Πιλοτικό σχέδιο για τους κατώτατους μισθούς (2021 έως 2023)
Κατόπιν αιτήματος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και απόφασης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, το Eurofound υλοποιεί πιλοτικό έργο σχετικά με τον «Ρόλο του κατώτατου μισθού στη θέσπιση της Καθολικής Εγγύησης Εργασίας» στην ΕΕ από το 2021 έως το 2023.
Κατόπιν αιτήματος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και απόφασης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, το Eurofound υλοποίησε πιλοτικό έργο σχετικά με τον «Ρόλο του κατώτατου μισθού στη θέσπιση της Καθολικής Εγγύησης Εργασίας» στην ΕΕ από το 2021 έως το 2023.
Σκοπός αυτού του πιλοτικού έργου ήταν η παροχή δεδομένων και ερευνητικών στοιχείων που θα τροφοδοτήσουν την παρακολούθηση της πρωτοβουλίας της Επιτροπής για επαρκείς κατώτατους μισθούςopens in new tab. Οι κύριοι στόχοι εξετάστηκαν σε τρεις διακριτές ενότητες:
Ενότητα 1: Επιβολή κατώτατων μισθών και συμμόρφωση – παροχή μέτρησης της συμμόρφωσης με τον κανονισμό για τον κατώτατο μισθό και συζήτηση των μεθοδολογικών και πολιτικών ζητημάτων που σχετίζονται με αυτήν τη μέτρηση
Ενότητα 2: Βάση δεδομένων για τους κατώτατους μισθούς που εφαρμόζονται σε χαμηλά αμειβόμενες θέσεις εργασίας – δημιουργία βάσης δεδομένων για τους κατώτατους μισθούς στις συλλογικές συμβάσεις
Ενότητα 3: Ελάχιστες αμοιβές στις συλλογικές συμβάσεις — για την επαλήθευση της ύπαρξης ελάχιστων αμοιβών για τους αυτοαπασχολούμενους στις συλλογικές συμβάσεις
Συστάθηκαν δύο ομάδες εμπειρογνωμόνων για την υποστήριξη των εργασιών σχετικά με αυτό το πιλοτικό έργο καθ' όλη τη διάρκειά του. Οι ομάδες αυτές συγκέντρωσαν εμπειρογνωσία σε επίπεδο ΕΕ στον τομέα της παρακολούθησης της συμμόρφωσης με τους κατώτατους μισθούς (ενότητα 1) ή τις συλλογικές διαπραγματεύσεις/συλλογικές συμβάσεις (ενότητα 2 και ενότητα 3). Οι ομάδες αποτελούνταν από εμπειρογνώμονες από συνδικαλιστικές οργανώσεις, οργανώσεις εργοδοτών και κυβερνήσεις που διορίστηκαν από το διοικητικό συμβούλιο του Eurofound, επαγγελματίες που διαχειρίζονται εθνικά μητρώα δεδομένων συλλογικών συμβάσεων, ακαδημαϊκούς εμπειρογνώμονες και εμπειρογνώμονες από τη Διεθνή Οργάνωση Εργασίας (ΔΟΕ), τον Οργανισμό Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ), το Κοινό Κέντρο Ερευνών (JRC) και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Η ενότητα 1 ασχολήθηκε με την παρακολούθηση της επιβολής και της συμμόρφωσης με τους κατώτατους μισθούς. Η επιβολή είναι ένα σημαντικό ζήτημα συνολικά και ιδίως όταν εξετάζονται οι εργασιακοί και κοινωνικοί κανονισμοί. Η συμμόρφωση με τους κανονισμούς για τον κατώτατο μισθό είναι σημαντική για τη διασφάλιση των δικαιωμάτων και της προστασίας των εργαζομένων, καθώς και για ισότιμους όρους ανταγωνισμού για τις επιχειρήσεις και τον θεμιτό ανταγωνισμό.
Η ενότητα 1 του πιλοτικού έργου αποτελούνταν από τρία αλληλένδετα πακέτα εργασίας, τα οποία θα πραγματοποιηθούν μεταξύ 2021 και 2023.
