&w=3840&q=90)
Płaca minimalna w Holandii
Ten profil opisuje, jak płace minimalne są regulowane i ustalane w Holandii. Można ją czytać jako informacje wstępne do corocznego przeglądu Eurofound dotyczącego ustalania płacy minimalnej. Holandia posiada krajową ustawową płacę minimalną (minimumloon), która jest (prawie) uniwersalna.
Głównymi podmiotami zaangażowanymi w ustalanie płacy minimalnej są Holenderskie Centralne Biuro Planowania (Centraal Planbureau, CPB), które oblicza średni oczekiwany wzrost zbiorowych płac w zatrudnieniu, oraz Ministerstwo Spraw Społecznych i Zatrudnienia (Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, SZW), które ustala płacę minimalną na podstawie tego wzoru. W wyjątkowych przypadkach rząd może zaangażować się, jeśli wymagana jest specjalna podwyżka. Zdarzyło się to po raz pierwszy w 2023 roku, ale nie w 2024 ani 2025.
Proces ustalania ustawowej płacy minimalnej przebiega zgodnie ze standardową procedurą ustanowioną przez Ustawę o płacie minimalnej i minimalnym urlopie (BWBR0002638, artykuł 14). Dwa razy w roku (w styczniu i lipcu) płaca minimalna jest dostosowywana do średniego oczekiwanego wzrostu zbiorowych płac zatrudnienia. Oczekiwany wzrost jest obliczany przez Holenderskie Centralne Biuro Planowania (Centraal Planbureau, CPB). Następnie stosuje się stały wzór, który przekształca ten oczekiwany wzrost w korektę płacy minimalnej. Postępuje to zgodnie ze standardowymi procedurami: rząd generalnie nie ma bezpośredniego wpływu na dostosowanie poziomów płacy minimalnej. Proces ten jest ustalony prawnie i opiera się na ustalonym wzorze, od którego można odejść tylko w okolicznościach wyjątkowych (które są również prawnie określone w artykule 14.5). Korekta płacy minimalnej, obliczana na podstawie wcześniej ustalonej formuły, jest następnie formalnie ustalana przez Ministerstwo Spraw Społecznych dekretem.
Rok 2023 był pierwszym, w którym wprowadzono specjalną podwyżkę od czasu wprowadzenia płacy minimalnej w 1969 roku. Debata na temat podniesienia płacy minimalnej zazwyczaj odbywa się w parlamencie, gdzie inni aktorzy, tacy jak partnerzy społeczni, wyrażają swoje opinie w mediach. Ze względu na wyjątkowo wysoką inflację i jej wpływ na dochody do dyspozycji Holendrów, rząd w Dniu Budżetu zdecydował się na jednoczesną podniesienie płacy minimalnej. Uznano za konieczne pokazanie perspektywy osobom o niższych i średnich dochodach oraz zwiększenie odporności na (możliwe) trudności finansowe. W latach 2024 i 2025 nie odnotowano takiego specjalnego wzrostu.
Ze względu na szczególne okoliczności, korekta płacy minimalnej może być regulowana poprzez Ogólne Zarządzenie Administracyjne (AMvB) zamiast poprawki ustawodawczej. AMvB można zrealizować szybciej, a także oznacza, że wszystkie świadczenia związane z płacą minimalną, takie jak pomoc socjalna, automatycznie wzrosną wraz z niąopens in new tab.
Zgodnie z artykułem 14.1 Ustawy o płacy minimalnej, dwa razy w roku (1 stycznia i 1 lipca) płaca minimalna jest dostosowywana na podstawie średniego oczekiwanego wzrostu poziomu płac określonego w koszyku układów zbiorowych pracy. Oczekiwany wzrost jest obliczany przez Holenderskie Centralne Biuro Planowania (CPB). Następnie stosuje się stały wzór, który przekształca ten oczekiwany wzrost w zmianę poziomu płacy minimalnej:
połowa rozwoju tzw. "wynagrodzeń kontraktowych", czyli wynagrodzenia określonego w indywidualnych umowach o pracę, przez prawo lub układ zbiorowy. Czasami nazywana jest także "płacą brutto", "podstawową płacą" lub "płacą kontraktową". Oznacza to średnią procentowego wzrostu zbiorowo uzgodnionych płac w sektorze prywatnym, publicznym oraz publicznym/prywatnym (w tym dotowane instytucje prywatne, takie jak szpitale). Za każdy rok, w którym podejmowana jest decyzja, ta ewolucja płac kontraktowych w bieżącym roku jest szacowana w publikacji Makroekonomicznej Prognozy z poprzedniego roku.
oraz różnicą między: a) rozwojem płac kontraktowych w poprzednim roku, jak opublikowano w Centralnym Planie Gospodarczym w tym roku; oraz b) rozwój płac kontraktowych w poprzednim roku, opublikowany w Macroeconomic Outlook w tym roku.
