Collectieve onderhandelingen
Collectieve onderhandelingen verwijzen naar alle onderhandelingen tussen een of meer werkgevers (of hun organisaties) en een of meer werknemersorganisaties (vakbonden) voor het bepalen van arbeidsvoorwaarden en -omstandigheden, met inbegrip van kwesties in verband met loon en arbeidstijd, en voor het reguleren van de betrekkingen tussen werkgevers en werknemers, zoals uiteengezet in ILO-verdrag 154. Er is een aantal dimensies van collectieve onderhandelingen ("onderhandelingsstructuur") geïdentificeerd. Deze omvatten dekking die verwijst naar het percentage werknemers dat rechtstreeks door overeenkomsten wordt getroffen; het niveau waarop wordt onderhandeld; de reikwijdte, of het scala aan onderwerpen die onder onderhandelingen vallen; en diepgang – dat is de mate waarin afspraken gezamenlijk worden uitgevoerd en getoetst.
Vind hieronder de nieuwste inhoud over dit onderwerp.
Nationale minimumlonen in de EU: beleidsgedreven groei, voortdurende convergentie en meer nabijheid van onderhandelde lonen
Het afgelopen jaar bleven de nationale minimumlonen aanzienlijk stijgen in de EU, vooral in Centraal- en Oost-Europese landen, waardoor de regionale ongelijkheden verder werden verkleind. De EU-richtlijn minimumloon is uitgegroeid tot een belangrijke drijfveer achter verhogingen van het minimumloon in veel landen, waarbij het de inflatie overschrijdt en sneller stijgt dan de collectief overeengekomen loonvloeren in veel laagbetaalde sectoren.Vier decennia aan data tonen een Europese beroepsbevolking die tot onherkenbaarheid is getransformeerd
De Working Conditions Survey van Eurofound 2024 laat zien hoe digitalisering, demografie en klimaatverandering de Europese arbeid in 35 jaar hebben veranderd.Het vormgeven van de sociale en werkgelegenheidstoekomst van Europa
De Europese Unie doormaakt een periode van ingrijpende transformatie – van de kostencrisis van levensonderhoud tot groene en digitale transities, demografische verschuivingen en geopolitieke onzekerheid. In het hart van de EU-reactie op deze uitdagingen staat de Commissie Werkgelegenheid en Sociale Zaken van het Europees Parlement. Met 60 leden speelt het Comité een centrale rol in het waarborgen van eerlijke arbeidsomstandigheden, sterke sociale bescherming en gelijke kansen in de hele Unie.Eurofound verzamelt informatie op nationaal niveau over collectieve onderhandelingen in de EU via haar netwerk van Eurofound-correspondenten. Zoals blijkt uit onderzoek van Eurofound is de dekking van collectieve onderhandelingen in de EU zeer divers. Ongeveer 60% van de werknemers in de EU valt onder collectieve onderhandelingen, maar dit varieert van 80% of meer in sommige landen tot minder dan 10% in andere landen (gegevens van de Europese Commissie).
Collectieve onderhandelingen, de kern van de georganiseerde arbeidsverhoudingen, vinden plaats in verschillende institutionele kaders. Nationale stelsels verschillen wat betreft de respectieve rol van collectieve onderhandelingen en wetgeving bij de regulering van de arbeidsmarkt, in de niveaus waarop onderhandelingen worden gevoerd (sectoroverschrijdend, sectoraal, bedrijf en werkplek, regionaal, beroepsmatig) en in de manier waarop onderhandelingen op verschillende niveaus met elkaar in verband kunnen staan (articulatie). De mate van centralisatie en coördinatie van collectieve onderhandelingen – en met name loononderhandelingen – zijn belangrijke kenmerken van het systeem, met implicaties voor zowel de arbeidsmarkt als de macro-economische resultaten. De uitkomst van collectieve onderhandelingen is meestal een collectieve overeenkomst. Dergelijke overeenkomsten kunnen zowel de procedures voor de betrekkingen tussen de ondertekenende partijen als de arbeidsvoorwaarden en -omstandigheden van de werknemers die onder de overeenkomst vallen, zoals loon en arbeidstijd, regelen.
