Het vormgeven van de sociale en werkgelegenheidstoekomst van Europa

Mary McCaughey: 0:05

Hallo en welkom bij deze editie van Eurofound Talks. En Eurofound Talks is deze keer iets anders, omdat we het gaan hebben over de algemene vormgeving van de sociale en werkgelegenheidstoekomst van Europa. Er bestaat geen twijfel dat de Europese Unie een periode van diepgaande transformatie doormaakt. We hebben een kosten-van-levensonderhoudscrisis. We hebben transities, zowel groene als digitaal, demografische verschuivingen en natuurlijk de enorme geopolitieke onzekerheden die ons dagelijks lijken te overspoelen.

Mary McCaughey: 0:38

In het hart van de Europese reactie op deze uitdagingen moet democratie blijven: het dichten van het democratisch tekort en sterk blijven in deze crisistijden. En natuurlijk staat het Europees Parlement centraal in de Europese Unie. En misschien kunnen we stellen dat in het hart van het Europees Parlement de Commissie Werkgelegenheid en Sociale Zaken ligt, een van de commissies van het Europees Parlement waarmee Eurofound voortdurend nauw samenwerkt.

Mary McCaughey: 1:10

Vandaag ben ik verheugd om vergezeld te worden door Li Andersson, voorzitter van de commissie Werkgelegenheid en Sociale Zaken en natuurlijk lid van het Europees Parlement. Ze gaat ons inzicht geven in wat de parlementaire commissie doet en hoe het parlement zelf enkele van de kwesties kan aanpakken waar we naar verwijzen. Dus, graag gedaan, Li.

Li Andersson: 1:28

Hartelijk dank. Ik ben heel blij hier te zijn.

Mary McCaughey: 13:30

Uitstekend. Laten we meteen beginnen, en we willen kijken naar de opdracht van de Commissie Werkgelegenheid en Sociale Zaken. Misschien is het niet zo bekend als sommige andere commissies, maar misschien kun je dat duidelijker maken aan het grote publiek. Kunt u ons uitleggen: wat is de commissie en waarom is dat belangrijk?

Li Andersson: 1:51

Onze commissie werkt dus aan onderwerpen en kwesties die te maken hebben met alles wat te maken heeft met werkgelegenheid en de arbeidsmarkt—dus arbeidsomstandigheden en werknemers—en ook alles wat met sociaal beleid te maken heeft. We hebben dus een soort algemene bevoegdheid op het gebied van sociaal beleid, wat betekent dat we alles behandelen, van kwesties die te maken hebben met demografische veranderingen, zoals zorgsystemen, tot ook rechten van mensen met een beperking.

Li Andersson: 2:16

Een misvatting die ik als voorzitter vaak tegenkom, is dat de EU niets kan doen op het gebied van werkgelegenheid en sociaal beleid. Maar eigenlijk, als je ook naar de verdragen kijkt, heeft de EU competentie op het gebied van arbeidsomstandigheden en gelijke behandeling, zoals je zei. De EU doet dus wetgeving als het gaat om arbeidsmarktkwesties. Op het gebied van sociaal beleid speelt de EU ook een uiterst belangrijke rol politiek gezien door doelstellingen te stellen, het coördineren van het werk van de lidstaten, maar ook op het gebied van financiering. De EU maakt bijvoorbeeld ook gebruik van het Europees Sociaal Fonds om veel belangrijke projecten te financieren die verbonden zijn met sociaal beleid. Dus ook op dit vlak heeft de EU een belangrijke rol te spelen.

Mary McCaughey: 3:06

Dus, geen onbeduidende rol. Maar misschien juist op dit moment, ik bedoel, een van de redenen waarom u hier bent—waarom zou de parlementaire commissie ons komen bezoeken?

Li Andersson: 3:13

We zijn hier omdat Eurofound een van de vijf agentschappen is die onder de bevoegdheid van de Commissie Werkgelegenheid en Sociale Zaken vallen. Het is voor ons eigenlijk heel belangrijk, want Eurofound produceert gegevens over wat er gebeurt in het werkleven in Europa—zeer belangrijke gegevens en informatie over hoe de arbeidsomstandigheden zich ontwikkelen en ook over veel nieuwe fenomenen die de arbeidsmarkten en werknemers beïnvloeden.

