Το μέλλον της εργασίας: Τι μπορούμε να μάθουμε από τους συνεταιρισμούς και τις κοινωνικές επιχειρήσεις;

Παρόλο που υπάρχουν πάνω από 4,7 εκατομμύρια εργαζόμενοι και 9 εκατομμύρια παραγωγοί-μέλη στους ευρωπαϊκούς συνεταιρισμούς, υπήρχαν, στην καλύτερη περίπτωση, περιορισμένες πληροφορίες σχετικά με την ποιότητα των θέσεων εργασίας σε αυτούς τους οργανισμούς στην ΕΕ. Το 2018 το Eurofound διεξήγαγε λεπτομερή έρευνα για να διαπιστώσει πώς είναι να εργάζεται κανείς σε τέτοιου είδους οργανισμούς. Πραγματοποιήσαμε συνεντεύξεις με διευθυντικά στελέχη και εργαζομένους σε επιλεγμένους συνεταιρισμούς και κοινωνικές επιχειρήσεις. Οι εργαζόμενοι ρωτήθηκαν σχετικά με την εξισορρόπηση των επαγγελματικών και οικογενειακών υποχρεώσεων, την ικανοποίηση από τις αμοιβές, την ασφάλεια της εργασίας και άλλες πτυχές του εργασιακού τους βίου.

Η ευελιξία είναι σημαντική

Διαπιστώσαμε ότι η μεγάλη πλειονότητα των ερωτηθέντων σε συνεταιρισμούς και κοινωνικές επιχειρήσεις αισθάνονται ότι οι ώρες εργασίας τους ταιριάζουν με τις οικογενειακές και άλλες υποχρεώσεις τους εκτός εργασίας. Σε σύγκριση με άλλους οργανισμούς, αισθάνονται ότι οι ώρες τους ήταν «καλύτερες» ή «πολύ καλύτερες» και πολύ λίγοι είπαν ότι ήταν «χειρότερες» ή «πολύ χειρότερες». Γενικά, οι οργανισμοί παρείχαν στους υπαλλήλους τους την ευελιξία να αντιμετωπίζουν προσωπικά ζητήματα και να παρακολουθούν οικογενειακές εκδηλώσεις, με ορισμένους διευθυντές να διαμορφώνουν συγκεκριμένα καλές πρακτικές ισορροπίας μεταξύ επαγγελματικής και προσωπικής ζωής ως τρόπο προσέλκυσης των πιο κατάλληλων και ταλαντούχων εργαζομένων στον οργανισμό τους.

Υπάρχουν φορές που κάποιος πρέπει να μείνει περισσότερο, αλλά συνήθως δεν χρειάζεται να δουλεύει υπερωρίες... αν συμβαίνει αυτό, μπορείτε να έρθετε αργότερα την επόμενη μέρα, κανένα πρόβλημα... Είμαι επίσης ελεύθερος να αλλάξω τη σειρά των εργασιών μου.

— Πολωνός εργαζόμενος σε κοινωνική επιχείρηση

Οι συνεταιρισμοί και οι κοινωνικές επιχειρήσεις που συμμετείχαν στην έρευνα έκαναν καλή χρήση των νέων τεχνολογιών για να διευκολύνουν ευέλικτους τρόπους εργασίας, όπως η δυνατότητα των εργαζομένων να εργάζονται εξ αποστάσεως.

Πληρώστε δίκαια

Η εξισορρόπηση εργασίας και ζωής είναι σημαντική, αλλά τι γίνεται με τις αμοιβές; Αυτός είναι ένας βασικός παράγοντας για τους περισσότερους από εμάς πριν λάβουμε μια απόφαση για μια νέα θέση εργασίας. Ρωτήσαμε τους εργαζόμενους σε συνεταιρισμούς και κοινωνικές επιχειρήσεις σχετικά με την αμοιβή τους και οι περισσότεροι από αυτούς μας είπαν ότι αμείβονταν καλά σε σύγκριση με άλλους οργανισμούς. Ωστόσο, αυτό εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το είδος του οργανισμού στον οποίο εργάζονται και τον τόπο διαμονής τους. Στην Ιταλία, για παράδειγμα, οι περισσότεροι εργαζόμενοι πίστευαν ότι δεν αμείβονταν σωστά. Οι εργαζόμενοι σε συνεταιρισμούς ήταν πιο ικανοποιημένοι με την αμοιβή τους από εκείνους σε κοινωνικές επιχειρήσεις.

Η πολιτική της οργάνωσης είναι να προσφέρει μισθούς συγκρίσιμους με άλλους οργανισμούς και σύμφωνα με την κλαδική συλλογική σύμβαση. Υπάρχει ένα σύστημα συμμετοχής στα κέρδη που αποσκοπεί στην καταβολή ενός επιπλέον μηνιαίου μισθού κάθε χρόνο και δύο ημερών επιπλέον άδειας ετησίως.

