Κατώτατος μισθός στη Νορβηγία
Information for this page was compiled during December 2025 and early 2026. Most Member States had already transposed the EU minimum wage directive at this point. Those that had not yet fully completed transposition or where the information was not yet publicly available include Bulgaria, Cyprus, Luxemburg, Poland and Portugal. These profiles will be updated consecutively as the information becomes available. Users are invited to contact our experts on minimum wage if they are aware of changes.
Αυτό το προφίλ περιγράφει τον τρόπο με τον οποίο ρυθμίζονται και καθορίζονται οι κατώτατοι μισθοί στη Νορβηγία. Μπορεί να διαβαστεί ως γενικές πληροφορίες για την ετήσια επανεξέταση της σειράς του Eurofound για τον καθορισμό των κατώτατων μισθών. Οι κατώτατοι μισθοί καθορίζονται μόνο σε συλλογικές συμβάσεις και ορισμένες από αυτές καθίστανται γενικώς εφαρμόσιμες.
Μέχρι τον Ιανουάριο του 2026, η οδηγία της ΕΕ για τον κατώτατο μισθό (ΕΕ 2022/2041) δεν είχε μεταφερθεί στο νορβηγικό δίκαιο. Κατά τη στιγμή της σύνταξης αυτού του προφίλ, δεν είναι ακόμη σαφές εάν η οδηγία θα αποτελέσει μέρος της συμφωνίας για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο (ΕΟΧ) που συνδέει τη Νορβηγία με την εσωτερική αγορά. Η οδηγία δεν χαρακτηρίστηκε ως σχετική με τον ΕΟΧ και η θέση των κρατών της ΕΖΕΣ είναι ότι δεν πρέπει να περιληφθεί στη συμφωνία ΕΟΧ. Ωστόσο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει εκφράσει διαφορετική θέση. Τόσο η νορβηγική κυβέρνηση όσο και οι κοινωνικοί εταίροι ήταν απρόθυμοι να συμπεριλάβουν την οδηγία, καθώς φοβούνται ότι αυτό θα υπονομεύσει το νορβηγικό μοντέλο καθορισμού των μισθών.
Η κάλυψη των συλλογικών διαπραγματεύσεων είναι 72%, το ποσοστό αυτό περιλαμβάνει τις διευρυμένες συμβάσεις (Nergaard 2024), αλλά με μεγάλη διακύμανση μεταξύ τομέων και βιομηχανιών. Στο δημόσιο τομέα όλοι οι εργαζόμενοι (100%) καλύπτονται από συλλογικές συμβάσεις. Στον ιδιωτικό τομέα, η κάλυψη είναι υψηλότερη στη μεταποίηση (76%) από ό,τι στις υπηρεσίες (30-40%, ανάλογα με τον συγκεκριμένο κλάδο). Στα ποσοστά αυτά δεν περιλαμβάνονται οι διευρυμένοι κατώτατοι μισθοί. Το 2022 η κάλυψη για τον ιδιωτικό τομέα που εξετάστηκε συνολικά εκτιμήθηκε ότι αυξήθηκε κατά 11-12 % (από περίπου 46 % σε περίπου 57 %), εάν συμπεριληφθεί η επίδραση των διευρυμένων συλλογικών συμβάσεων (Nergaard, 2024). Γενικά, η διαπραγματευτική κάλυψη είναι χαμηλότερη μεταξύ των εργαζομένων του ιδιωτικού τομέα και στα δύο άκρα της μισθολογικής δομής, ενώ εκείνοι που βρίσκονται στη μέση είναι πιο πιθανό να καλύπτονται από συλλογική σύμβαση. Για τους χαμηλόμισθους εργαζόμενους, ιδίως στους τομείς των ιδιωτικών υπηρεσιών, η χαμηλή διαπραγματευτική κάλυψη εξουδετερώνεται με τη γενική εφαρμογή των κανονισμών για τον κατώτατο μισθό στις συλλογικές συμβάσεις σε επίπεδο κλάδου. Αυτό ισχύει για τομείς όπως, για παράδειγμα, ο καθαρισμός, οι μεταφορές, τα ξενοδοχεία και τα εστιατόρια, ο γεωργικός τομέας και η μεταποίηση ιχθύων. Οι ρυθμίσεις για τους κατώτατους μισθούς στις συλλογικές συμβάσεις τείνουν επίσης να έχουν κανονιστικό αποτέλεσμα και, ως εκ τούτου, εφαρμόζονται από εταιρείες που δεν δεσμεύονται επίσημα από τη συμφωνία, για παράδειγμα στο λιανικό εμπόριο.