Li Andersson: 3:45

En dit is een ander punt dat ik meestal maak als ik het werk van de commissie beschrijf: we hebben deze commissie niet nodig om alles te behandelen wat met de arbeidsmarkt of het werkleven te maken heeft. We hebben nationale parlementen die veel van dat werk doen. Maar de kwesties waar we aan werken zijn meestal zaken die heel Europa verenigen of verbonden zijn met hoe de interne markt werkt. Bijvoorbeeld kwesties met betrekking tot arbeidsveiligheid en -veiligheid.

Mary McCaughey: 4:12

Mhm.

Li Andersson: 4:12

We hebben veel nieuwe kwesties die we moeten aanpakken en problemen op dat gebied, zoals het effect van extreme temperaturen en weersfenomenen op werknemers. We werken ook veel aan technologie en digitale transformaties, die natuurlijk ook het werkleven in elke lidstaat veranderen. Voor het laatste mandaat werd bijvoorbeeld de Platform Work Directive besproken. Nu bespreken we onderwerpen die te maken hebben met het recht om te ontkoppelen, het gebruik van AI en algoritmisch beheer in het werkleven.

Li Andersson: 4:42

En ook doen we veel werk aan kwesties die verband houden met arbeidsmobiliteit en hoe contracten en werknemersrechten worden gerespecteerd en kunnen worden afgedwongen in situaties waarin werknemers van het ene EU-land naar het andere verhuizen, sommigen van hen misschien ook van buiten de EU en vervolgens binnen de Europese Unie worden geplaatst. Dus als de EU zich niet zou richten op kwesties die met werknemersrechten te maken hebben en zich alleen zou richten op hoe je barrières op de interne markt wegneemt, zouden we momenteel veel meer problemen en een veel slechtere behandeling van werkende mensen in Europa zien.

Mary McCaughey: 5:28

U heeft, denk ik, enkele van die topprioriteiten van de commissie uiteengezet. Het heeft een brede opdracht, net als wij dat zelf bij Eurofound. U verwees naar arbeidsveiligheid en gezondheid—EU-OSHA in Bilbao richt zich daar specifiek op — maar onze opdracht is waarschijnlijk net zo breed als die van de Commissie Werkgelegenheid en Sociale Zaken. U spreekt over sociale inclusie, gezondheid en veiligheid op het werk, vrije beweging van werknemers; Sommige daarvan zijn onze hoogste prioriteiten.

Mary McCaughey: 6:00

Maar ik veronderstel dat in de wereld van vandaag, waarin we kijken naar meer concurrentievermogen, waar een grotere drang is naar meer productiviteit, defensie en veiligheid bovenaan de agenda—hoe denkt u dat uw commissie en inderdaad het Europees Parlement kunnen werken om ervoor te zorgen dat die kwesties bovenaan de agenda blijven?

Li Andersson: 6:20

Ik zou zeggen dat dit een van de grootste uitdagingen voor ons is met dit mandaat. Ik wil niet zeggen dat dit helemaal onbelachelijk is. We moeten samenwerken, de hele commissie, om ervoor te zorgen dat de sociale agenda niet wordt vergeten of dat deze geen politieke impact verliest. Ik heb geprobeerd te benadrukken dat wanneer we nadenken over deze onzekere geopolitieke tijden waarin we leven, met vele vormen van veiligheidsuitdagingen, we moeten begrijpen dat elk alomvattend veiligheidsbeleid ook gebaseerd is op sociale samenhang en vertrouwen.

Li Andersson: 6:58

We hebben hier al zoveel voorbeelden van uit Europa en andere delen van de wereld: samenlevingen met een hoog niveau van gelijkheid en vertrouwen—wat meestal ook gekoppeld is aan goed functionerende sociale bescherming, sociale voorzieningen en gelijke behandeling—zijn ook beter toegerust om te kunnen reageren op, bijvoorbeeld desinformatie en desinformatie of andere soorten crises of situaties zoals de COVID-pandemie, of nieuwe situaties die we op dit moment misschien nog niet kunnen voorzien. Dus ik zou zeggen dat een ambitieuze sociale agenda echt direct verbonden is met veiligheid en veerkracht.