Δέσμη εργασιών 1 — Προσεγγίσεις για την εκτίμηση του μεγέθους της μη συμμόρφωσης: Η πρώτη δέσμη εργασιών ξεκίνησε στα μέσα του 2021 και διερεύνησε όσα είναι (ήδη) γνωστά σχετικά με τον βαθμό μη συμμόρφωσης με τους νόμιμους κατώτατους μισθούς και τους κατώτατους μισθούς που έχουν συμφωνηθεί συλλογικά στα κράτη μέλη της ΕΕ. Προσδιόρισε εθνικές πηγές και μεθόδους που χρησιμοποιούνται για την εκτίμηση της έκτασης της μη συμμόρφωσης με τους κανονισμούς για τον κατώτατο μισθό και συζήτησε τις προκλήσεις που συνεπάγεται η απόκτηση αξιόπιστων εκτιμήσεων. Πέραν των εθνικών προσεγγίσεων, παρείχε μεθοδολογική συζήτηση των προβλημάτων για τον ποσοτικό προσδιορισμό της μη συμμόρφωσης και τη διερεύνηση της σκοπιμότητας της χρήσης (εναρμονισμένων) πηγών δεδομένων σε επίπεδο ΕΕ — για την εκτίμηση του μεγέθους της μη συμμόρφωσης με τους κανονισμούς για τον κατώτατο μισθό. Με την επιφύλαξη της σκοπιμότητας και των επιφυλάξεων, πραγματοποιήθηκαν εκτιμήσεις για το μέγεθος της μη συμμόρφωσης.
Δέσμη εργασιών 2 — Χαρτογράφηση των θεσμών, των πολιτικών και των πρακτικών επιβολής: Η δεύτερη δέσμη εργασιών ξεκίνησε στα τέλη του 2021 και διερεύνησε τα σύνολα εργαλείων, θεσμών και κανονισμών που χρησιμοποιούσαν τα κράτη μέλη για την παρακολούθηση, την επιβολή και την προώθηση της συμμόρφωσης με τους κανονισμούς για τους κατώτατους μισθούς. Διερεύνησε τους κύριους φορείς ελέγχου, την ικανότητα και τους πόρους τους, τον ρόλο των κοινωνικών εταίρων στην παρακολούθηση της συμμόρφωσης, τον συντονισμό μεταξύ των διαφόρων φορέων, καθώς και τα είδη των στρατηγικών και των μέτρων που εφαρμόζονται, συμπεριλαμβανομένων των κυρώσεων. Οι εν λόγω πολιτικές και πρακτικές πρέπει να εξεταστούν στο πλαίσιο της νομοθεσίας ή άλλων μορφών ρύθμισης των κατώτατων μισθών και των οργάνων επιβολής. Η εν λόγω δέσμη εργασιών βασίστηκε στο δίκτυο ανταποκριτών του Eurofound (NEC) και στις συνεντεύξεις τους με σχετικούς εθνικούς φορείς.
Δέσμη εργασιών 3 — Ανάλυση πολιτικής για επιλεγμένους τομείς: Η τρίτη δέσμη εργασιών, η οποία ξεκίνησε στα μέσα του 2022, ολοκλήρωσε την ποιοτική έρευνα. Βασίστηκε στα πορίσματα της πρώτης και της δεύτερης δέσμης εργασιών και επιδίωξε να διερευνήσει σε βάθος τους παράγοντες και τους παράγοντες εμποδίων της μη συμμόρφωσης, ποια μέτρα πολιτικής φαίνεται να λειτουργούν καλά και σε ποιο πλαίσιο, τους λόγους για τους οποίους ή γιατί όχι, καθώς και αν ορισμένα μέτρα πολιτικής θα μπορούσαν να μεταφερθούν σε άλλες χώρες και υπό ποιες συνθήκες. Επιδίωξε επίσης να αντλήσει διδάγματα σε γενικότερους όρους από τα μέτρα πολιτικής για τη μη συμμόρφωση σε άλλους τομείς. Πιο συγκεκριμένα, η ανάλυση πολιτικής επικεντρώθηκε μόνο σε επιλεγμένους τομείς, σε ορισμένες επιλεγμένες χώρες.
Η τελική ολοκληρωμένη έκθεση που περιλαμβάνει και τους τρεις τομείς δημοσιεύτηκε τον Νοέμβριο του 2023.
Minimum wages: Non-compliance and enforcement across EU Member States – Comparative report
In the EU, non-compliance with statutory or negotiated minimum wages averages 6.93% or 1.3%, depending on the statistics used. The lowest national estimate is 0.01% in Belgium and the highest is 11.59% in Hungary. It mostly affects young workers, those on fixed-term or part-time contracts and those working for small companies. It is more common in services than in manufacturing, and is characterised by shorter working time. Member States monitor, enforce and promote compliance in similar ways, although with some differences. This report identifies hindering and enabling factors. Some countries focus on specific economic sectors, such as construction, domestic work, platform work, agriculture and meat processing. National authorities often enforce minimum wages indirectly by helping employers comply, raising workers’ awareness, and helping stakeholders increase cooperation and develop faster procedures. Combining these soft initiatives with tougher measures increases the effectiveness of inspectorates’ actions in enforcing compliance with minimum wages.
