Arbeidsverhoudingen
Vakbonden, werkgeversorganisaties en overheden spelen allemaal een rol bij het beheer van de arbeidsrelatie. Het zijn in elkaar grijpende onderdelen in een systeem dat op Europees, nationaal, sectoraal, regionaal en bedrijfsniveau opereert. In de afgelopen jaren, toen de technologie en de arbeidsvormen zich ontwikkelden in een voortdurend veranderende economische omgeving, stonden de stelsels van arbeidsverhoudingen voor kritieke uitdagingen.
Vind hieronder de nieuwste inhoud over dit onderwerp.
Minimumlonen in 2026: Jaarlijkse evaluatie
Het vaststellen van het minimumloon in de EU is een steeds dynamischer en nauwlettend gevolgd beleidsgebied geworden, gevormd door de invoering van de EU-richtlijn minimumloon en een decennium van aanhoudende reële groei van wettelijke tarieven. Dit rapport onderzoekt de loonsbepalingsbesprekingen die in 2025 plaatsvonden in lidstaten en Noorwegen, met de nadruk op landen met en zonder nationaal minimumloon, de wisselwerking tussen minimumlonen en collectieve onderhandelingen in laagbetaalde sectoren, en de groeiende rol van indicatieve referentiewaarden bij het vormgeven van nationale beslissingen.Betrokkenheid van werkgeversorganisaties en vakbonden in het Europees Semester in 2024–2025
Dit rapport onderzoekt de rol van vakbonden en werkgeversorganisaties bij het vormgeven van de begrotingsstructurele plannen voor middellange termijn en de jaarlijkse voortgangsrapporten van 2025. Het analyseert de betrokkenheid van sociale partners op nationaal niveau bij overheden, evenals hun betrokkenheid bij de Europese Commissie bij fact-finding missies, landenrapporten en landspecifieke aanbevelingen, en beoordeelt hun deelname aan het bredere Europese semester, inclusief het nieuwe sociale convergentiekader.Nationale minimumlonen in de EU: beleidsgedreven groei, voortdurende convergentie en meer nabijheid van onderhandelde lonen
Het afgelopen jaar bleven de nationale minimumlonen aanzienlijk stijgen in de EU, vooral in Centraal- en Oost-Europese landen, waardoor de regionale ongelijkheden verder werden verkleind. De EU-richtlijn minimumloon is uitgegroeid tot een belangrijke drijfveer achter verhogingen van het minimumloon in veel landen, waarbij het de inflatie overschrijdt en sneller stijgt dan de collectief overeengekomen loonvloeren in veel laagbetaalde sectoren.In 40 jaar tijd heeft Eurofound zich ontwikkeld tot een belangrijk expertisecentrum voor het monitoren en analyseren van trends op het gebied van arbeidsverhoudingen. Dit omvat verbanden tussen de sociale dialoog op Europees en nationaal niveau. Voortbouwend op de kennis van haar netwerk van Eurofound-correspondenten in de EU-lidstaten en Noorwegen, heeft zij de ontwikkelingen in alle lidstaten en in de EU als geheel in kaart gebracht.
Eurofound heeft in de EU en Noorwegen een reeks vergelijkende analyses, artikelen en casestudy's op het gebied van arbeidsverhoudingen opgesteld, evenals regelmatig bijgewerkte databanken over gerelateerde onderwerpen.
Onderzoek brengt de belangrijkste dimensies en indicatoren in kaart en bespreekt deze die relevant zijn voor de stelsels van arbeidsverhoudingen in Europa in de 21e eeuw. Een andere onderzoekslijn gaat over hoe de sociale partners in de EU en Noorwegen nieuwe onderwerpen, instrumenten en innovatieve benaderingen hebben verkend om te reageren op de vele nieuwe politieke, juridische en sociale uitdagingen die zich de afgelopen jaren hebben voorgedaan.
Loon en werktijd blijven van groot belang en worden jaarlijks herzien. Een deel van de recente loonupdate is gericht op wettelijke minimumlonen in de EU, terwijl een ander deel gericht is op collectieve loononderhandelingen.