Mary McCaughey: 7:40

Precies.

Li Andersson: 7:41

En dit is echt een argument dat niet vergeten mag worden. Daarnaast zien we bijvoorbeeld in bijna elke gepubliceerde Eurobarometer—ook de laatste—dat wanneer Europeanen worden gevraagd wat zij vinden dat de belangrijkste prioriteiten voor het Europees Parlement zouden moeten zijn, de kosten-van-levensonderhoudscrisis nummer één is. Ik denk dat dat ook een heel duidelijke aanwijzing, signaal en boodschap is dat de kosten van levensonderhoud niet verdwenen zijn. Er is nog steeds een aanhoudende sociale crisis in Europa die veel arbeiders en mensen in een precaire situatie treft.

Li Andersson: 8:23

En als de EU dat niet aanpakt, denk ik dat we nog meer polarisatie zullen zien. Ik denk dat we ook binnen Europa nog meer instabiliteit zullen zien, niet alleen dat wij reageren op instabiliteit en bedreigingen van buitenaf. We moeten ook een ambitieuze sociale agenda hebben zodat we ervoor kunnen zorgen dat iedereen aan boord is en we geen nieuwe soorten veiligheidsdreigingen binnen onze landen en onze Unie zullen zien.

Mary McCaughey: 8:53

Dat is een interessant punt, want die hele sociale samenhang is gebaseerd op vertrouwen, en dat noemde je eerder. Onze meest recente resultaten van onze e-enquête Living and Working in Europe tonen aan dat er een aanzienlijke daling is geweest in het vertrouwen op nationaal niveau en in nationale overheden. Het vertrouwen in de EU lijkt enigszins gestabiliseerd; In ieder geval is het nog steeds relatief positief. Wat denkt u dat daar speelt, en wat denkt u dat we kunnen doen om dat te versterken en ervoor te zorgen dat het niet afneemt? 

Li Andersson: 9:25

Ik denk dat deze kwestie van vertrouwen enorm belangrijk en heel interessant is, omdat dit ook een wereldwijde ontwikkeling is. Ik was eind vorig jaar op de VN World Summit for Social Development, en zij brachten ook dit vertrouwenspunt ter sprake omdat ze wereldwijd een dalende trend zien. Dus bijna overal daalt het vertrouwen dat mensen in hun eigen regeringen, maar ook in elkaar, voelen.

Li Andersson: 9:50

Het feit dat dit een wereldwijde ontwikkeling is, wijst echt op een soort diepe crisis ook voor onze democratische systemen, die ongetwijfeld wordt aangewakkerd door het feit dat we nu in deze informatiemaatschappij leven met al die sociale mediaplatforms die ook dit wantrouwen voeden. De logica van het algoritme is gebaseerd op affect—op het creëren van zeer sterke emotionele reacties bij mensen.

Li Andersson: 10:23

En dit is een enorme uitdaging voor de democratie. Maar ik denk zelf dat een uitgangspunt voor het herstellen van vertrouwen ook moet zijn dat mensen vertrouwen in politiek kunnen vinden dat positieve verandering teweegbrengt en voor hen kan leveren. In veel landen is dit vertrouwen in het vermogen van onze democratische systemen om echt tastbare resultaten te leveren die voor u voelbaar zijn en betere vooruitzichten voor de toekomst bieden—veel mensen zijn dit kwijtgeraakt. Dus hier is de sociale agenda echt essentieel: een ambitieuze sociale agenda en economisch beleid dat deze ondersteunt.

Li Andersson: 11:10

Maar het is interessant dat u zegt dat het vertrouwen in EU-instellingen enigszins is gestabiliseerd, want we weten dat er verschillen zijn tussen de lidstaten, zelfs binnen de EU, op dit gebied. Maar ik denk wel dat velen in deze zeer onzekere geopolitieke tijden de waarde van de Europese Unie in een iets ander licht zien dan voorheen—dat we elkaar nodig hebben en samenwerken en sterk en trouw blijven aan onze waarden in deze tijd.

