Nierówność

Nierówności dochodowe

Od początku kryzysu nierówności dochodowe w UE wzrosły, ponieważ proces konwergencji dochodów między krajami utknął w martwym punkcie, a nierówności dochodowe w poszczególnych krajach pogłębiły się. Nierówności płacowe i dochodowe nadal stanowią problem, a ubodzy pracujący nadal stanowią znaczną grupę wśród pracowników w UE. Eurofound przeprowadził szereg badań dotyczących tych kwestii, zwracając uwagę na ich wpływ na zatrudnienie, warunki i jakość życia oraz warunki pracy.

Eurofound przeanalizował ostatnie zmiany w dystrybucji wynagrodzeń w UE, koncentrując się zarówno na wymiarze unijnym, jak i oferując porównania między krajami pod względem nierówności w dochodach i wynagrodzeniach. W ramach badań przeanalizowano również rolę, jaką zawody odgrywają w kształtowaniu nierówności płacowych w UE.

Badanie dotyczące nierówności w dochodach i wzorcach zatrudnienia przed wielką recesją i po niej wykazało, że recesja spowodowała wzrost nierówności zarówno w całej UE, jak i w większości państw członkowskich. Wynika z niego, że bezrobocie i związany z nim spadek dochodów są główną przyczyną gwałtownego wzrostu nierówności w ostatnich latach.

W ostatnich badaniach przeanalizowano również przypadki ubóstwa pracujących i "ubogich pracujących". Oprócz bezpośrednich środków rządowych mających na celu zapobieganie nierównościom lub ich łagodzenie i zwiększanie dochodów, takich jak płaca minimalna i płaca zapewniająca utrzymanie na minimalnym poziomie, opodatkowanie progresywne, świadczenia dla pracujących i pomoc społeczna, należy zwrócić większą uwagę polityczną na środki pośrednie, które poprawiają standard życia ubogich gospodarstw domowych, takie jak bardziej elastyczna organizacja pracy, dodatki mieszkaniowe, podnoszenie kwalifikacji i opieka nad dziećmi.

W dokumencie politycznym na temat spójności społecznej i dobrobytu w UE przeanalizowano, w jaki sposób nierówności w dochodach osłabiają spójność społeczną i dobrobyt obywateli europejskich.

Nierówność społeczna

Europejskie badania jakości życia (EQLS)prowadzone przez Eurofound badają nierówności w odniesieniu do różnych wskaźników jakości życia. EQLS 2016 pokazuje, że pomimo poprawy w odniesieniu do niektórych wskaźników, w przypadku innych utrzymują się nierówności. Uwypukla dylemat polegający na tym, że narastająca fala odbudowy po kryzysie nie podniosła wszystkich obywateli w równym stopniu. W latach 2011–2016 jakość życia osób z najniższego kwartyla dochodów poprawiła się w mniejszym stopniu niż w przypadku innych osób. Nowy temat w badaniu z 2016 r. dotyczył "oszczędzania" w oszczędzaniu żywności i opóźniania wizyt u lekarza lub dentysty jako sposobów radzenia sobie z deprywacją. 

W EQLS 2016 podkreślono, że nierówności w dostępie do opieki zdrowotnej i jej jakości są istotnymi czynnikami ograniczającymi dostęp do zatrudnienia i uczestnictwa w życiu społecznym, a także obniżającymi jakość życia. Duże różnice między państwami członkowskimi i między grupami społeczno-ekonomicznymi w ocenach jakości usług podkreślają nieustające znaczenie środków mających na celu zwalczanie nierówności.

Różnice lub nierówności w zakresie zdrowia są przedmiotem coraz większego zainteresowania politycznego. Dane EQLS rzucają światło na zmiany zachodzące w całej populacji UE oraz w odniesieniu do poszczególnych grup. Najbardziej palące nierówności są związane z dochodami i uwidaczniają się na przykład w doświadczaniu większych problemów w dostępie do podstawowej opieki zdrowotnej dla osób z najniższego kwartyla dochodów, a także w niższych ocenach zadowolenia z jakości usług świadczonych przez lekarzy rodzinnych i szpitale.

Kobiety w dolnych kwartylach dochodów są szczególnie narażone na problemy ze zdrowiem psychicznym. Niektóre grupy, zwłaszcza osoby (długotrwale bezrobotne), są znacznie bardziej narażone na poczucie wykluczenia społecznego. Osoby z wykształceniem gimnazjalnym lub niższym zgłaszają większe wykluczenie społeczne i, w przeciwieństwie do innych, w latach 2011–2016 nie nastąpiła poprawa w tym zakresie.

Eurofound przeprowadził szereg badań dotyczących wyzwań stojących przed osobami starszymi i młodymi, zarówno przy wejściu na rynek pracy, jak i związanych z ich sytuacją społeczną.

Mobilność społeczna

W całej UE obywatele i rządy są coraz bardziej zaniepokojeni faktem, że – po raz pierwszy od dziesięcioleci – młodsze pokolenia będą miały mniejsze możliwości awansu społecznego niż pokolenie ich rodziców. Obawy te podzielają osoby o niskich dochodach i klasa średnia.

Badanie Eurofound rzuca nowe światło na debatę na temat mobilności społecznej w UE i dostarcza nowych dowodów na wzorce międzypokoleniowej mobilności społecznej. Określono w nim główne bariery dla mobilności społecznej i dokonano przeglądu polityk mających na celu ułatwienie awansu społecznego i równości szans, w szczególności w dziedzinie opieki nad dziećmi, wczesnej edukacji, szkolnictwa i rynku pracy.

Nierówność płci

Szereg badań na temat równości płci dotyczyło w szczególności nierówności w warunkach pracy kobiet i mężczyzn w ramach europejskiego badania warunków pracy (EWCS). Inne badania przeprowadzono na takie tematy, jak zróżnicowanie zatrudnienia ze względu na płeć, zróżnicowanie wynagrodzenia ze względu na płeć, przejrzystość wynagrodzeń, równowaga między życiem zawodowym a prywatnym i elastyczna organizacja pracy, a ostatnio także dyskryminacja mężczyzn w pracy. Europejskie badanie jakości życia podkreśla, że kobiety nadal wykonują większość nieodpłatnych prac domowych i opiekuńczych.