Συμμετοχή των οργανώσεων εργοδοτών και των συνδικαλιστικών οργανώσεων στο Ευρωπαϊκό Εξάμηνο κατά την περίοδο 2024-2025
Δημοσιεύθηκε: 31 August 2026
Δεδομένα: ένα σχήμα and 44 πίνακες
Η παρούσα έκθεση εξετάζει τον τρόπο με τον οποίο οι εθνικές οργανώσεις εργοδοτών και οι συνδικαλιστικές οργανώσεις συμμετείχαν σε διάφορες πτυχές του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου από το 2024 έως το 2025. Εξετάζει αν ζητήθηκε η γνώμη τους ή ενημερώθηκαν από τις εθνικές κυβερνήσεις τους σχετικά με τα μεσοπρόθεσμα δημοσιονομικά-διαρθρωτικά σχέδια (ΜΠΔΣ) που υποβλήθηκαν στο τέλος του 2024. Παρόμοια ανάλυση διενεργείται για τις ετήσιες εκθέσεις προόδου του 2025 σχετικά με την εφαρμογή των ΜΠΔΣ. Τα πορίσματα δείχνουν ότι η συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων στους ΜΠΔΣ και στις ετήσιες εκθέσεις προόδου του 2025 θεωρείται περιορισμένη. Αυτό έρχεται σε έντονη αντίθεση με τις διερευνητικές αποστολές που διοργάνωσε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, στις οποίες οι εθνικές οργανώσεις κοινωνικών εταίρων ανέφεραν πιο ουσιαστική συμμετοχή. Η παρούσα έκθεση εξετάζει επίσης τις προτεραιότητες και τις ικανότητες των εθνικών οργανώσεων κοινωνικών εταίρων να συμβάλουν στη συνολική διαδικασία του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, παράλληλα με τη συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Οι μεθοδολογικές εκτιμήσεις σχετικά με τον τρόπο συλλογής των πληροφοριών βοηθούν στην ερμηνεία των πορισμάτων που υποβλήθηκαν.
Σημειώστε ότι οι περισσότερες εκδόσεις του Eurofound είναι διαθέσιμες αποκλειστικά στα αγγλικά και προς το παρόν δεν μεταφράζονται αυτόματα.
Η συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων στο Ευρωπαϊκό Εξάμηνο παραμένει άνιση μεταξύ των κρατών μελών και μεταξύ των διαδικασιών. Οι συνδικαλιστικές οργανώσεις και οι οργανώσεις εργοδοτών συμμετέχουν σε διάφορα στάδια, με σημαντικές διαφορές ως προς την έκταση και την ποιότητα της συμμετοχής τους.
Η διαβούλευση σχετικά με τα νέα δημοσιονομικά σχέδια συχνά περιορίζεται στην ανταλλαγή πληροφοριών ή είναι σε μεγάλο βαθμό επίσημη και όχι ουσιαστική συμμετοχή. Ενώ ορισμένες κυβερνήσεις ανέφεραν καινοτόμες προσεγγίσεις, μόνο μια συνδικαλιστική οργάνωση στη Μάλτα και οργανώσεις εργοδοτών στην Αυστρία, τη Βουλγαρία, την Τσεχία και τη Γαλλία ανέφεραν ότι η συμμετοχή τους ήταν σημαντική.
Η οπτική των κοινωνικών εταίρων όσον αφορά τη συμμετοχή τους ποικίλλει, ανάλογα με το αν οι εθνικές κυβερνήσεις ή η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είναι υπεύθυνες για τη συμμετοχή τους. Αξιολογούν τη συμμετοχή τους πιο θετικά σε διαδικασίες υπό την καθοδήγηση της Επιτροπής, όπως διερευνητικές αποστολές, εκθέσεις ανά χώρα και ειδικές ανά χώρα συστάσεις, από ό,τι σε δημοσιονομικά-διαρθρωτικά σχέδια υπό την ηγεσία των κυβερνήσεων και ετήσιες εκθέσεις προόδου.
Η περιορισμένη ικανότητα και η πολυπλοκότητα του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου εξακολουθούν να περιορίζουν την ουσιαστική συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων. Οι κοινωνικοί εταίροι αναφέρουν την ανάγκη για μεγαλύτερη εμπειρογνωσία, σταθερούς πόρους και σαφέστερη πληροφόρηση, παρόλο που η χρηματοδότηση της ΕΕ στηρίζει ήδη τις προσπάθειες ανάπτυξης ικανοτήτων. Δεν είναι ακόμη εξοικειωμένοι όλοι οι κοινωνικοί εταίροι με το νεοσυσταθέν πλαίσιο κοινωνικής σύγκλισης.