Mary McCaughey: 11:45

Nou, misschien kunnen we gewoon terugkomen, want je hebt het daar over een zichtbare manifestatie van hoe dat werk zich in het leven van mensen kan uitspelen. Zeker, een gebied waar een duidelijk voorbeeld is van EU-actie die verschil maakt, is de Richtlijn Minimumloon. Uit onze nieuwste gegevens blijkt dat er stijgingen van het minimumloon zijn in bijna alle lidstaten. Wat is uw perspectief als lid van het Europees Parlement op de invoering daarvan? Hoe denkt u dat de impact van de richtlijn tot nu toe is geweest, en denkt u dat er meer stappen in de aantocht zijn om te proberen te zorgen dat ook die geconsolideerd wordt?

Li Andersson: 12:26

Ik denk dat het al decennialang een van de belangrijkste wetsstukken op het gebied van werkgelegenheid en sociaal beleid is. Ten eerste omdat dat een wetgeving is waarbij we al tastbare, concrete resultaten zien in het stijgen van minimumlonen, vooral in de zuidelijke en oostelijke lidstaten. Ik denk dat de volgende zeer belangrijke stappen te maken hebben met het gestelde doel voor collectieve onderhandelingsdekking en het echt betrekken van nationale overheden bij het invoeren van beleid dat hen helpt dat doel te bereiken.

Li Andersson: 13:05

Ook begrijpen we dat het niet snel of van de ene op de andere dag zal gebeuren, maar dat de trend moet veranderen naar meer collectieve onderhandelingsdekking. En daarom wordt het heel interessant om te zien welke nationale actieplannen de regeringen nu opstellen en of de richtlijn ook invloedrijk zal zijn in het versterken van deze structuren die essentieel zijn om niet alleen een adequaat minimumloon te kunnen garanderen, maar in het algemeen ook voor adequate lonen.

Mary McCaughey: 13:42

Mhm.

Li Andersson: 13:44

Dus, we richten het perspectief ook op leefbare lonen, en richten het meer op democratie op het werk, arbeidsgezondheid en -veiligheid, en productiviteit. We hebben veel gegevens die ook laten zien dat goed functionerende structuren voor collectieve onderhandelingen op de arbeidsmarkt ook goed zijn voor de productiviteit, economisch gezien goed zijn, en natuurlijk ook goed voor de participatie van werknemers. Dus ik denk dat dit de volgende stappen zijn, en het zal heel interessant zijn om te zien of de richtlijn ook op dit gebied effect heeft.

Mary McCaughey: 14:16

En ik denk dat ik, als ik jullie hoor spreken, bij mezelf afdenk hoe belangrijk het is dat jullie als beleidsmakers bewijs hebben om jullie beslissingen op te baseren terwijl jullie proberen deze initiatieven vooruit te stuwen. We werken aan alle gebieden waar je het hier over hebt. We hebben net de Working Conditions Survey gehad; De resultaten zullen binnenkort in het overzichtsrapport verschijnen. Maar we doen ook veel werk aan collectieve onderhandelingen, sociale dialoog, arbeidsverhoudingen, enzovoort. Kunt u mij een voorbeeld geven van waar het werk van Eurofound misschien relevant voor u is geweest, waar u op ons onderzoek heeft kunnen terugvallen om zaken vooruit te helpen?

Li Andersson: 14:49

Nou, ik denk dat er verschillende voorbeelden zijn. We hebben het bijvoorbeeld net gehad over de Richtlijn Minimumloon. Nu, met de hele aanloop naar de Quality Jobs Act—die hopelijk het belangrijkste wetsvoorstel uit dit mandaat zal zijn voor werknemers en gewone mensen—denk ik dat het gebruik van bijvoorbeeld de Working Conditions Surveys en de gegevens die we daar krijgen, ons ook zal wijzen op waar we ons op moeten richten als we het hebben over een concept als kwalitatieve banen.

