Κατώτατος μισθός στην Ιταλία
Information for this page was compiled during December 2025 and early 2026. Most Member States had already transposed the EU minimum wage directive at this point. Those that had not yet fully completed transposition or where the information was not yet publicly available include Bulgaria, Cyprus, Luxemburg, Poland and Portugal. These profiles will be updated consecutively as the information becomes available. Users are invited to contact our experts on minimum wage if they are aware of changes.
Αυτό το προφίλ περιγράφει τον τρόπο με τον οποίο ρυθμίζονται και καθορίζονται οι κατώτατοι μισθοί στην Ιταλία. Μπορεί να διαβαστεί ως γενικές πληροφορίες για την ετήσια επανεξέταση της σειράς του Eurofound για τον καθορισμό των κατώτατων μισθών.
Η Ιταλία δεν έχει κατώτατο μισθό που ορίζεται από το νόμο. Οι κατώτατοι μισθοί καθορίζονται από συλλογικές συμβάσεις σε κλαδικό επίπεδο και η πλειονότητα των εργαζομένων στην Ιταλία καλύπτεται από συλλογική σύμβαση εργασίας στην οποία καθορίζονται οι μισθοί.
Οι κλαδικές συλλογικές συμβάσεις που υπογράφονται σε εθνικό επίπεδο, παρά την ώθηση προς μεγαλύτερη αποκέντρωση, εξακολουθούν να αποτελούν το κεντρικό επίπεδο των συλλογικών διαπραγματεύσεων, ιδίως όσον αφορά τους ελάχιστους συντελεστές.
Οι διασυνομοσπονδιακές συμφωνίες (ανώτερο επίπεδο διαπραγμάτευσης) αντισταθμίζουν εν μέρει την έλλειψη νομοθετικής ρύθμισης παρέχοντας κανόνες και μηχανισμούς στους οποίους πρέπει να τηρούν οι κοινωνικοί εταίροι κατά την ανάπτυξη εργασιακών σχέσεων και συλλογικών διαπραγματεύσεων. Ωστόσο, είναι δεσμευτικές μόνο για τα υπογράφοντα μέρη.
Οι εταιρικές και εδαφικές συμφωνίες (χαμηλότερο επίπεδο διαπραγματεύσεων) συμπληρώνουν τις κλαδικές συλλογικές διαπραγματεύσεις σε τοπικό επίπεδο. Στη συντριπτική πλειονότητα των περιπτώσεων, δεν ρυθμίζουν το θέμα των βασικών ελάχιστων.
Σύμφωνα με πρόσφατες έγκυρες εκτιμήσεις, ο αριθμός των κλαδικών συλλογικών συμβάσεων στην Ιταλία είναι λίγο πάνω από 1000, με το 62% από αυτές – που καλύπτουν περίπου το 45% των εργαζομένων – να μην ανανεώνονται μετά τη λήξη της περιόδου ισχύος τους (CNEL, 2025). Σε ορισμένους τομείς ο πολλαπλασιασμός των συλλογικών συμβάσεων είναι συνεχής και έντονος – για παράδειγμα, μόνο στον τομέα του εμπορίου, περισσότερες από 300 συμφωνίες είναι επί του παρόντος έγκυρες ή εξαιρετικά ενεργές. Η κατάσταση αυτή, εκτός του ότι μπορεί να συμβάλει σε πτωτική τάση για τα επίπεδα των κατώτατων μισθών, καθιστά δύσκολη την πλήρη επισκόπηση των τομεακών κατώτατων μισθών.