Οι νορβηγικές μισθολογικές διαπραγματεύσεις συντονίζονται σε μεγάλο βαθμό σε κεντρικό επίπεδο. Σύμφωνα με το βιομηχανικό πρότυπο (μοντέλο πρωτοπόρου), η μεταποιητική βιομηχανία (η Βιομηχανική Συμφωνία) ξεκινά και θέτει έναν κανόνα για τους άλλους τομείς διαπραγμάτευσης που πρέπει να ακολουθήσουν. Τα κύρια μέρη αυτής της συμφωνίας είναι η Norwegian Industries που είναι μέλος της Συνομοσπονδίας Νορβηγικών Επιχειρήσεων (NHO) και η Fellesforbundet που είναι μέλος της Νορβηγικής Συνομοσπονδίας Συνδικάτων (LO). Οι άλλοι τομείς διαπραγμάτευσης, τόσο στον ιδιωτικό όσο και στον δημόσιο τομέα, αρχίζουν τις διαπραγματεύσεις τους μόλις ή εντός λίγων εβδομάδων μετά την ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων της μεταποιητικής βιομηχανίας. Ο κανόνας ορίζεται ως ετήσια αύξηση μισθών, αλλά σε κάθε τομέα τα διαπραγματευόμενα μέρη θα συμφωνήσουν για την προσαρμογή των κατώτατων μισθών. Ωστόσο, οι αυξήσεις που αποφασίζονται από τη μεταποιητική βιομηχανία συνήθως αντιγράφονται από άλλους τομείς διαπραγμάτευσης εντός της κορυφαίας εργοδοτικής οργάνωσης, NHO. Αρκετά συνδικάτα που συνδέονται με το LO έχουν χαμηλόμισθα μέλη. Η Fellesforbundet συνδικαλίζει τους εργαζόμενους στα ξενοδοχεία, τα εστιατόρια και τις μεταφορές, η Νορβηγική Ένωση Εργαζομένων (Norsk Arbeidsmandsforbund) στον καθαρισμό και η Ένωση Εργαζομένων στο Εμπόριο και τα Γραφεία (Handel og Kontor) στο λιανικό εμπόριο.
Οι συλλογικές συμβάσεις επαναδιαπραγματεύονται κάθε δύο χρόνια, αλλά με ενδιάμεσες διαπραγματεύσεις για τους μισθούς. Οι ενδιάμεσες διαπραγματεύσεις γίνονται συνήθως σε εθνικό επίπεδο μεταξύ των συνομοσπονδιών και η NHO και η LO θα αρχίσουν να καθορίζουν τον κανόνα για την υπόλοιπη αγορά εργασίας.
Όλες οι συνομοσπονδίες έχουν δεσμευτεί στο μοντέλο του πρωτοπόρου μέσω τριμερών επιτροπών (βλ. NOU 2023: 30). Οι χαμηλόμισθοι τομείς ακολουθούν επίσης το μοντέλο. Οι συνομοσπονδίες των εργατικών συνδικάτων, όπως η LO, έχουν υιοθετήσει μια πολιτική μισθολογικής αλληλεγγύης, όπου η διαπραγματευτική δύναμη των ισχυρών συνδικάτων εντός της μεταποίησης (με υψηλή συνδικαλιστική πυκνότητα) χρησιμοποιείται για να εξασφαλίσει μια αξιοπρεπή αύξηση μισθών για τα μέλη των ασθενέστερων συνδικάτων (με χαμηλή συνδικαλιστική πυκνότητα) στις ιδιωτικές υπηρεσίες. Αυτό το κάνουν απαιτώντας αυξήσεις μισθών σε απόλυτους αριθμούς και όχι μόνο σε ποσοστά. Υπάρχουν επίσης άλλοι μηχανισμοί για την αύξηση των χαμηλότερων μισθών και έτσι τη διασφάλιση ότι αυτοί οι εργαζόμενοι δεν υστερούν σε σχέση με την υπόλοιπη αγορά εργασίας (Alsos and Nergaard, 2018). Για παράδειγμα, οι μισθοί των χαμηλόμισθων συνήθως εξασφαλίζονται μέσω ειδικής αύξησης χαμηλού μισθού. Αυτό εφαρμόζεται σε τομείς διαπραγμάτευσης όπου ο μέσος μισθός είναι κάτω από ένα συγκεκριμένο όριο (συνήθως 90%) σε σύγκριση με τον μέσο όρο της μεταποίησης (Alsos and Nergaard, 2021). Οι μισθοί θα μπορούσαν επίσης να συνδεθούν με τα επίπεδα μισθών άλλων ομάδων, για παράδειγμα με τον μέσο μισθό της μεταποίησης. Αυτό θα εξασφαλίσει πρόσθετη αύξηση μισθού εάν ο μέσος όρος της εταιρείας/κλάδου είναι κάτω από το επίπεδο που εξασφαλίζει αυτή η εγγύηση χαμηλού μισθού, για παράδειγμα το 85% του μέσου μισθού στη μεταποίηση (Alsos and Nergaard, 2021).