— Σουηδός συνεταιριστής

Φαίνεται ότι η φύση της εργασίας τους, η ανεξαρτησία και η αυτονομία τους στα καθήκοντα κάνουν τη διαφορά για πολλούς εργαζόμενους που μπορεί να αντισταθμίσει τους περιορισμούς στις αμοιβές.

Η θετική πλευρά είναι ότι η δουλειά είναι ενδιαφέρουσα και μπορώ να προτείνω και να διαχειριστώ τις ιδέες στις οποίες πιστεύω.

— Ιταλός κοινωνικός συνεταιρισμός

Οι περισσότεροι από τους οργανισμούς που συμμετείχαν στην έρευνα πληρώνουν μπόνους ή μερίσματα και κίνητρα αμοιβής απόδοσης επιπλέον του βασικού μισθού τους, ενώ άλλοι προσφέρουν μη οικονομικές ανταμοιβές – όπως ταξιδιωτικά κουπόνια ή πρόσθετες ιατρικές παροχές. Στους περισσότερους οργανισμούς, οι μισθολογικές διαφορές δεν βασίζονταν σε αναλογίες μεταξύ διευθυντών και εργαζομένων, αλλά εξαρτιόνταν μάλλον από τον εργασιακό ρόλο. Σε ορισμένους, ο υψηλότερος μισθός ήταν περίπου 2,5 έως 3 φορές μεγαλύτερος από τον χαμηλότερο και δεν μπορούσε να αυξηθεί. Άλλοι οργανισμοί είχαν συμφωνήσει μεταξύ των μελών τους ότι όλοι θα είχαν τον ίδιο μισθό.

Παρέχετε ασφάλεια

Σύμφωνα με τις αξίες αυτών των οργανισμών, η ασφάλεια της εργασίας αξιολογήθηκε πολύ υψηλά από τους εργαζόμενους. Για πολλούς από αυτούς, αυτή η ασφάλεια εργασίας εξαρτάται από την εμπορική επιτυχία του οργανισμού τους. Είναι επίσης σε θέση να εξισορροπήσουν τις θέσεις εργασίας και τους μισθούς, ιδιαίτερα σε αντίξοες στιγμές. Είναι αξιοσημείωτο ότι κατά τη διάρκεια της χρηματοπιστωτικής κρίσης πολλοί συνεταιρισμοί και κοινωνικές επιχειρήσεις αντιμετώπισαν τη δύσκολη επιλογή να απολύσουν ή να μειώσουν τους μισθούς ή τον χρόνο εργασίας. Οι αποφάσεις συμφωνήθηκαν με τους εργαζόμενους και συχνά ελήφθησαν προς όφελος εκείνων που ήταν πιο ευάλωτοι.

Οι διευθυντές μας έδωσαν όλες τις πληροφορίες... οργανώσαμε μια συνέλευση και αποφασίσαμε, οικειοθελώς να δεχτούμε τις περικοπές μισθών... γιατί δεν θέλαμε να απολυθεί κανείς... Οι διευθυντές αποφάσισαν επίσης να προσαρμόσουν τον προϋπολογισμό και τις αποδοχές τους.

— Ισπανοί συνεταιριστές στον τομέα της υγείας

Το έργο του Eurofound δείχνει ότι οι συνεταιρισμοί και οι κοινωνικές επιχειρήσεις μπορούν, και το κάνουν, να προσφέρουν θετικά αποτελέσματα στην απασχόληση, καθώς και θέσεις εργασίας καλής ποιότητας. Αυτό επιτυγχάνεται με την ενσωμάτωση θετικών πρακτικών ανθρώπινου δυναμικού που υποστηρίζονται πλέον όλο και περισσότερο από πολλές συμβατικές επιχειρήσεις. Η εμφάνιση της οικονομίας των πλατφορμών δημιουργεί ευκαιρίες, αλλά δημιουργεί επίσης αβεβαιότητες. Οι συνεταιρισμοί και οι κοινωνικές επιχειρήσεις εισέρχονται σε αυτόν τον χώρο με εναλλακτικές και βιώσιμες λύσεις. Έχοντας ισχυρές ρίζες στις τοπικές κοινότητες και τις ανάγκες τους, μπορούν να συμβάλουν στην τοπική και περιφερειακή οικονομική ανάπτυξη. Από πολλές απόψεις, οι συνεταιρισμοί και οι κοινωνικές επιχειρήσεις ενσαρκώνουν τις φιλοδοξίες πολιτικής της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» για βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη, καθώς και δίκαιη εργασία που προσδιορίζονται στον ευρωπαϊκό πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων.

Εάν ο Ευρωπαϊκός Πυλώνας μας δίνει ένα όραμα για την κοινωνία που θα είχαμε στην Ευρώπη, οι συνεταιρισμοί και οι κοινωνικές επιχειρήσεις μας δίνουν έναν εναλλακτικό, συμπληρωματικό και θετικό τρόπο παραγωγής στην οικονομία.