Οι περισσότερες οργανώσεις εργοδοτών και συνδικαλιστικές οργανώσεις αναμένουν μεγαλύτερη συμμετοχή στο Ευρωπαϊκό Εξάμηνο. Με την αυξημένη συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων και τους διαρθρωμένους μηχανισμούς ανατροφοδότησης, η οικειοποίηση, η νομιμότητα και η αποτελεσματικότητα του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου αναμένεται να βελτιωθούν.
Το Eurofound έχει μακρά παράδοση στην παρακολούθηση της συμμετοχής των κοινωνικών εταίρων στο Ευρωπαϊκό Εξάμηνο. Πρόσφατα, ορισμένα νέα στοιχεία προστέθηκαν στο ευρωπαϊκό πλαίσιο οικονομικής διακυβέρνησης. Στο τέλος του 2024 οι κυβερνήσεις υπέβαλαν, για πρώτη φορά, μεσοπρόθεσμα δημοσιονομικά-διαρθρωτικά σχέδια (ΜΠΔΣ). Επίσης, για πρώτη φορά, κατάρτισαν ετήσιες εκθέσεις προόδου σχετικά με την εφαρμογή των οικείων ΜΠΔΣ το 2025. Η δημιουργία του πλαισίου κοινωνικής σύγκλισης (ΔΚΘ) αποτελεί μια ακόμη εξέλιξη. Ταυτόχρονα, συνεχίστηκαν οι καθιερωμένες πρακτικές διεξαγωγής διερευνητικών αποστολών του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου και κατάρτισης σχετικών εκθέσεων ανά χώρα και ειδικών ανά χώρα συστάσεων.
Η παρούσα έκθεση εξετάζει τον τρόπο με τον οποίο οι κοινωνικοί εταίροι συμμετείχαν σε αυτές τις πτυχές του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου. Συνδυάζει πληροφορίες από αναλύσεις εγγράφων και συνεντεύξεις εμπειρογνωμόνων με πληροφορίες που παρέχονται απευθείας από τις εθνικές κυβερνήσεις και από εκπροσώπους εθνικών οργανώσεων εργοδοτών και συνδικαλιστικών οργανώσεων. Οι πληροφορίες αναλύονται από συγκριτική προοπτική και συνοψίζονται για κάθε κράτος μέλος της ΕΕ σε δελτία ανά χώρα.
Τον Απρίλιο του 2024 τέθηκε σε ισχύ ένα νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο για τον συντονισμό της μακροοικονομικής διακυβέρνησης με την εφαρμογή του κανονισμού (ΕΕ) 2024/1263. Ο εν λόγω κανονισμός περιλαμβάνει αναφορά, στο άρθρο 11 παράγραφος 3, στη διαβούλευση με τους κοινωνικούς εταίρους σχετικά με τους ΜΠΔΣ, και αναφορά, στο άρθρο 21 παράγραφος 5, στις ετήσιες εκθέσεις προόδου σχετικά με την εφαρμογή των εν λόγω ΜΠΔΣ. Οι εκθέσεις ανά χώρα και οι ειδικές ανά χώρα συστάσεις βασίζονται στα άρθρα 121 και 148 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης και στον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου και στον κανονισμό (ΕΕ) 1176/2011. Το ΚΤΚ βασίζεται στον ευρωπαϊκό πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων και βασίζεται στον κοινωνικό πίνακα αποτελεσμάτων στην ετήσια κοινή έκθεση για την απασχόληση. Παρακολουθείται από την Επιτροπή Απασχόλησης, η οποία είναι η συμβουλευτική επιτροπή των υπουργών Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων στο Συμβούλιο Απασχόλησης, Κοινωνικής Πολιτικής, Υγείας και Καταναλωτών (EPSCO) και στην Επιτροπή Κοινωνικής Προστασίας. Ο ρόλος του Συμβουλίου, σύμφωνα με το άρθρο 148 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, είναι να προωθεί τον συντονισμό των πολιτικών για την απασχόληση και την αγορά εργασίας τόσο σε ευρωπαϊκό όσο και σε εθνικό επίπεδο. Η σύσταση του Συμβουλίου, της 12ης Ιουνίου 2023, για την ενίσχυση του κοινωνικού διαλόγου στην Ευρωπαϊκή Ένωση προωθεί τον ρόλο των κοινωνικών εταίρων στην εφαρμογή του Κοινωνικού Ταμείου Συνοχής και στο Ευρωπαϊκό Εξάμηνο εν γένει.