Hoewel in het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie de autonomie van de sociale partners wordt erkend, met name met betrekking tot loononderhandelingen, oefent het EU-beleid niettemin een aanzienlijke invloed uit op collectieve onderhandelingen en het bredere stelsel van arbeidsverhoudingen. In de landspecifieke aanbevelingen in het kader van het Europees Semester is bijvoorbeeld ingegaan op kwesties als de afstemming van de loonontwikkelingen op de productiviteit, de vaststelling van minimumlonen en de loonindexeringssystemen. Meer in het algemeen vinden collectieve onderhandelingen plaats binnen een kader dat gedeeltelijk is vastgelegd in EU-wetgeving, met inbegrip van bepalingen inzake gelijke beloning voor arbeid van gelijke waarde en de vereisten van de arbeidstijdenrichtlijn en aanverwante wetgeving.
Europese Commissie: Europees Semesteropens in new tab
Europese Commissie: Commissie verheugd over politiek akkoord over toereikende minimumlonen voor werknemers in de EUopens in new tab
Europese Commissie: Richtlijn betreffende de arbeidstijd (2003/88/EG)opens in new tab
Dit is een selectie van de meest relevante resultaten voor dit onderwerp.
26 January 2024
Minimum wages for low-paid workers in collective agreements
In this pilot project, Eurofound successfully established the feasibility of, and piloted, an EU-wide database of minimum pay rates contained in collective agreements related to low-paid workers. A conceptual and measurement framework was devised, a total of 692 collective agreements – related to 24 low-paid sectors of interest – were selected to be ‘fully coded’ and representative data on negotiated minimum pay were compiled for 24 EU Member States. Based on more than 3,202 renewal texts, time series of collectively agreed minimum rates were created from 2015 to 2022 for 19 countries. This is the first time that an EU-wide data collection has provided comparative time series on negotiated pay. Key findings are is that in some countries outdated agreements contain rates below the applicable statutory minima, and that the potential of collective agreements to regulate pay generally or for employees earning higher wages than the minimum pay is not always fully capitalised on.
See also the national country reports (Eurofound papers), providing meta-data for the data collection, at the end of this web page.
30 August 2022
Moving with the times: Emerging practices and provisions in collective bargaining
This report analyses recent developments and emerging practices in collective bargaining processes and outcomes, mainly in the private sector. The report covers collective bargaining systems in 10 EU Member States and is based on cases identified through interviews with key stakeholders and negotiating parties at national level. It analyses the effects of the COVID-19 pandemic and the subsequent economic and social crisis on collective bargaining dynamics and collective agreements. It also investigates practices and innovations that have emerged in response to structural drivers such as technological change, decarbonisation and climate-neutrality policies, and workforce ageing. It assesses the capacity of collective bargaining systems to adapt to structural changes in work, production and the labour market as well as medium-term trends.
4 March 2016
The importance of collective bargaining in establishing working time in Europe
1 March 2016
Working time developments in the 21st century: Work duration and its regulation in the EU
This report examines the main trends and milestones characterising the evolution of the most important aspects of collectively agreed working time in the European Union during the first decade of the 21st century. Drawing primarily on information collected by Eurofound across all EU Member States and Norway, it focuses in particular on five sectors: chemicals, metalworking, banking, retail and public administration. The report describes the institutional regimes of regulation and assesses the evolution of agreed working hours (hours expected to be spent on work according to collective agreements or agreed between employers and employees) and usual working hours (hours usually spent in practice in work activities) between 1999 and 2014. The report points to the tension that exists between the pressure for decreased working hours in favour of a better work–life balance and fewer health problems for workers and the need for working time flexibility to meet the demands of a modern world economy.
4 November 2015
Collective bargaining in Europe in the 21st century
Collective bargaining systems in the EU have undergone a steady change since the end of the 1990s. But as businesses across Europe struggle to respond to intensifying global competition, pressure from employers for greater flexibility in collective bargaining is increasing, especially since the 2008 economic crisis. This report sets out to map developments in all major aspects of collective bargaining (apart from pay and working time, which have been analysed separately by Eurofound) over the past 15 years. In doing so, it aims to distinguish long-term trends and to identify changes brought on by the crisis. It also aims to identify the directions collective bargaining is likely to take in the coming years. The study finds a common and strong trend of convergence across the EU towards decentralisation and more flexibility in collective bargaining processes, but with significant asymmetries in the timing and pace of change.