Στις 26 Σεπτεμβρίου 2025, το Κοινοβούλιο ενέκρινε τον νόμο 144/2025, ο οποίος προβλέπει, μεταξύ άλλων μέτρων, την επέκταση των ελάχιστων οικονομικών προϋποθέσεων που καθορίζονται από τις ευρύτερα εφαρμοζόμενες συλλογικές συμβάσεις σε εργαζόμενους που δεν καλύπτονται από κλαδικές διαπραγματεύσεις. Για το σκοπό αυτό, ο νόμος αναθέτει στην κυβέρνηση να προσδιορίσει, για κάθε τομέα και κατηγορία εργαζομένων, τις συλλογικές συμβάσεις που εφαρμόζονται ευρύτερα. Η κυβέρνηση υποχρεούται να το πράξει με την έκδοση νομοθετικών διαταγμάτων εντός έξι μηνών από την έναρξη ισχύος του νόμου.
Όσον αφορά τις διατάξεις συνταγματικού επιπέδου που σχετίζονται με το θέμα των κατώτατων μισθών, θα πρέπει να αναφερθούν τα ακόλουθα:
Το άρθρο 36, παράγραφος 1, του ιταλικού Συντάγματος ορίζει ότι ο εργαζόμενος έχει δικαίωμα σε αμοιβή ανάλογη προς την ποσότητα και την ποιότητα της εργασίας του (αρχή της «αναλογικότητας») και, σε κάθε περίπτωση, επαρκής για να εξασφαλίσει στον ίδιο και στην οικογένειά του ελεύθερη και αξιοπρεπή διαβίωση (αρχή της «επάρκειας»).
Άρθρο 39 παράγραφος 1 του Συντάγματος, το οποίο αναγνωρίζει την ελευθερία του συνδικαλισμού (ερμηνευόμενη τόσο από την πλευρά των εργαζομένων όσο και από την πλευρά των εργοδοτών).
Άρθρο 39 παράγραφοι 2, 3, 4 του Συντάγματος, σύμφωνα με το οποίο οι εγγεγραμμένες συνδικαλιστικές οργανώσεις μπορούν να συνάπτουν συλλογικές συμβάσεις με υποχρεωτική ισχύ σε ολόκληρη την κατηγορία στην οποία αναφέρονται. Ωστόσο, αυτές οι ειδικές διατάξεις δεν εφαρμόστηκαν ποτέ. Στην πραγματικότητα, η εγγραφή των συνδικαλιστικών οργανώσεων εξακολουθεί να μην απαιτείται και η υποχρεωτική ισχύς των συλλογικών συμβάσεων σε ολόκληρη την κατηγορία παραμένει ανεφάρμοστη.
Άλλες αναφορές:
CNEL (2025), XXVI Rapporto sul mercato del lavoro e sulla contrattazione collettiva [XXVIPDFopens in new tab Έκθεση για την αγορά εργασίας και τις συλλογικές διαπραγματεύσεις], Συνέλευση της 23ης Απριλίου 2025.
Εξουσιοδοτικός νόμος αριθ. 144 της 26ης Σεπτεμβρίου 2025opens in new tab
Η τελευταία έκθεση του CNEL (Εθνικό Οικονομικό και Εργατικό Συμβούλιο) της 24ης Σεπτεμβρίου 2025 παρέχει μια ολοκληρωμένη ανάλυση της κάλυψης των συλλογικών διαπραγματεύσεων στην Ιταλία, επισημαίνοντάς την ως κοντά στο 100 %, συμμορφούμενη έτσι με το σημείο αναφοράς της οδηγίας της ΕΕ για 80 % που εξαιρεί την Ιταλία από τη θέσπιση περαιτέρω υποστηρικτικών μέτρων για τις συλλογικές διαπραγματεύσεις που προβλέπονται στο άρθρο 4 παράγραφος 2 της οδηγίας. Η έκθεση αναφέρει τις συνεχιζόμενες προσπάθειες για την αντιμετώπιση των κενών δεδομένων στον γεωργικό και τον οικιακό τομέα — μέχρι σήμερα, οι εργοδότες που δραστηριοποιούνται σε αυτούς τους δύο τομείς εξαιρούνται από την υποχρέωση υποβολής εκθέσεων σχετικά με την εφαρμοζόμενη συλλογική σύμβαση. Ένα επιπλέον 4% των εργαζομένων απασχολείται στο δημόσιο τομέα, αν και οι ειδικές συλλογικές συμβάσεις τους δεν δηλώνονται. Η μελέτη επισημαίνει ότι μόνο το 1% των εργαζομένων στον ιδιωτικό τομέα, εξαιρουμένων εκείνων που εργάζονται στη γεωργία και την οικιακή εργασία, έχουν άγνωστη κάλυψη συμβάσεων. Αυτό το μικρό ποσοστό αποδίδεται σε καθυστερήσεις στην ενημέρωση νέων κωδικών στο σύστημα Uniemens (το σύστημα υποχρεωτικής διοικητικής αναφοράς για τους εργοδότες) ή σε εργοδότες που χρησιμοποιούν έναν γενικό κωδικό παρά την εφαρμογή ειδικής συλλογικής σύμβασης.