Στη δεύτερη ενότητα, σχεδιάστηκε και εφαρμόστηκε πιλοτικά η δημιουργία βάσης δεδομένων για τους κατώτατους μισθούς που έχουν συμφωνηθεί συλλογικά και σχετίζονται με χαμηλά και μεσαία αμειβόμενες θέσεις εργασίας και τομείς.
Οι εργασίες σχετικά με την ενότητα αυτή ξεκίνησαν το 2021 με την κατάρτιση ενός υπομνήματος βασικών εννοιών. Το σημείωμα περιέγραφε τον τρόπο με τον οποίο μπορεί να επιλεγεί ένα σύνολο χαμηλόμισθων έως μεσαίων αμειβόμενων θέσεων εργασίας ή τομέων και τον τρόπο με τον οποίο μπορεί να ληφθεί ένα αντιπροσωπευτικό δείγμα συλλογικών συμβάσεων που σχετίζονται με τις εν λόγω θέσεις εργασίας ή τομείς. Με βάση τη διαθεσιμότητα και την προσβασιμότητα των εθνικών μητρώων συλλογικών συμβάσεων, πρότεινε ειδικές ανά χώρα προσεγγίσεις δειγματοληψίας. Περιέγραφε επίσης ποιες παράμετροι θα περιλαμβάνονταν στη συλλογή δεδομένων.
Παράλληλα με τις εργασίες σχεδιασμού, κατά τη διάρκεια του 2021 η ομάδα έργου ήρθε σε επαφή με τα εθνικά μητρώα και τους παρόχους δεδομένων συλλογικών συμβάσεων για να καθορίσει το πεδίο εφαρμογής και την προσβασιμότητα των βάσεων δεδομένων τους και να επιδιώξει τη συνεργασία τους.
Το 2022 το Eurofound άρχισε να αναπτύσσει την υποδομή της επιγραμμικής βάσης δεδομένων, η οποία επέτρεψε την κωδικοποίηση των αμοιβών που περιλαμβάνονται στις συλλογικές συμβάσεις μεταξύ 2015 και 2022, καθώς και όλες τις άλλες σχετικές πληροφορίες.
Η μεθοδολογία κωδικοποίησης και ένα σύνολο δεικτών σχετικά με τις εξελίξεις στους κατώτατους μισθούς που έχουν συμφωνηθεί συλλογικά περιγράφονται στην τελική ενοποιημένη έκθεση.
Οι ιδιαιτερότητες κάθε χώρας και άλλα μεταδεδομένα τεκμηριώθηκαν σε 27 έγγραφα εργασίας χωρών που δημοσιεύθηκαν τον Μάρτιο του 2024.
Μια ενοποιημένη τελική έκθεση δημοσιεύτηκε τον Ιανουάριο του 2024, ακολουθούμενη από τη βάση δεδομένων τον Φεβρουάριο του 2024.
Η βάση δεδομένων επικαιροποιήθηκε το 2025 στο πλαίσιο νέας συμφωνίας επιπέδου υπηρεσιών με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Minimum wages for low-paid workers in collective agreements
In this pilot project, Eurofound successfully established the feasibility of, and piloted, an EU-wide database of minimum pay rates contained in collective agreements related to low-paid workers. A conceptual and measurement framework was devised, a total of 692 collective agreements – related to 24 low-paid sectors of interest – were selected to be ‘fully coded’ and representative data on negotiated minimum pay were compiled for 24 EU Member States. Based on more than 3,202 renewal texts, time series of collectively agreed minimum rates were created from 2015 to 2022 for 19 countries. This is the first time that an EU-wide data collection has provided comparative time series on negotiated pay. Key findings are is that in some countries outdated agreements contain rates below the applicable statutory minima, and that the potential of collective agreements to regulate pay generally or for employees earning higher wages than the minimum pay is not always fully capitalised on.
See also the national country reports (Eurofound papers), providing meta-data for the data collection, at the end of this web page.