Οι ΜΠΔΣ από 15 κράτη μέλη αναφέρουν ότι πραγματοποιήθηκαν διαβουλεύσεις σχετικά με τη διατύπωσή τους, όπως αναφέρεται στο άρθρο 11 παράγραφος 3 του κανονισμού (ΕΕ) 2024/1263. Πέντε κράτη μέλη (Κύπρος, Δανία, Κάτω Χώρες, Πολωνία και Πορτογαλία) ανέφεραν ότι δεν πραγματοποιήθηκαν διαβουλεύσεις σχετικά με την κατάρτιση των σχεδίων τους. Ωστόσο, ανέφεραν ότι αντί για διαβουλεύσεις, διοργανώθηκαν συζητήσεις. Για τα επτά άλλα κράτη μέλη, δεν συμπεριλήφθηκαν πληροφορίες στο ΜΠΔΣ σχετικά με το αν πραγματοποιήθηκε διαβούλευση ή όχι, αν και αυτό αποτελεί απαίτηση του άρθρου 13 στοιχείο ζ) σημείο vi) του κανονισμού (ΕΕ) 2024/1263.
Οι πληροφορίες που συγκεντρώθηκαν από το δίκτυο ανταποκριτών του Eurofound επιβεβαίωσαν τις διαφορές μεταξύ των κρατών μελών. Σε ορισμένα κράτη μέλη, οι κυβερνήσεις ανέφεραν ότι δεν είχαν διαβουλευθεί με τους κοινωνικούς εταίρους· σε άλλα, ζητήθηκε η γνώμη τους για τμήματα της ΜΠΔΣ, αλλά όχι για ολόκληρη την ΜΠΔΣ. Για ορισμένα κράτη μέλη, χρησιμοποιήθηκε ειδική ad hoc προσέγγιση για την ενημέρωση ή τη διαβούλευση με τους κοινωνικούς εταίρους, ενώ σε άλλα κράτη μέλη πραγματοποιήθηκε συζήτηση στο εθνικό οικονομικό και κοινωνικό συμβούλιο. Στη Βουλγαρία, την Τσεχία και τη Φινλανδία, αναφέρθηκε μια πρακτική πολυεπίπεδης διαβούλευσης.
Η αξιολόγηση της ποιότητας που παρασχέθηκε από τις εθνικές οργανώσεις εργοδοτών και συνδικαλιστικές οργανώσεις έδειξε ότι λίγες οργανώσεις αξιολόγησαν τη συμμετοχή τους ως σημαντική: μία συνδικαλιστική οργάνωση από τη Μάλτα και τέσσερις οργανώσεις εργοδοτών από την Αυστρία, τη Βουλγαρία, την Τσεχία και τη Γαλλία. Οι οργανώσεις εργοδοτών και οι συνδικαλιστικές οργανώσεις από πολλά κράτη μέλη ανέφεραν ότι δεν συμμετείχαν στην κατάρτιση των ΜΠΔΣ, ή ότι οι πληροφορίες κοινοποιήθηκαν μόνο σε αυτές, ή ότι η διαβούλευση που πραγματοποιήθηκε ήταν τυπική διαδικασία που δεν τους επέτρεπε να προτείνουν αλλαγές. Η συμμετοχή των εθνικών οργανώσεων εργοδοτών και συνδικαλιστικών οργανώσεων στην κατάρτιση των πρώτων ετήσιων εκθέσεων προόδου σχετικά με την εφαρμογή των ΜΠΔΣ (το 2025) αξιολογήθηκε ως σε παρόμοιο επίπεδο.
Υψηλότερα επίπεδα συμμετοχής των κοινωνικών εταίρων αναφέρθηκαν όσον αφορά τις διερευνητικές αποστολές του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου. Σε όλα σχεδόν τα κράτη μέλη, οι κοινωνικοί εταίροι εκτίμησαν τη συμμετοχή τους σε αυτές τις αποστολές. Αναφέρονται ορισμένες διαφορές όσον αφορά το χρονοδιάγραμμα των διερευνητικών αποστολών, τον τρόπο με τον οποίο διοργανώνονται οι συναντήσεις με τους κοινωνικούς εταίρους και τον τρόπο με τον οποίο αυτό μπορεί να επηρεάσει τη συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων και την αξιολόγησή της.