Sinds 2006 voert Eurofound studies uit naar de representativiteit van de Europese sectorale organisaties van de sociale partners, in opdracht van de Europese Commissie. Deze studies zijn bedoeld om de basisinformatie te verschaffen die nodig is voor de oprichting en de werking van de Europese comités voor de sectorale sociale dialoog.
In dit verband heeft de Europese Commissie in 2015 een "nieuwe start" voor de Europese sociale dialoog gelanceerd. In een gezamenlijke verklaring van juni 2016 hebben de Commissie, de Raad van de Europese Unie en de sociale partners de fundamentele rol van de EU als belangrijk onderdeel van de sociale en werkgelegenheidsbeleidsvorming van de EU onderstreept.
In september 2023 kondigde Commissievoorzitter Von der Leyen een top van de sociale partners met de Europese sociale partners in 2024 in Hertoginnedal aan om tekorten aan arbeidskrachten en vaardigheden aan te pakken, in navolging van de top over sociale dialoog op dezelfde locatie bijna 40 jaar geleden. In maart 2025 hebben de Commissie en de bedrijfstakoverkoepelende sociale partners een gezamenlijk pact ondertekend over de versterking van de Europese sociale dialoog. Dit bouwt voort op de Verklaring van de sociale partners van Hertoginnedal in 2024.
Dit is een selectie van de meest relevante resultaten voor dit onderwerp.
24 October 2023
Working time in 2021–2022
The most important changes in the regulation of working time in Europe in 2021 and 2022 were related to the transposition of two European directives: the Work–life Balance Directive and the Transparent and Predictable Working Conditions Directive. The reduction of working time and more specifically the four-day working week have been increasingly debated in many EU Member States. In 2022, the average collectively agreed working week in the EU stood at 38.1 hours. Of the sectors analysed, agreed working hours were shortest in public administration, at around 37.7 hours – still longer than the overall average – and longest in the retail sector, at 38.5 hours. The average collectively agreed paid annual leave entitlement stood at 24.3 days in the EU, and was higher in the Member States that were part of the EU prior to its 2004 enlargement (EU14), at 25.3 days, than in the other Member States, at only 20.9 days. If working collectively agreed hours, full-time workers in the EU27 would have worked, on average, 1,726 hours in 2022, with an average of 1,698 hours in the EU14 and 1,822 hours in the other Member States.
29 June 2023
Minimum wages in 2023: Annual review
The 2023 annual review of minimum wages was prepared in the context of unprecedented inflation across Europe. While this led to hefty increases in nominal wage rates in many countries, it was in many cases not enough to maintain workers’ purchasing power. Based on developments over the last decade, this report shows that, overall, minimum wage earners in nearly all countries saw their purchasing power rising, the gap between their wages and average wages narrowing, and to some degree growth exceeding labour productivity development. Despite the short-term losses in real terms, these longer-term gains did not disappear in 2023. Even in the context of rising inflation, the processes of wage setting did not change substantially. But the early impacts of the EU directive on adequate minimum wages are noticeable, with more countries electing to use the international ‘indicative reference values’ mentioned in the directive – 50% of the average or 60% of the median wage – when determining their targets for new levels. This year’s report presents, for the first time, an in-depth insight into net minimum wages for single adults, through the EUROMOD tax–benefit microsimulation model, while presenting the latest research findings on minimum wages, published during 2022.
30 August 2022
Moving with the times: Emerging practices and provisions in collective bargaining
This report analyses recent developments and emerging practices in collective bargaining processes and outcomes, mainly in the private sector. The report covers collective bargaining systems in 10 EU Member States and is based on cases identified through interviews with key stakeholders and negotiating parties at national level. It analyses the effects of the COVID-19 pandemic and the subsequent economic and social crisis on collective bargaining dynamics and collective agreements. It also investigates practices and innovations that have emerged in response to structural drivers such as technological change, decarbonisation and climate-neutrality policies, and workforce ageing. It assesses the capacity of collective bargaining systems to adapt to structural changes in work, production and the labour market as well as medium-term trends.