Alsos, K. και Nergaard, K. (2018), Lönebildningen i de skandinaviska ländernaPDFopens in new tab, Rapport. Stockholm: 6F – fackförbund i samverkan.
Alsos, K. και Nergaard, K. (2021), «Είναι τα μοντέλα συλλογικών διαπραγματεύσεων στις σκανδιναβικές χώρες ικανά να εξασφαλίσουν έναν μισθό διαβίωσης; Εμπειρίες από βιομηχανίες χαμηλών μισθών», στο Dobbins, T. and Prowse, P. (επιμ.) (2021) The Living Wage: Advancing a Global Movementopens in new tab, Routledge, Κεφάλαιο 10.
NOU (Norges offentlige utredninger) (2023), Utfordringer for lønnsdannelsen og norsk økonomiopens in new tab, 2023:30.
Υπάρχει μεγάλη ποικιλία στον τρόπο με τον οποίο ρυθμίζονται οι κατώτατοι μισθοί στις διάφορες συλλογικές συμβάσεις, αλλά συνήθως υπάρχουν διαφορετικά ποσοστά με βάση το επάγγελμα, τις δεξιότητες, την ηλικία και/ή την αρχαιότητα. Για παράδειγμα, ορισμένες συμφωνίες έχουν ξεχωριστές τιμές για άτομα κάτω των 18 ετών ή/και διαφορετικές τιμές με βάση την αρχαιότητα, είτε στην εταιρεία είτε στο επάγγελμα. Αυτές οι κατηγορίες είναι συνήθως οι ίδιες με την πάροδο του χρόνου. Στις συμφωνίες σε επίπεδο κλάδου για τους εργάτες, υπάρχουν συνήθως ξεχωριστοί μισθολογικοί κανονισμοί για μαθητείες που αποτελούν μέρος της επίσημης εκπαιδευτικής πορείας για αυτά τα επαγγέλματα. Γενικά αμείβονται με ένα ποσοστό του κατώτατου μισθού, με την επιφύλαξη αυξήσεων κάθε χρόνο. Δεν υπάρχει παράδοση στη Νορβηγία για τα ελάχιστα για τους εργαζόμενους που δυσκολεύονται να βρουν εργασία, για παράδειγμα μακροχρόνια άνεργοι, άτομα με αναπηρία ή μετανάστες. Η πρόσβαση στην αγορά εργασίας διασφαλίζεται μάλλον με επιδοτήσεις μισθών από το κράτος στον εργοδότη.
Ο κατώτατος μισθός που καθορίζεται από τις συλλογικές συμβάσεις καλύπτει αποκλειστικά τον μισθό, ενώ επιπλέον καταβάλλονται και άλλες συνιστώσες, όπως (για παράδειγμα) οι αποδοχές υπερωριών και οι αποδοχές αδείας. Οι συλλογικές συμβάσεις περιλαμβάνουν επίσης συνήθως ρυθμίσεις σχετικά με τα έξοδα ταξιδίου και διατροφής και διαμονής. Τέτοιες δαπάνες, γενικά, δεν μπορούν να αφαιρεθούν από τον κατώτατο μισθό. Εν πάση περιπτώσει, δεν υπάρχει νόμιμος ορισμός του «βασικού συντελεστή».