Η διαφορά προσέγγισης μεταξύ της κατάρτισης ΜΠΔΣ και της διεξαγωγής διερευνητικών αποστολών όσον αφορά την αντιληπτή συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων είναι εντυπωσιακή. Στις διερευνητικές αποστολές, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αλληλεπιδρά άμεσα με τις εθνικές οργανώσεις εργοδοτών και τις συνδικαλιστικές οργανώσεις, με τη διευκόλυνση οικονομικών συμβούλων στα κράτη μέλη τους. Αντίθετα, όσον αφορά τους ΜΠΔΣ, η ευθύνη βαρύνει εξ ολοκλήρου τις αρχές των κρατών μελών, σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΕ) 2024/1263, χωρίς άμεσο ρόλο για τις υπηρεσίες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Πολλές οργανώσεις κοινωνικών εταίρων ανέφεραν ότι χρειάζονται περισσότερη στήριξη για την ανάπτυξη ικανοτήτων, ώστε να μπορέσουν να ενισχύσουν την εμπειρογνωσία και την εξοικείωση με την οργάνωσή τους όσον αφορά διάφορες πτυχές του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου.
Η αντικειμενική μέτρηση της συμμετοχής των κοινωνικών εταίρων στο Ευρωπαϊκό Εξάμηνο αποτελεί πρόκληση. Τα πορίσματα είναι διαφοροποιημένα και πρέπει να ερμηνεύονται λαμβάνοντας υπόψη το πλαίσιο του τρόπου συλλογής των πληροφοριών.
Η ταχύτερη έναρξη της διαδικασίας κατάρτισης των ΜΠΔΣ και των ετήσιων εκθέσεων προόδου παρέχει περισσότερο χρόνο για διαβούλευση με τους κοινωνικούς εταίρους.
Στα περισσότερα κράτη μέλη, το Υπουργείο Οικονομικών είναι αυτό που ηγείται της κατάρτισης της ΜΠΔΣ και της ετήσιας έκθεσης προόδου. Θα μπορούσε να εξεταστεί η συμμετοχή άλλων υπουργείων, όπως το Υπουργείο Απασχόλησης ή Κοινωνικών Υποθέσεων, καθώς ενδέχεται να έχουν μεγαλύτερη εμπειρία στη διαβούλευση με τους κοινωνικούς εταίρους.
Οι κοινωνικοί εταίροι επισημαίνουν την ανάγκη για ενισχυμένη διαφάνεια όσον αφορά τις διαδικασίες διαβούλευσης, συμπεριλαμβανομένης της καθοδήγησης σχετικά με την κατάλληλη στιγμή για την παροχή στοιχείων.
Οι κοινωνικοί εταίροι ανέφεραν τη σημασία των δομημένων μηχανισμών ανατροφοδότησης, οι οποίοι τους επιτρέπουν να βλέπουν πώς η συμβολή τους έχει επηρεάσει τα αποτελέσματα.
Η ανάγκη στήριξης για την ανάπτυξη ικανοτήτων για τις οργανώσεις των κοινωνικών εταίρων τονίζεται από κοινωνικούς εταίρους από πολλά κράτη μέλη.
Οι ΜΠΔΣ, οι ετήσιες εκθέσεις προόδου του 2025 και το ΚΤΚ δεν αποτέλεσαν αντικείμενο εκτενούς δημόσιου διαλόγου. Η γνώση των σχετικών διαδικασιών διακυβέρνησης περιορίζεται σε μικρό αριθμό εμπειρογνωμόνων, καθώς οι διαδικασίες είναι πολύπλοκες και δύσκολο να εξηγηθούν. Η ευαισθητοποίηση του κοινού και η βελτίωση της κατανόησης των στόχων και των μεθόδων από τους κοινωνικούς εταίρους θα μπορούσαν επίσης να συμβάλουν στη βελτίωση της οικειοποίησης των διαδικασιών και στην αύξηση της νομιμότητας και της αποτελεσματικότητας ολόκληρου του πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης.
Αυτό το τμήμα παρέχει πληροφορίες σχετικά με τα δεδομένα που περιέχονται σε αυτήν τη δημοσίευση.
Το Eurofound συνιστά την παραπομπή σε αυτή τη δημοσίευση με τον ακόλουθο τρόπο.
Eurofound (2026), Συμμετοχή των οργανώσεων εργοδοτών και των συνδικαλιστικών οργανώσεων στο Ευρωπαϊκό Εξάμηνο κατά την περίοδο 2024-2025, Υπηρεσία Εκδόσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, Λουξεμβούργο.