10 December 2021
Social partners going digital: Using digital tools and adapting social dialogue processes
Digital transformation is changing the world of work. This report looks at how social partners – the actors involved in the regulation of employment relationships – are increasingly adopting technological solutions to improve the services that they provide to their members and facilitate collective bargaining processes. Technological tools offer social partners the opportunity to enhance consultation, engage with their members through digitised processes, improve services and increase networking activities, as well as addressing the issue of membership decline. The findings of this report show that the extent to which the social partners use digital technologies varies greatly across the EU Member States, Norway and the United Kingdom. Provisions in collective agreements on several aspects of digitalisation have been identified in about half of the countries. Through these provisions, social partners encourage their members to boost training on digital skills, ensure fair and safe working conditions and take account of data protection and employee monitoring practices. The European social partners’ autonomous framework agreement on digitalisation has provided inspiration to national-level organisations, and follow-up actions in this regard have the potential to greatly benefit their members.
11 December 2020
Industrial relations: Developments 2015–2019
As part of its mandate to promote dialogue between management and labour, Eurofound has monitored and analysed developments in industrial relations systems at EU level and in EU Member States for over 40 years. This flagship report is based on the work done in this context during the last programming period (2015–2019). It draws on the extensive monitoring of industrial relations systems and social dialogue carried out by Eurofound on an ongoing basis. The overall aim of the report is to assist policymakers and industrial relations actors both to understand the challenges facing social dialogue and to identify possible ways to contribute to balanced and well-functioning industrial relations systems going forward.
10 September 2020
Capacity building for effective social dialogue in the European Union
The aim of this report is to add to the discussion on how Eurofound can contribute to supporting capacity building of social partners for effective social dialogue. The report includes a review by Eurofound aimed at identifying the capacity-building needs and initiatives of social partners in relation to national frameworks for autonomous collective bargaining, involvement in European social dialogue and the European Semester, and the development of membership and services for members. It also includes the results from stakeholder consultations and two exchange seminars held in 2019, along with a set of policy pointers for further discussion.
De onderzoekers van Eurofound bieden deskundige inzichten en kunnen worden gecontacteerd voor vragen of mediaverzoeken.
Victoria Cojocariu
Research officerVictoria Cojocariu is onderzoeksmedewerker voor de representativiteitsstudies in de eenheid Arbeidsleven van Eurofound. Zij is verantwoordelijk voor het beheer van de onderzoeksinput van de nationale correspondenten van Eurofound, kwaliteitscontrole, en draagt bij aan het opstellen van overzichtsverslagen voor sectorale representativiteitsstudies en het opbouwen van gegevens voor de databank van de Europese sociale partners. Voordat ze in 2019 bij Eurofound in dienst trad, werkte Victoria als programmacoördinator voor de Open Society Foundation Romania en als onderzoeker voor het Centre for Public Innovation in Boekarest, waar ze bijdroeg aan nationale en internationale onderzoeksprojecten op het gebied van migratie, onderwijs, toegang tot de arbeidsmarkt van onderdanen van derde landen en mensenrechten. Ze heeft een BA- en MA-diploma in sociologie.
Mária Sedláková
Research officerMária Sedláková is onderzoeksmedewerker bij de afdeling Arbeidsleven van Eurofound. Ze is verantwoordelijk voor het opstellen van overzichtsrapporten voor sectorale representativiteitsstudies, het beheer en de kwaliteitscontrole van nationale rapportage over arbeidsverhoudingen, sociale dialoog en het arbeidsleven, en de ontwikkeling van een project over collectieve onderhandelingen die verder gaan dan beloning. Voordat ze bij Eurofound in dienst trad, werkte ze als technisch onderzoeker binnen de afdeling Governance and Tripartism van de Internationale Arbeidsorganisatie in Genève aan het Social Dialogue Flagship Report 2022. Ze werkte ook als onderzoeker aan het Central European Labour Studies Institute in Bratislava (2013-2020), waar ze zich richtte op sociale dialoog, collectieve onderhandelingen, arbeidsomstandigheden en arbeidssociologie. Maria heeft een MA in Politieke Wetenschappen met specialisatie in Vergelijkende Europese Politiek van de Central European University.
Dit gedeelte biedt toegang tot alle inhoud die over het onderwerp is gepubliceerd.
