofound Correspondenten (NEC) en hun interviews met relevante nationale actoren.
Werkpakket 3 - Beleidsanalyse voor geselecteerde sectoren: Het derde werkpakket, gelanceerd medio 2022, sloot het kwalitatief onderzoek af. Het bouwde voort op de bevindingen van het eerste en tweede werkpakket en probeerde diepgaand de drijfveren en belemmeringsfactoren van niet-naleving te onderzoeken, welke beleidsmaatregelen in welke context goed leken te werken, de redenen waarom wel of niet, en of sommige beleidsmaatregelen konden worden overgedragen aan andere landen en onder welke omstandigheden. Ook werd er in bredere termen geprobeerd te leren van beleidsmaatregelen over niet-naleving op andere gebieden. Om specifieker te zijn, richtte de beleidsanalyse zich alleen op geselecteerde sectoren, in enkele geselecteerde landen.
Het definitieve geïntegreerde rapport, dat alle drie de gebieden omvat, werd gepubliceerd in november 2023.
Minimum wages: Non-compliance and enforcement across EU Member States – Comparative report
In the EU, non-compliance with statutory or negotiated minimum wages averages 6.93% or 1.3%, depending on the statistics used. The lowest national estimate is 0.01% in Belgium and the highest is 11.59% in Hungary. It mostly affects young workers, those on fixed-term or part-time contracts and those working for small companies. It is more common in services than in manufacturing, and is characterised by shorter working time. Member States monitor, enforce and promote compliance in similar ways, although with some differences. This report identifies hindering and enabling factors. Some countries focus on specific economic sectors, such as construction, domestic work, platform work, agriculture and meat processing. National authorities often enforce minimum wages indirectly by helping employers comply, raising workers’ awareness, and helping stakeholders increase cooperation and develop faster procedures. Combining these soft initiatives with tougher measures increases the effectiveness of inspectorates’ actions in enforcing compliance with minimum wages.
In de tweede module werd de creatie van een database met collectief overeengekomen minimumlonen met betrekking tot laag- en middelbetaalde banen en sectoren bedacht en getest.
Het werk aan deze module begon in 2021 met de ontwikkeling van een conceptnotitie. De nota schetste hoe een reeks laag- tot middelbetaalde banen of sectoren kan worden geselecteerd en hoe een representatieve steekproef van collectieve overeenkomsten gerelateerd aan deze banen of sectoren kan worden samengesteld. Op basis van de beschikbaarheid en toegankelijkheid van nationale registers van collectieve overeenkomsten stelde het land-specifieke steekproefbenaderingen voor. Ook werd beschreven welke parameters in de gegevensverzameling zouden worden opgenomen.
Parallel aan het conceptuele werk werkte het projectteam in 2021 samen met nationale registers en gegevensleveranciers van collectieve overeenkomsten om de reikwijdte en toegankelijkheid van hun databases vast te stellen en hun samenwerking te zoeken.
In 2022 begon Eurofound met de ontwikkeling van de online database-infrastructuur, waarmee de loontarieven uit collectieve overeenkomsten tussen 2015 en 2022 gecodeerd konden worden, evenals alle andere relevante informatie.
De coderingsmethodologie en een reeks indicatoren over ontwikkelingen in collectief overeengekomen minimumloontarieven werden beschreven in het definitieve geconsolideerde rapport.
Landspecificiteiten en andere metadata werden vastgelegd in 27 landwerkdocumenten die in maart 2024 werden gepubliceerd.
Een geconsolideerd eindrapport werd gepubliceerd in januari 2024, gevolgd door de database in februari 2024.
De database werd in 2025 bijgewerkt onder een nieuwe serviceniveauovereenkomst met de Europese Commissie.
Minimum wages for low-paid workers in collective agreements
In this pilot project, Eurofound successfully established the feasibility of, and piloted, an EU-wide database of minimum pay rates contained in collective agreements related to low-paid workers. A conceptual and measurement framework was devised, a total of 692 collective agreements – related to 24 low-paid sectors of interest – were selected to be ‘fully coded’ and representative data on negotiated minimum pay were compiled for 24 EU Member States. Based on more than 3,202 renewal texts, time series of collectively agreed minimum rates were created from 2015 to 2022 for 19 countries. This is the first time that an EU-wide data collection has provided comparative time series on negotiated pay. Key findings are is that in some countries outdated agreements contain rates below the applicable statutory minima, and that the potential of collective agreements to regulate pay generally or for employees earning higher wages than the minimum pay is not always fully capitalised on.