Οι κατώτατοι μισθοί αποτελούν προνόμιο των συνδικαλιστικών οργανώσεων και των οργανώσεων εργοδοτών. Οι προσαρμογές των ελάχιστων συντελεστών εξαρτώνται από τη βούληση και – κυρίως – από τη συμβατική ισχύ των κοινωνικών εταίρων.
Με την προϋπόθεση ότι τα στατιστικά στοιχεία για τη δύναμη των μελών βασίζονται σε δηλώσεις των συνδικάτων, η CGIL (Confederazione Italiana Generale del Lavoro) δηλώνει τον μεγαλύτερο αριθμό μελών, ακολουθούμενη από τη CISL (Confederazione Italiana Sindacati Lavoratori) και την UIL (Unione Italiana del Lavoro). Αυτά είναι αναμφισβήτητα τα κύρια ιταλικά συνδικάτα, που εκπροσωπούν τους εργαζόμενους σε όλους τους οικονομικούς τομείς στην Ιταλία και ηγούνται των διαδικασιών συλλογικών διαπραγματεύσεων σε όλους σχεδόν τους κλάδους και τομείς. Η κοινωνική, πολιτική και συνδικαλιστική επιρροή τους είναι υψηλότερη από εκείνη όλων των άλλων συνδικαλιστικών οργανώσεων, μεταξύ άλλων όσον αφορά την εδαφική αγκύρωση και την ικανότητα διαπραγμάτευσης με τις οργανώσεις των εργοδοτών. Είναι συνομοσπονδίες κλαδικών συνδικαλιστικών ομοσπονδιών.
Το τοπίο των οργανώσεων των εργοδοτών είναι εξαιρετικά κατακερματισμένο. Η Confindustria είναι αναμφισβήτητα η πιο αντιπροσωπευτική όσον αφορά τη δύναμη των μελών, αντιπροσωπεύοντας το μερίδιο των εταιρειών που απασχολούν το μεγαλύτερο ποσοστό του ιταλικού εργατικού δυναμικού. Εκπροσωπεί όλα τα είδη εταιρειών, αν και – ιστορικά – με έμφαση σε μεγάλες κατασκευαστικές εταιρείες. Άλλοι πολύ μεγάλοι οργανισμοί που συμμετέχουν στις κλαδικές συλλογικές διαπραγματεύσεις (και, ως εκ τούτου, στον καθορισμό του κατώτατου μισθού) μπορούν να ταξινομηθούν ανά κλάδους, τομείς και είδος εταιρειών που εκπροσωπούνται (μεταποιητικές, τριτογενείς, γεωργικές ή μεταφορικές, μεγάλες εταιρείες ή ΜΜΕ, συνεταιρισμοί, τραπεζικά και πιστωτικά ιδρύματα κ.λπ.).
Για πλήρη κατάλογο των συνδικαλιστικών οργανώσεων και των οργανώσεων εργοδοτών, καθώς και για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με το τομεακό πεδίο λειτουργίας τους, βλέπε Eurofound, Αντιπροσωπευτικότητα των κοινωνικών εταίρων στον ευρωπαϊκό διακλαδικό κοινωνικό διάλογο, (σ. 94-95).
