&w=3840&q=90)
Płaca minimalna w Czechach
Ten profil opisuje, jak płace minimalne są regulowane i ustalane w Czechach. Można ją czytać jako informacje wstępne do corocznego przeglądu Eurofound dotyczącego ustalania płacy minimalnej.
W Czechach corocznie ustalana jest krajowa ustawowa minimalna płaca w ramach Komunikacji Ministerstwa Pracy i Spraw Społecznych w zakresie zbierania ustaw. Regulacja ta ustanawia również tzw. gwarantowane wynagrodzenie. Od 2025 roku zniesiono gwarantowane wynagrodzenia w sektorze prywatnym, a obowiązuje jedynie ustawowa stawka płacy minimalnej. Gwarantowane wynagrodzenia w sektorze publicznym pozostają w mocy, gdzie od 1 stycznia 2025 roku stosowane są tylko cztery grupy gwarantowanych wynagrodzeń zamiast pierwotnych ośmiu. Grupy te są rozróżniane według złożoności, odpowiedzialności i wysiłku wymaganego do wykonywanej pracy. Najniższy poziom gwarantowanego wynagrodzenia w pierwszej grupie zawodowej odpowiada podstawowemu poziomowi płacy minimalnej.
Oprócz partnerów społecznych, wśród odpowiednich podmiotów odpowiedzialnych za ustalanie ustawowego minimum, należy wymienić także Ministerstwo Finansów Czech oraz Ministerstwo Pracy i Spraw Społecznych.
Wreszcie, Ministerstwo Pracy i Spraw Społecznych ma prawo ustalać poziom płacy minimalnej poprzez komunikację.
Rada Umów Gospodarczych i Społecznych Republiki Czejopens in new tab
Konfederacja Przemysłu Republiki Czewskiej (Svaz průmyslu a dopravy ČR, SP ČR)opens in new tab
Stowarzyszenie niezależnych związków zawodowych (Asociace samostatných odborů, ASO)opens in new tab
Rząd Republiki Czeskiej (Vláda České republiky)opens in new tab
Ministerstwo Finansów Republiki Czewskiej (Ministerstwo finansi ČR, MF ČR)opens in new tab
Na podstawie zmienionego artykułu 111 ustawy nr 262/2006 Zb. (Kodeks pracy), Ministerstwo Finansów musi wydać Komunikat do 23 sierpnia, przewidując średnie wynagrodzenie brutto na kolejny rok kalendarzowy. Następnie, na mocy regulacji, po wcześniejszych konsultacjach z partnerami społecznymi w Radzie ds. Porozumienia Gospodarczego i Społecznego Republiki Czewskiej, uwzględniając analizę adekwatności, rząd ustalił współczynnik do obliczania płacy minimalnej na najbliższe dwa lata, przez który mnoży się prognozę średniego wynagrodzenia brutto. Wreszcie Ministerstwo Pracy i Spraw Społecznych do 30 września opublikuje w Zbiorze Ustaw wysokość płacy minimalnej wyliczoną na podstawie wspomnianej prognozy pomnożonej przez współczynnik. W 2026 roku rząd zastosuje tę samą procedurę do określenia współczynników do obliczania płacy minimalnej za lata 2027 i 2028.
Obowiązujące przepisy prawne wspominają w artykule 111 ustawy nr 262/2006 Zb. (Kodeks pracy) cel adekwatności wyliczonej płacy minimalnej. W szczególności zostanie ono określone w odniesieniu do kosztów życia, ogólnego poziomu płac i ich rozkładu, tempa wzrostu płac oraz długoterminowej wydajności. Aby ocenić adekwatność płacy minimalnej, ustalono orientatywną wartość odniesienia na poziomie 47% średniej płacy brutto w gospodarce krajowej.
Zgodnie z wyznaczonym celem Ministerstwa Pracy i Spraw Społecznych, udział płacy minimalnej w średniej płacy brutto powinien stopniowo rosnąć w kolejnych latach. W 2024 roku wynosił 41,2%, w 2025 około 42,2%, a w 2026 roku powinien wzrosnąć do około 43,5%. Oczekuje się, że wzrośnie rocznie o około 1,2 punktu procentowego, aby osiągnąć wyżej wymieniony cel 47% w 2029 roku.
Płaca minimalna obowiązuje dla wszystkich pracowników. Kodeks pracy (§ 111) definiuje płacę minimalną jako najniższą dopuszczalną wysokość wynagrodzenia za pracę w standardowym stosunku pracy. Niezależnie od terminu wynagrodzenia (wynagrodzenie, wynagrodzenie lub wynagrodzenie z umowy), zarówno w sektorze prywatnym, jak i publicznym nie może ona spadać poniżej płacy minimalnej. Wynagrodzenie oparte na umowie odnosi się do konkretnych umów dotyczących zatrudnienia, takich jak umowy o pracę lub działalność zawodowa.
W Czechach istnieje pojęcie gwarantowane wynagrodzenie (Kodeks pracy, § 112). Zgodnie z prawem, jej najniższy poziom (odpowiadający pierwszej grupie zawodów) nie może być niższy niż płaca minimalna. Wyższe gwarantowane poziomy wynagrodzenia są ustalane na podstawie złożoności, odpowiedzialności i wysiłku wymaganego do wykonywanej pracy.