See also the national country reports (Eurofound papers), providing meta-data for the data collection, at the end of this web page.
Database on minimum wages for low-paid workers in collective agreements
The database was developed and is maintained by Eurofound. It covers collective agreement texts from 2015 to 2025 related to a selection of low-paid sectors from all 27 EU Member States, except for Poland where data is only available until 2022. In summer 2025 the database contains coded minimum wage rates from 678 series of collective agreement texts (and where available, also the highest rates in these agreements were coded).De derde module begon in 2021 en probeerde nationale/sectorale benaderingen in kaart te brengen voor het reguleren van minimumlonen of andere vormen van loon (loontarieven, tarieven, vergoedingen, prijzen) van zelfstandigen, om te begrijpen hoe deze kunnen worden vastgesteld voor specifieke banen of beroepen binnen sectoren met een hoog aantal freelancers/kwetsbare en verborgen zelfstandigen.
De belangrijkste onderzoeksvragen van deze module waren de volgende:
Is het wettelijk mogelijk voor zelfstandigen om lid te worden van vakbonden of om op nationaal niveau vertegenwoordigd te worden door andere vormen van werknemersvertegenwoordiging?
Zijn er concrete voorbeelden van vakbonden of andere vormen van werknemersvertegenwoordiging voor zelfstandigen op nationaal niveau?
Zijn er collectieve onderhandelingen en overeenkomsten voor zelfstandigen op nationaal niveau?
Zijn er wetten en/of regels en voorschriften over minimumlonen en andere vormen van loon (bijvoorbeeld loontarieven, tarieven, vergoedingen, prijzen) voor zelfstandigen?
Zijn er collectieve onderhandelingen en/of overeenkomsten over minimumlonen en andere vormen van loon voor zelfstandigen (bijvoorbeeld loontarieven, tarieven, vergoedingen, prijzen)?
Een rapport voor deze module werd gepubliceerd in november 2022.
Regulating minimum wage and other forms of pay for the self-employed
This report is carried out in the context of the three-year pilot project (2021–2023), ‘Role of the minimum wage in establishing the Universal Labour Guarantee’, mandated to Eurofound by the European Commission. Its focus is module 3 of the project, investigating minimum wages and other forms of pay for the self-employed. Out of concern for the challenging conditions faced by certain groups of self-employed workers, some Member States have established or are in discussions about proposing some statutory forms of minimum pay for selected categories of the self-employed. The main objective of the report is to understand how minimum wages, wage rates, tariffs, fees and other forms of pay could be fixed for specific jobs or professions in sectors having a high level of ‘vulnerable’ workers, as well as ‘concealed’ self-employed. While the majority of Member States allow trade union representation, the right to collective bargaining for the self-employed is much more limited. Only a small number of Member States provide examples of collectively agreed minimum wages or other forms of pay for the self-employed.
All content
This list provides access to all Eurofound outputs published on this subject.
Eurofound expert
Christine Aumayr-Pintar
Senior research managerChristine Aumayr-Pintar is senior onderzoeksmanager bij de afdeling Working Life bij Eurofound. Zij coördineert het onderzoek van Eurofound naar sociale dialoog en arbeidsverhoudingen en houdt toezicht op het netwerk van Eurofound-correspondenten (NEC). Haar primaire onderzoeksexpertise – benaderd vanuit een vergelijkend EU-breed standpunt – richt zich op minimumlonen, collectief onderhandelde beloning en loontransparantie tussen mannen en vrouwen. Voordat ze in 2009 bij Eurofound in dienst trad, was ze onderzoeker op het gebied van arbeidsmarkten en regionale economie bij Joanneum Research in Oostenrijk. Ze behaalde een masterdiploma in economie en een doctoraat in sociale wetenschappen/economie na economie te hebben gestudeerd in Graz, Wenen en Jönköping.