Οι κοινωνικοί εταίροι πρέπει να καταφύγουν σε πρόσθετους γύρους διαπραγματεύσεων για προσαρμογές του κατώτατου μισθού. Αυτό πραγματοποιείται κάθε τρία χρόνια για την ανανέωση τόσο του οικονομικού όσο και του κανονιστικού μέρους των συλλογικών συμβάσεων (σύμφωνα με τη διασυνομοσπονδιακή συμφωνία της 15ης Απριλίου 2009). Ωστόσο, οι περισσότερες τομεακές συμφωνίες προβλέπουν ρήτρα που προβλέπει την υπερένταση των διατάξεων σε περίπτωση καθυστερημένης ανανέωσης. Ως εκ τούτου, τα κατώτατα όρια μισθών είναι δεσμευτικά —παρά το γεγονός ότι δεν υπόκεινται σε αυξήσεις— σε περίπτωση καθυστερήσεων ανανέωσης.
Όσον αφορά τις ανανεώσεις συλλογικών συμβάσεων, ο πρόσφατος νόμος αριθ. 144/2025 προβλέπει τη θέσπιση μηχανισμών για τη στήριξη της έγκαιρης ανανέωσης των συλλογικών συμβάσεων εργασίας, σύμφωνα με τις προθεσμίες που έχουν ορίσει οι κοινωνικοί εταίροι. Σε περίπτωση καθυστερημένης ή αποτυχημένης ανανέωσης, το Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικών Πολιτικών αναμένεται να παρέμβει για τον καθορισμό κατάλληλων μισθολογικών μέτρων.
Στην Ιταλία, υπάρχουν συγκεκριμένες μισθολογικές περιπτώσεις που βασίζονται σε διάφορους τύπους εργαζομένων. Για παράδειγμα, η αμοιβή της πρακτικής άσκησης διαφοροποιείται ανάλογα με τον τύπο της πρακτικής άσκησης και ανά περιοχή. Η πρακτική άσκηση στο πρόγραμμα σπουδών, ευθυγραμμισμένη με τα εκπαιδευτικά προγράμματα, ενδέχεται να μην εγγυάται μισθό, ανάλογα με τους περιφερειακούς κανονισμούς. Αντίθετα, η εξωσχολική πρακτική άσκηση, η οποία είναι προσανατολισμένη στην επαγγελματική εξέλιξη για πρόσφατους πτυχιούχους, ανέργους ή άτομα με αναπηρία και άλλες μειονεκτούσες κατηγορίες, απαιτούν υποχρεωτική ελάχιστη αμοιβή (επίσημα «επίδομα»), με το συγκεκριμένο ποσό να ορίζεται από την περιφερειακή νομοθεσία. Σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές που θεσπίστηκαν με συμφωνία μεταξύ της εθνικής κυβέρνησης και των περιφερειών (στο πλαίσιο της λεγόμενης «διάσκεψης κράτους-περιφέρειας») το 2013 (και αναθεωρήθηκαν το 2017), το επίδομα αυτό δεν μπορεί να οριστεί κάτω από 300 ευρώ μεικτά μηνιαίως από κάθε περιφέρεια ή αυτόνομη επαρχία. Ανάλογα με την Περιφέρεια, το επίδομα που χορηγείται κυμαίνεται μεταξύ 300 και 800 ευρώ μεικτά μηνιαίως.
