Tá tús á chur amárach le hobair athchóirithe atá beartaithe ar 22 scoil a thóg

Ó 2012 go 2022, tháinig méadú 14.24% ar olltáirgeacht intíre (OTI) per capita san Ísiltír i gcomparáid le méadú 15.29% ar mheán-OTI ar fud an AE27. In 2022, d'fhan dífhostaíocht iomlán san Ísiltír i bhfad faoi bhun mheán an AE, ag 3.5%, agus bhí rátaí fostaíochta d'fhir agus do mhná araon faoi bhun mheán an AE freisin. Ba é an difríocht ba mhó ná an ráta dífhostaíochta i measc na n-óg, gan ach 7.6%, i gcomparáid le 14.5% san AE27. Tháinig méadú 3.2 pointe céatadáin ar an ráta fostaíochta san Ísiltír idir 2012 agus 2022, agus tháinig méadú 2.6 pointe céatadáin ar fhostaíocht na n-óg.

Cé go bhfuil laghdú tagtha ar an dífhostaíocht (3.5% in 2022) go dtí níos ísle ná an leibhéal dífhostaíochta a breathnaíodh le linn na géarchéime eacnamaíochta, níl margadh saothair na hÍsiltíre gan dúshláin (de Volkskrant, 2018). Deirtear go bhfuil easpa dinimice ar an margadh saothair.

Gné bhreise den mhargadh saothair is ea go bhfuil earnálacha áirithe san Ísiltír ag fulaingt nó ag dul i dtreo ganntanas saothair. Áirítear orthu sin na hearnálacha sláinte agus cúraim, earnáil an iompair agus earnáil an oideachais.

Rialaítear fostaíocht agus caidreamh tionsclaíoch go príomha le dlí, seachas gníomhaíocht thionsclaíoch (nach rialaítear ach le cásdlí). Is iad seo a leanas na príomhghníomhartha reachtacha:

• Leabhar 7 den Chód Sibhialta (lena rialaítear conarthaí fostaíochta aonair) (i bhfeidhm ó 1992)

• an tAcht um Chomhaontuithe Comhchoiteanna (i bhfeidhm ó 1927)

• an tAcht maidir le Comhaontuithe Comhchoiteanna a Leathnú (i bhfeidhm ó 1937)

• an tAcht um Uaireanta Oibre (arna leasú in 2007)

• an tAcht um Chomhairle Oibreacha (i bhfeidhm ó 1950 i leith, ach ina fhoirm láithreach go bunúsach ó 1979)

Cuirtear treoracha AE (mar shampla, maidir le cóir chomhionann, comhiomarcaíochtaí nó aistriú gnóthas) chun feidhme trí ghníomhartha.

In 2018, rinneadh dlí maidir le conas an margadh saothair a chothromú agus dul i gcomhairle leis. Tá raon beart beag sa dlí seo, an tAcht um Mhargadh Saothair Cothromaithe (Wet Arbeidsmarkt in Balans, WAB), chun líon na gconarthaí buana agus sealadacha a chothromú agus chun margadh saothair na hÍsiltíre a dhéanamh níos dinimiciúla sa deireadh. I mí Eanáir 2020, thosaigh na rialacháin agus na dlíthe éagsúla faoin WAB á gcur i bhfeidhm. I mí Lúnasa 2022, cuireadh Treoir an AE maidir le Dálaí Oibre Trédhearcacha agus Intuartha (Treoir (AE) 2019/1152) i bhfeidhm. Leagtar amach sa treoir seo na híoscheanglais nach mór d'fhostóirí a chomhlíonadh agus téarmaí agus coinníollacha fostaíochta á soláthar acu.