Σε σχέση με τους κατώτατους μισθούς που επεκτείνονται με νόμο, έχει γίνει κάποια συζήτηση σχετικά με το εάν οι μισθοί μπορούν να είναι χαμηλότεροι από τον κατώτατο συντελεστή εάν ο εργαζόμενος λαμβάνει άλλου είδους επιδόματα. Σύμφωνα με τη Νορβηγική Επιθεώρηση Εργασίας (Arbeidstilsynet), οι εργοδότες επιτρέπεται να πληρώνουν λιγότερο από τον διευρυμένο κατώτατο μισθό εάν ο εργαζόμενος λαμβάνει επιδόματα που θεωρούνται μισθός. Ωστόσο, αυτό εξαρτάται από την προϋπόθεση ότι τα επιδόματα αυτά θεωρούνται μισθός από τη σχετική νομοθεσία σχετικά με τον υπολογισμό των αποδοχών αδείας, των φόρων και των παροχών κοινωνικής ασφάλισης.
Οι επιστροφές δεν μπορούν να θεωρηθούν μισθός.
Arbeidstilsynet (χωρίς ημερομηνία) Minstelønnopens in new tab, ιστοσελίδα. Πρόσβαση στις 3 Ιανουαρίου 2025.
Η Τεχνική Επιτροπή Υπολογισμού για τις Μισθολογικές Διευθετήσεις (TBU) παρέχει στους κοινωνικούς εταίρους και τις αρχές τακτική ανάλυση της οικονομικής κατάστασης. Αυτό περιλαμβάνει τα επίπεδα των μισθών και τις μισθολογικές εξελίξεις. Η επιτροπή αποτελείται από εκπροσώπους όλων των συνδικαλιστικών οργανώσεων και των συνομοσπονδιών εργοδοτών, καθώς και εκπροσώπους της Στατιστικής Υπηρεσίας της Νορβηγίας, του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων, του Υπουργείου Οικονομικών και του Υπουργείου Τοπικής Αυτοδιοίκησης και Εκσυγχρονισμού, το οποίο εκπροσωπεί την κυβέρνηση στο ρόλο της ως εργοδότη. Η TBU δημοσιεύει εκθέσεις τόσο πριν από τις μισθολογικές διαπραγματεύσεις όσο και μετά τον τελικό γύρο διαπραγματεύσεων. Στις τελευταίες αυτές εκθέσεις (οι πιο πρόσφατες από τις οποίες παρατίθενται παρακάτω), η επιτροπή παρέχει σύνοψη του γύρου διαπραγματεύσεων και των σχετικών αποτελεσμάτων.
Οι εκθέσεις για την τελευταία πενταετία είναι διαθέσιμες εδώ:
Arbeids- og inkluderingsdepartementet (2025), Μετά τον διακανονισμό εισοδήματος 2025PDFopens in new tab
Arbeids- og inkluderingsdepartementet (2024), Μετά τον διακανονισμό εισοδήματος 2024PDFopens in new tab
Arbeids- og inkluderingsdepartementet (2023), After the income settlement 2023PDFopens in new tab
Arbeids- og inkluderingsdepartementet (2022), Μετά τον διακανονισμό εισοδήματος 2022PDFopens in new tab
Arbeids- og inkluderingsdepartementet (2021), Μετά τον διακανονισμό εισοδήματος 2021PDFopens in new tab
LO (2021) LavlønnsmodellerPDFopens in new tab.
Svarstad και Dapi (2022), Μόνιμα χαμηλόμισθοι εργαζόμενοι – πεδίο εφαρμογής και χαρακτηριστικά. Fafo-report 2022:02 (Αγγλική περίληψηopens in new tab)
Svarstad, E. (2023), «Νοιάζονται τα συνδικάτα για τους χαμηλόμισθους εργαζόμενους; Στοιχεία από τη Νορβηγία». Εργασιακές σχέσεις: Ένα περιοδικό οικονομίας και κοινωνίας 00 (0): 1–25. https://doi.org/10.1111/irel.12349hopens in new tab
Επιθεώρηση Εργασίας (ud). Κατώτατος μισθόςopens in new tab.