Μια άλλη περίπτωση όπου ο κατώτατος μισθός μπορεί να διαφέρει είναι αυτή της σύμβασης μαθητείας. Οι μαθητείες στην Ιταλία στοχεύουν στην κατάρτιση και την απασχόληση των νέων, που εκτείνονται σε τρεις κατηγορίες για άτομα ηλικίας 15 έως 29 ετών. Αυτά περιλαμβάνουν προσόντα σε εργασιακό περιβάλλον, επαγγελματική μάθηση ενός επαγγέλματος και ευκαιρίες τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και έρευνας. Οι εταιρείες που προσλαμβάνουν μαθητευόμενους επωφελούνται από μισθολογικά πλεονεκτήματα και πλεονεκτήματα εισφορών, όπως χαμηλότερα επίπεδα μισθών σε σύγκριση με τις συλλογικές συμβάσεις (δυνατότητα κατάταξης του εργαζομένου έως και 2 επίπεδα κάτω από το επίπεδο που δικαιούται βάσει της σχετικής εθνικής συλλογικής σύμβασης) ή μισθούς βάσει ποσοστού που σχετίζονται με τα έτη υπηρεσίας, καθώς και ευνοϊκή μεταχείριση εισφορών. Οι μισθοί των μαθητευομένων καθορίζονται συνήθως από κλαδικές συλλογικές συμβάσεις, αλλά υπάρχει γενική νομοθετική ρύθμιση και επί του παρόντος αντιπροσωπεύεται από τα άρθρα 41-47 του νόμου 81/2015.
Τέλος, για τους εργαζόμενους που δεν καλύπτονται από συλλογικές διαπραγματεύσεις, οι μισθοί μπορούν να αποτελέσουν αντικείμενο ελεύθερης διαπραγμάτευσης από τα εμπλεκόμενα μέρη, ωστόσο πρέπει να τηρούν την προβλεπόμενη από το Σύνταγμα αρχή της επάρκειας και της αναλογικότητας, διασφαλίζοντας ότι ο εργαζόμενος και η οικογένειά του μπορούν να διατηρήσουν ένα αξιοπρεπές βιοτικό επίπεδο (άρθρο 36 παράγραφος 1). Εάν προκύψουν μισθολογικές διαφορές, οι εργαζόμενοι μπορούν να ζητήσουν δικαστική παρέμβαση. Τα εργατοδικεία, ελλείψει νομοθετικών διατάξεων που να ρυθμίζουν το ζήτημα, χρησιμοποίησαν –σύμφωνα με πάγια νομολογία– τον βασικό μισθό που προβλέπεται από τη σχετική κλαδική συλλογική σύμβαση που υπογράφηκε από «συγκριτικά πιο αντιπροσωπευτικές συνδικαλιστικές οργανώσεις σε εθνικό επίπεδο» ως παράμετρο για την αξιολόγηση της συμμόρφωσης του μισθού με τις αρχές που κατοχυρώνονται στο Σύνταγμα.
Η συζήτηση για τον κατώτατο μισθό αναπτύχθηκε στην Ιταλία με την πρόταση δύο εννοιών: της ελάχιστης οικονομικής μεταχείρισης (Trattamento Economico Minimo, TEM) και της συνολικής οικονομικής μεταχείρισης (Trattamento Economico Complessivo, TEC). Αυτές αποτελούν μέρος της ευρύτερης μεταρρύθμισης του μοντέλου των εργασιακών σχέσεων με στόχο τον εκσυγχρονισμό του πλαισίου των συλλογικών διαπραγματεύσεων και την ενίσχυση των συλλογικών συμβάσεων εργασίας. Οι έννοιες της TEM και της TEC επισημοποιήθηκαν από τους κοινωνικούς εταίρους (Confindustria, CGIL, CISL, UIL) με διασυνομοσπονδιακή συμφωνία στις 28 Φεβρουαρίου 2018.
Το TEM είναι το βασικό επίπεδο μισθού που καθορίζεται στις εθνικές συλλογικές συμβάσεις ανά τομέα. Η ΣΕΚ αποτελείται από το ΤΕΜ και όλες τις άλλες οικονομικές μεταχειρίσεις που προβλέπονται από την εθνική συλλογική σύμβαση εργασίας που είναι κοινή για όλους τους εργαζομένους του τομέα.