Li Andersson: 15:14

Een ander concreet voorbeeld dat ik wil noemen heeft ook te maken met algoritmisch management en het gebruik van AI in het werkleven. Ik weet dat de Commissie nu onderzoekt om dit als onderdeel van de Quality Jobs Act op te nemen, en ze hebben ook data nodig. Ze hebben dus gegevens nodig over de effecten van algoritmisch management en AI op het werkleven om te kunnen zeggen waarom ze regels hierover willen opnemen in de Quality Jobs Act. Dus ze moeten informatie hebben over hoeveel dit wordt gebruikt en wat de effecten zijn op werknemers.

Mary McCaughey: 15:53

Oké. Oké, het zijn heel goede voorbeelden. Ik wil vandaag ook afsluiten met een groter geheel van de waarden. Toen u afgelopen november op ons Foundation Forum was—hartelijk dank voor uw keynote-toespraak—benadrukte u dat de kracht van Europa voortkomt uit haar inzet voor de rechtsstaat, democratie en gelijkheid. Deze waarden zouden op dit moment enigszins bedreigd kunnen worden. We zien ze misschien nog steeds als een prioriteit, maar denkt u dat er dingen zijn die we zouden moeten doen, die het Parlement zou moeten ondernemen—stappen die genomen moeten worden—om ervoor te zorgen dat ze in ons dagelijks bestaan blijven verankerd?

Li Andersson: 16:40

Absoluut. Ik bedoel, ik denk dat de EU zelfs sterker zou kunnen zijn door hun waarden ook centraal te stellen in het hele programma, de agenda en het politieke plan voor dit mandaat. Want zoals je zei, worden deze waarden uitgedaagd—ik zou dat sterker dan ooit zeggen. We zien deze aansporingen van buitenaf op EU-wetgevers om onze wetten te veranderen; Handel wordt als wapen gebruikt om druk op ons uit te oefenen om wetten die we al hebben te veranderen en een stap terug te doen als het om deze waarden gaat.

Li Andersson: 17:28

Ik denk persoonlijk dat dat het verkeerde antwoord zou zijn, de verkeerde strategie van de Europese Unie. Ik denk dat we in een tijd waarin deze waarden worden uitgedaagd, sterker dan ooit moeten zijn en ze centraal moeten stellen in het beleid dat wordt gemaakt. Dit betekent ook een sterkere sociale dimensie, een nog sterkere sociale agenda, en ook de moed om deze centraal te stellen in het buitenlands beleid dat we voeren—om de wereld echt te laten zien dat we niet terugdeinzen. We hebben de moed om voor deze waarden op te komen en we geloven dat dit is waar de toekomst op gebouwd moet worden.

Li Andersson: 18:04

En er is ook—ik wil uiteindelijk zeggen—een duidelijke verband met de arbeidsmarkt, omdat we steeds meer van deze zeer grote buitenlandse bedrijven zien die ook activiteiten in Europa hebben, en zeggen dat ze principieel niet aan collectieve onderhandelingen deelnemen. Dus ik denk dat we de fundamentele rechten van werknemers moeten koppelen en die moeten opnemen als onderdeel van hoe we het Europese project beschrijven en deze Europese waarden van rechtsstaat, democratie en gelijkheid. We moeten ook hierin sterk blijven, en zeggen dat we hier zijn om ons Europese model te verdedigen en te verdedigen en hoe we ons onderscheiden van die andere wereldwijde handelsblokken.

Mary McCaughey: 18:52

Inderdaad. Ik hoop dat Eurofound u blijft voorzien van het bewijs dat u nodig heeft om de moed te hebben om op te komen voor deze waarden terwijl we deze moeilijke en moeilijke tijden tegemoet gaan. Het allerbeste voor u, Li Andersson, als voorzitter van de commissie Werkgelegenheid en Sociale Zaken, en ook voor het Europees Parlement terwijl u deze komende periode tegemoet gaat. Dank u dat u vandaag bij ons bent.

Li Andersson: 19:24

Hartelijk dank, en bedankt voor al het werk dat je doet.