Maidir le saincheisteanna fostaíochta aonair agus comhchoiteanna, bhí an timpeallacht dhlíthiúil sách cobhsaí, le heisceacht amháin: an Dlí 1996 ar Solúbthacht agus Slándáil. Níl aon reachtaíocht fhoirmiúil ann maidir le hionadaíocht agus na comhpháirtithe sóisialta in earnálacha. Tá comhpháirtithe sóisialta earnála ann agus bunaíonn siad comhaontuithe saothair comhchoiteanna déthaobhacha. Chun feidhm a bheith acu seo maidir le hearnáil iomlán, scrúdaíonn an Aireacht Gnóthaí Sóisialta agus Fostaíochta (Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid) comhaontuithe agus fógraíonn sé go bhfuil siad ceangailteach go ginearálta don earnáil iomlán. Maidir le hidirphlé sóisialta ar leibhéal náisiúnta, is féidir leis na comhpháirtithe sóisialta trasearnála náisiúnta comhaontuithe comhchoiteanna a bhunú tríd an gcomhlacht tríthaobhach, an Chomhairle Shóisialta agus Eacnamaíoch (Sociaal Economische Raad, SER). Bunaíodh an comhlacht seo agus a ról tríd an Acht um Chomhairle Shóisialta agus Eacnamaíoch.

Ón Dara Cogadh Domhanda, tá an leibhéal náisiúnta an-tábhachtach i gcaidreamh tionsclaíoch na hÍsiltíre, nuair a bunaíodh an SER tríthaobhach agus an Fondúireacht Lucht Oibre déthaobhach (Stichting van de Arbeid, STVDA).

Ó 1982 i leith (nuair a thángthas ar Chomhaontú Wassenaar idir an rialtas agus na comhpháirtithe sóisialta, inar aontaigh na fostóirí laghdú ama oibre mar mhalairt ar mhodhnú pá ag na ceardchumainn), bhí an caidreamh tionsclaíoch san Ísiltír go ginearálta sách seasmhach.

Chuaigh paindéim COVID-19 i bhfeidhm ar an margadh saothair ar bhealaí éagsúla. Ar thaobh an tsoláthair, le linn na paindéime chuaigh roinnt oibrithe ar scor go luath, d'éirigh siad mí-oiriúnach go buan le haghaidh oibre nó fuair siad bás fiú. Ina theannta sin, mar gheall ar na dianghlasálacha, chuaigh go leor oibrithe sna hearnálacha atá buailte (mar fháilteachas agus cultúr, spóirt agus caitheamh aimsire) ag obair in earnálacha eile. Níor fhill cuid acu ar a n-earnáil roimh an bpaindéim. D'fhéadfadh sé seo a bheith toisc go raibh a bpost nua ag tairiscint coinníollacha oibre nó téarmaí agus coinníollacha níos fearr. Ina theannta sin, chiallaigh an leibhéal ard neamhláithreachta (go páirteach mar gheall ar iar-iarmhairtí na paindéime COVID-19 agus an t-ualach oibre ard de bharr ganntanas saothair) soláthar níos ísle saothair. Ar thaobh an éilimh, bhí roinnt earnálacha ag teacht suas, rud a d'fhág go raibh gá (sealadach) le níos mó foirne. D'fhreagair ceardchumainn é sin trí arduithe pá a éileamh díreach tar éis na paindéime, go háirithe in earnálacha ina bhfuil ganntanas saothair.

Tá láithreacht láidir ag ceardchumainn agus fostóirí ar an leibhéal náisiúnta. Is é an leibhéal ceannasach de chómhargáil ná leibhéal earnála. Tá láithreacht na gceardchumann ag leibhéal na cuideachta (le roinnt eisceachtaí) sách lag.

Mar a tharla i bhformhór na dtíortha AE, tá laghdú tagtha ar dhlús ceardchumainn atá bunaithe ar fhostaithe gníomhacha san Ísiltír, go dtí thart ar 13%. Tá clúdach cómhargála fós ard (thart ar 73%), agus tá sé tar éis éirí beagán níos díláraithe, go háirithe maidir le saincheisteanna ama oibre. Tá leibhéil stailce fós íseal de réir caighdeáin idirnáisiúnta.