Συνολικά, μπορεί να υποστηριχθεί – παρά τον σαφή ορισμό που δεν υπάρχει συναίνεση μεταξύ των εμπειρογνωμόνων – ότι ο βασικός κατώτατος μισθός στην Ιταλία, όπως ρυθμίζεται από συλλογικές συμβάσεις, αποτελείται από τα ακόλουθα στοιχεία:
«Βάση PAGA»: Βασικός συντελεστής, που σχετίζεται με το επίπεδο επαγγελματικής κατάταξης του εργαζομένου που προβλέπεται από τη συλλογική σύμβαση.
«indennità di contingenza»: αυτό το στοιχείο του μισθού εισήχθη για να συμβαδίζει με τον υψηλό πληθωρισμό που χαρακτήριζε την ιταλική οικονομία μέχρι τη δεκαετία του '80. Από το 1992, οι κοινωνικοί εταίροι και η κυβέρνηση, μέσω συμφωνίας, αποφάσισαν να τερματίσουν αυτόν τον μηχανισμό επικαιροποίησης: το ποσό που ίσχυε τότε εξακολουθεί να καταβάλλεται σήμερα χωρίς να αυξάνεται περαιτέρω.
«elemento distinto della retribuzione»: ύψους 10,33 ευρώ, που θεσπίστηκε το ίδιο 1992 και με την ίδια συμφωνία ως αποζημίωση για την κατάργηση του μηχανισμού επικαιροποίησης της προαναφερθείσας «indennità di contingenza». Το ποσό των €10,33 συνεχίζει να καταβάλλεται σήμερα χωρίς να αυξάνεται περαιτέρω.
Αυτά τα τρία πρώτα στοιχεία είναι μέχρι σήμερα, ανάλογα με τη συλλογική σύμβαση, είτε παρέχονται χωριστά είτε συγχωνεύονται σε ένα συνολικό βασικό ποσοστό.
«scatti di anzianità», δηλαδή επίδομα αρχαιότητας όπως προβλέπεται από κάθε συλλογική σύμβαση.
Τα «altri elementi» (άλλα μισθολογικά στοιχεία που μπορεί να προβλέπονται από κάθε συλλογική σύμβαση και ισχύουν για ολόκληρη την κατηγορία εργαζομένων) δεν καθορίζουν τον κατώτατο μισθό.
Οι εθνικές κλαδικές συλλογικές συμβάσεις καθορίζουν τα στοιχεία που συνθέτουν το ΤΕΜ και το ΣΕΚ.
Το CNEL (Εθνικό Οικονομικό και Εργατικό Συμβούλιο) δημοσιεύει μια ολοκληρωμένη και λεπτομερή ετήσια έκθεση με τίτλο «Έκθεση για την αγορά εργασίας και τις συλλογικές διαπραγματεύσεις». Περιλαμβάνει όλους τους τομείς που σχετίζονται με την αγορά εργασίας, παρέχοντας έγκυρες επικαιροποιημένες πληροφορίες σχετικά με την απασχόληση και την ανεργία (με ενότητες για συγκεκριμένες κατηγορίες όπως οι νέοι εργαζόμενοι, οι γυναίκες ή οι μετανάστες), τις ενεργητικές πολιτικές για την αγορά εργασίας, τους ενδογενείς και εξωγενείς παράγοντες που επηρεάζουν την αγορά εργασίας, τις κλαδικές συλλογικές διαπραγματεύσεις, τις τοπικές συλλογικές διαπραγματεύσεις, τις νομοθετικές εξελίξεις και τα μέτρα κοινωνικής ασφάλισης.
Το εθνικό μητρώο συλλογικών συμβάσεων, το οποίο εφαρμόζεται με τη μορφή βάσης δεδομένων, παρέχει δημόσια διαθέσιμη τεκμηρίωση σχετικά με τις κλαδικές συλλογικές διαπραγματεύσεις. Οι κοινωνικοί εταίροι παρέχουν το πλήρες κείμενο των συλλογικών συμβάσεων και πληροφορίες σχετικά με τους υπογράφοντες, τη διάρκεια ισχύος και τον τομέα παρέχονται από τη βάση δεδομένων. Σε κάθε κλαδική συλλογική σύμβαση αποδίδεται ένας κώδικας για τη διευκόλυνση της έρευνας.