11 September 2015
Pay in Europe in different wage-bargaining regimes
National wage-bargaining institutions are crucial in achieving pay outcomes that help to increase employment and economic growth within the context of avoiding macroeconomic imbalances within the European Monetary Union. Using a large set of empirical macroeconomic data from a variety of sources, including Eurofound and the European Commission AMECO database, this report analyses how the institutional features of national wage bargaining regimes influence pay outcomes. These features include bargaining level, type and level of coordination, use of opening clauses and the existence of wage pacts. The impact of government intervention through extension and derogation clauses and tripartite councils is also examined. The results of the study indicate that the key institutional variables of the wage-bargaining regime that influence pay outcomes are the type of coordination (how coordination is achieved) and the bargaining level.
13 April 2014
Pay in Europe in the 21st century
The issue of wages has attracted particular attention at European level since the onset of the economic crisis. Changes in economic governance, notably within the European semester, have prompted discussions on wage‑setting mechanisms. While, overall, wage‑bargaining regimes have remained relatively stable over time in many countries, the most substantial changes were seen in Member States facing more difficult economic circumstances. This report provides comparative time series on wage‑bargaining outcomes across the EU Member States and Norway, discussing pay developments against the background of different wage‑bargaining regimes and looks into the link between pay and productivity developments. It also investigates the different systems and levels of minimum wages in Europe at present, carrying out an accounting exercise through a hypothetical scenario of a minimum wage set at 60% of the median national wage (with some alternative scenarios as well for comparison) in order to benchmark and evaluate minimum wage levels and systems in Europe, and to discuss the possibilities and difficulties of coordination in this matter.
De onderzoekers van Eurofound bieden deskundige inzichten en kunnen worden gecontacteerd voor vragen of mediaverzoeken.
Mária Sedláková
Research officerMária Sedláková is onderzoeksmedewerker bij de afdeling Arbeidsleven van Eurofound. Ze is verantwoordelijk voor het opstellen van overzichtsrapporten voor sectorale representativiteitsstudies, het beheer en de kwaliteitscontrole van nationale rapportage over arbeidsverhoudingen, sociale dialoog en het arbeidsleven, en de ontwikkeling van een project over collectieve onderhandelingen die verder gaan dan beloning. Voordat ze bij Eurofound in dienst trad, werkte ze als technisch onderzoeker binnen de afdeling Governance and Tripartism van de Internationale Arbeidsorganisatie in Genève aan het Social Dialogue Flagship Report 2022. Ze werkte ook als onderzoeker aan het Central European Labour Studies Institute in Bratislava (2013-2020), waar ze zich richtte op sociale dialoog, collectieve onderhandelingen, arbeidsomstandigheden en arbeidssociologie. Maria heeft een MA in Politieke Wetenschappen met specialisatie in Vergelijkende Europese Politiek van de Central European University.
Christine Aumayr-Pintar
Senior research managerChristine Aumayr-Pintar is senior onderzoeksmanager bij de afdeling Working Life bij Eurofound. Zij coördineert het onderzoek van Eurofound naar sociale dialoog en arbeidsverhoudingen en houdt toezicht op het netwerk van Eurofound-correspondenten (NEC). Haar primaire onderzoeksexpertise – benaderd vanuit een vergelijkend EU-breed standpunt – richt zich op minimumlonen, collectief onderhandelde beloning en loontransparantie tussen mannen en vrouwen. Voordat ze in 2009 bij Eurofound in dienst trad, was ze onderzoeker op het gebied van arbeidsmarkten en regionale economie bij Joanneum Research in Oostenrijk. Ze behaalde een masterdiploma in economie en een doctoraat in sociale wetenschappen/economie na economie te hebben gestudeerd in Graz, Wenen en Jönköping.
Dit gedeelte biedt toegang tot alle inhoud die over het onderwerp is gepubliceerd.