Database on minimum wages for low-paid workers in collective agreements
The database was developed and is maintained by Eurofound. It covers collective agreement texts from 2015 to 2025 related to a selection of low-paid sectors from all 27 EU Member States, except for Poland where data is only available until 2022. In summer 2025 the database contains coded minimum wage rates from 678 series of collective agreement texts (and where available, also the highest rates in these agreements were coded).Η τρίτη ενότητα ξεκίνησε το 2021, επιδιώκοντας να χαρτογραφήσει εθνικές/τομεακές προσεγγίσεις για τη ρύθμιση των κατώτατων μισθών ή άλλων μορφών αμοιβής (μισθοί, τιμολόγια, αμοιβές, τιμές) των αυτοαπασχολουμένων, προκειμένου να κατανοηθεί πώς μπορούν να καθοριστούν για συγκεκριμένες θέσεις εργασίας ή επαγγέλματα σε τομείς με υψηλό επίπεδο ελεύθερων επαγγελματιών/ευάλωτων και κρυφών αυτοαπασχολούμενων.
Τα κύρια ερευνητικά ερωτήματα αυτής της ενότητας ήταν τα ακόλουθα:
Είναι νομικά δυνατό για τους αυτοαπασχολούμενους να συμμετέχουν σε συνδικαλιστικές οργανώσεις ή να εκπροσωπούνται από άλλες μορφές εκπροσώπησης των εργαζομένων σε εθνικό επίπεδο;
Υπάρχουν συγκεκριμένα παραδείγματα συνδικαλιστικών οργανώσεων ή άλλων μορφών εκπροσώπησης των εργαζομένων για αυτοαπασχολούμενους σε εθνικό επίπεδο;
Υπάρχουν συλλογικές διαπραγματεύσεις και συμφωνίες για τους αυτοαπασχολούμενους σε εθνικό επίπεδο;
Υπάρχουν νόμοι και/ή κανόνες και κανονισμοί σχετικά με τους κατώτατους μισθούς και άλλες μορφές αμοιβής (για παράδειγμα, μισθοί, τιμολόγια, αμοιβές, τιμές) για τους αυτοαπασχολούμενους;
Υπάρχουν συλλογικές διαπραγματεύσεις και/ή συμφωνίες σχετικά με τους κατώτατους μισθούς και άλλες μορφές αμοιβής για τους αυτοαπασχολούμενους (π.χ. μισθοί, τιμολόγια, αμοιβές, τιμές);
Μια έκθεση για αυτήν την ενότητα δημοσιεύτηκε τον Νοέμβριο του 2022.
Regulating minimum wage and other forms of pay for the self-employed
This report is carried out in the context of the three-year pilot project (2021–2023), ‘Role of the minimum wage in establishing the Universal Labour Guarantee’, mandated to Eurofound by the European Commission. Its focus is module 3 of the project, investigating minimum wages and other forms of pay for the self-employed. Out of concern for the challenging conditions faced by certain groups of self-employed workers, some Member States have established or are in discussions about proposing some statutory forms of minimum pay for selected categories of the self-employed. The main objective of the report is to understand how minimum wages, wage rates, tariffs, fees and other forms of pay could be fixed for specific jobs or professions in sectors having a high level of ‘vulnerable’ workers, as well as ‘concealed’ self-employed. While the majority of Member States allow trade union representation, the right to collective bargaining for the self-employed is much more limited. Only a small number of Member States provide examples of collectively agreed minimum wages or other forms of pay for the self-employed.
All content
This list provides access to all Eurofound outputs published on this subject.
Eurofound expert
Christine Aumayr-Pintar
Senior research managerΗ Christine Aumayr-Pintar είναι ανώτερη διευθύντρια έρευνας στη μονάδα «Εργασιακός βίος» του Eurofound. Συντονίζει την έρευνα του Eurofound σχετικά με τον κοινωνικό διάλογο και τις εργασιακές σχέσεις και επιβλέπει το δίκτυο ανταποκριτών του Eurofound (NEC). Η κύρια ερευνητική της εμπειρία – που προσεγγίζεται από μια συγκριτική σκοπιά σε επίπεδο ΕΕ – επικεντρώνεται στους κατώτατους μισθούς, τις αμοιβές που αποτελούν αντικείμενο συλλογικής διαπραγμάτευσης και τη μισθολογική διαφάνεια μεταξύ των φύλων. Πριν από την ένταξή της στο Eurofound το 2009, ήταν ερευνήτρια αγορών εργασίας και περιφερειακής οικονομίας στην Joanneum Research στην Αυστρία. Απέκτησε μεταπτυχιακό δίπλωμα στα Οικονομικά και διδακτορικό στις Κοινωνικές Επιστήμες / Οικονομικά έχοντας σπουδάσει οικονομικά στο Γκρατς, τη Βιέννη και το Jönköping.