Ένα άλλο χρήσιμο μέσο που είναι διαθέσιμο στο κοινό είναι τα διοικητικά δεδομένα σχετικά με την κάλυψη βάσει υποχρεωτικών δηλώσεων που υποβάλλονται από τους εργοδότες μέσω του συστήματος Uniemens, τα οποία διατίθενται μέσω της επίσημης ιστοσελίδας του CNEL. Επικαιροποιείται σε ετήσια βάση. Ο κύριος περιορισμός είναι η έλλειψη στοιχείων σχετικά με τους μισθωτούς στον δημόσιο τομέα και σχετικά με τους γεωργικούς και οικιακούς βοηθούς (μέχρι σήμερα, οι εργοδότες που δραστηριοποιούνται σε αυτούς τους δύο τομείς εξαιρούνται από την υποχρέωση αναφοράς στην εφαρμοζόμενη συλλογική σύμβαση).
Ο ακαδημαϊκός λόγος γύρω από τους κατώτατους μισθούς είναι εξαιρετικά ζωντανός τα τελευταία χρόνια, μετά την ανάπτυξη του δημόσιου συμφέροντος και των πολιτικών προτάσεων για την εισαγωγή του νόμιμου κατώτατου μισθού. Ο αριθμός των δημοσιεύσεων για αυτό το θέμα είναι εκτεταμένος, καθιστώντας αδύνατη την πλήρη απαρίθμησή τους. Αξίζει να αναφερθεί, ανάμεσα στο σύνολο της πρόσφατης βιβλιογραφίας, μια ολοκληρωμένη έκδοση από το 2023, που περιλαμβάνει μια συλλογή άρθρων που έχουν συνταχθεί από κορυφαίες προσωπικότητες του ακαδημαϊκού χώρου, ειδικούς και εκπροσώπους σημαντικών κοινωνικών εταίρων. Αυτές οι συνεισφορές προήλθαν από ένα συνέδριο που πραγματοποιήθηκε στο Πανεπιστήμιο της Πίζας τον Φεβρουάριο του 2023. Είναι διαθέσιμο στο κοινό και είναι εξ ολοκλήρου αφιερωμένο στο ζήτημα των κατώτατων μισθών.
Albi, P. [επιμέλεια], (2023), Salario minimo e salario giustoPDFopens in new tab, Collana del Dipartimento di Giurisprudenza dell'Università di Pisa, G. Giappichelli Editore.
Μεταξύ των δημοσίως και ελεύθερα προσβάσιμων περιοδικών που δραστηριοποιούνται περισσότερο, τα τελευταία χρόνια, στη δημοσίευση άρθρων που σχετίζονται με τους κατώτατους μισθούς, θα πρέπει να αναφερθούν τα ακόλουθα:
Rivista Sintesiopens in new tab, που δημιουργήθηκε και διανεμήθηκε στην ηλεκτρονική του έκδοση από το Επαρχιακό Συμβούλιο του Τάγματος Συμβούλων Εργασίας του Μιλάνου και από το επαρχιακό γραφείο του Μιλάνου της Εθνικής Ένωσης Συμβούλων Εργασίας.
Τέλος, η Ένωση Διεθνών και Συγκριτικών Μελετών για το Εργατικό Δίκαιο και τις Εργασιακές Σχέσεις (ADAPT) αποτελεί ένα σχετικό φόρουμ για θέματα που σχετίζονται με τον κατώτατο μισθό (μεταξύ πολλών άλλων θεμάτων στον τομέα των εργασιακών σχέσεων και του εργατικού δικαίου). Το παρεχόμενο υλικό, τα άρθρα και οι δημοσιεύσεις είναι διαθέσιμα στο κοινό.