Od 1 stycznia 2025 roku gwarantowane płace w sektorze prywatnym zostały zniesione. Dlatego tutaj obowiązuje tylko limit płacy minimalnej. Jednak gwarantowane wynagrodzenia w sektorze państwowym pozostają w mocy, gdzie zastosowano tylko 4 grupy gwarantowanych wynagrodzeń zamiast pierwotnych ośmiu. Wymienione cztery grupy stanowisk z uprorangowaną płacą minimalną są określone na podstawie Rozporządzenia Rządowego nr 222/2010 Zb., dotyczącego Katalogu Stanowisk w Służbach Publicznych i Administracji.
Odpowiedni komunikat Ministerstwa Pracy i Spraw Społecznych ustala płacę minimalną zarówno jako stawkę miesięczną, jak i godzinową. Te stawki obowiązują w standardowym tygodniu pracy obejmującym 40 godzin.
Kodeks pracy (§ 111) precyzuje, że płaca minimalna nie obejmuje wynagrodzenia za nadgodziny, dodatkowego wynagrodzenia za pracę w święta, nocami, trudne warunki pracy ani soboty i niedziele.
Podobnie jak przy wyższych wynagrodzeniach, pracodawcy mogą odjąć koszty posiłków i zakwaterowania od płacy minimalnej, ale tylko za zgodą pracownika.
Odliczenia podatkowe określa ustawa o podatku dochodowym (Ustawa nr 586/1992 Coll.). Ustawa ta nie rozróżnia osób zarabiających za minimalną od osób otrzymujących wyższe wynagrodzenie pod względem potrącenia.
Ustawa o podatku dochodowym (Ustawa nr 586/1992 Dz. Dzopens in new tab.)
Instytut Badań Pracy i Spraw Społecznych prowadzi analizę adekwatności płacy minimalnej od 2024 roku. Dalsze analizy, które obejmą ocenę płacy minimalnej w latach 2024 i 2025, zostaną przeprowadzone w 2026 roku.
Špeciánová, J., Beran, V., Vyhlídal, J., Bílková, D. (2024), Metodika hodnocení přiměřenosti minimální mzdy v České republicePDFopens in new tab. [Metodologia oceny adekwatności płacy minimalnej w Czechach.], RILSA.
Špeciánová, J., Beran, V., Petřeková, V., Vyhlídal, J. (2024), Analýza přiměřenosti minimální mzdy v ČR: 2023PDFopens in new tab. [Analiza adekwatności płacy minimalnej w Czechach: 2023.], RILSA.
Bittner, J. (2023), "Jak zmiany w płacy minimalnej wpływają na konsumpcję gospodarstwopens in new tab domowych". Statistika - Statistics and Economy Journal, nr 1, s. 5–29.
Fialová, K. (2022), Nízké mzdy v Česku: Ekonomické a sociální souvislostiPDFopens in new tab, (Niskie płace w Czechach: konteksty ekonomiczne i społeczne ), Národohospodářský ústav Josefa Hlávky, Praga.
Fialova, K. i Mysikova, M. (2021), "Czy niskie płace minimalne służą pracownikom? Studium przypadku Republiki Czeskiej i Słowackiejopens in new tab", Baltic Journal of Economics, tom 21, nr 1, s. 43–59.
TREXIMA, (2021), Vliv minimální mzdy a návrh řešení přetrvávajících problémů (Wpływ płacy minimalnej i propozycja rozwiązań uporczywych problemów),PDFopens in new tab TREXIMA, Praga.
Chytilová, H. i Frejlich, P. (2020), 'Koncepcja sporu o płacę minimalną: przypadek Czech'opens in new tab, Politická ekonomie, tom 68, nr 4, s. 423–442.
Grossmann, J., Jurajda, Š. i Smolka, V. (2019), Wpływ wzrostu płacy minimalnej w latach 2013–2017 na zatrudnienie i płace w Czechachopens in new tab, Institut pro demokracii a ekonomickou analýzu (IDEA – CERGE EI), Praga.
Schulz, J. (2018), 'Motywacyjna funkcja płacy minimalnej: studium przypadku Czech'opens in new tab, FÓRUM sociální politiky, tom 12, nr 6, s. 2–10.
Pavelka, T., Skála, M. i Čadil, J. (2014), Wybrane kwestie płacy minimalnej w CzechachPDFopens in new tab, E a M: Ekonomie a Management, tom 17, nr 4, s. 30–45.
Dział Analizy i Informacji Urzędu Rządu Czech (2014), Wpływ płacy minimalnej na bezrobocie w CzechachPDFopens in new tab, Biuro Rządu Czech, Praga.
Duspivová, K., Kantorová, P., Matějka, M., Spáčil, P., Smolka, V., Šustová, Š. i in. (2013), Hodnocení vlivu minimální mzdy na sociálně ekonomický vývoj ČRopens in new tab (Ocena wpływu płacy minimalnej), TREXIMA.
Fialová, K. i Mysíková, M. (2009), 'Płaca minimalna: konsekwencje rynku pracy w CzechachPDFopens in new tab', Finance a Úvěr - Czech Journal of Economics and Finance, tom 59, nr 3, s. 255–274.