Ponadto, na wypadek nadzwyczajnej zmiany polityki oraz czteroletniej oceny płacy minimalnej, artykuł 14(16) Ustawy o płacie minimalnej i minimalnym urlopie (Wml) formalnie kodyfikuje cztery kryteria oceny poziomu płacy minimalnej:
Siła nabywcza płacy minimalnej, uwzględniająca koszty życia
Ogólny poziom płac i ich rozkład
Tempo wzrostu płac
Krajowe poziomy produktywności i długoterminowe zmiany
Zostały wprowadzone do prawa w kontekście transpozycji dyrektywy UE dotyczącej płacy minimalnej i stanowią (byłe) elementy z artykułu 5(2)(a)-d) dyrektywy. Orzeczenie TSUE z listopada 2025 roku unieważniło jednak odpowiedni paragraf dyrektywy UE.
Nowelizacja ustawy o płacie minimalnej i minimalnym zasiłku urlopowym, która przenosi dyrektywę UE dotyczącą płacy minimalnej, określa, że wartości referencyjne powinny być ustalane przez rozporządzenia ministerialne (Ministerstwo Spraw Społecznych i Zatrudnienia) i powinny służyć jako wskazówka przy ocenie, czy płaca minimalna jest odpowiednia.
Rozporządzenie ministerialne z 18 lutego 2026 roku, ustanawiające orientacyjne wartości referencyjne dla płacy minimalnej, ustanawiaopens in new tab dwie indyktywne wartości referencyjne:
1. wymiar absolutny (standard życia): Dochód netto osób pracujących na pełen etat z minimalną płacą wynosi średnio 128% niezbędnych kosztów życia. Wartość ta została ustalona na podstawie porównania (na podstawie danych budżetowych z National Institute for Family Finance Information, Nibud) dochodu netto osób zarabiających na minimalnej płacie (w tym wynagrodzenia, ulgi podatkowe, dodatki i zasiłki na dzieci) z niezbędnymi wydatkami na życie, w sześciu reprezentatywnych typach gospodarstw domowych.
2. wymiar względny (rozkład płac): Ustawowa płaca minimalna brutto stanowi 50% mediany wynagrodzenia. Jest to śledzone przez OECD i opiera się wyłącznie na kwotach brutto (bez korekt fiskalnych). Podstawowa wartość wynosiła 49,14% (dane OESO z 2023 roku); 50% zostało wybrane jako zaokrąglona wartość referencyjna.
Wartości te są oceniane w ramach czteroletniej oceny adekwatności płacy minimalnej.
Płaca minimalna jest uniwersalnie wiążąca, zgodnie z artykułem 7 ustawy o płacy minimalnej i minimalnym urlopie. Zarówno holenderscy, jak i zagraniczni pracodawcy i pracownicy w Holandii muszą przestrzegać praw i obowiązków, które ona wiąże. Minimalna płaca młodzieży dotyczy młodych osób w wieku od 15 do 21 lat (jak opisano w następnej sekcji).
Istnieją dwa wyjątki, zgodnie z artykułem 10:
1. Minister może pozwolić pracodawcom lub organizacjom reprezentującym pracodawców lub pracowników na wypłacanie niższej płacy minimalnej dla określonych grup pracowników w przedsiębiorstwie lub branży, jeśli przetrwanie lub działalność firmy lub jej działalności jest poważnie zagrożone. To zatwierdzenie może zawierać określone warunki. Jednak decyzja zostanie podjęta tylko wtedy, gdy strona wnosząca wniosek skonsultowała się z organizacjami pracowniczymi lub pracodawcami, które Minister uznaje za reprezentatywne.
2. Minister może również bez pytania decydować o obniżeniu płacy minimalnej dla określonych grup pracowników, którzy głównie świadczą usługi domowe lub prywatne w gospodarstwach domowych.
Minimalna płaca młodzieży dotyczy osób w wieku od 15 do 20 lat, a pełna stawka obowiązuje dla osób w wieku 21 lat i starszych. Jest to określone w Dekrecie o minimalnej płacy młodzieży (BWBR0003599). Istnieją również stawki poniżej minimalnej wartości dla praktykantów i pracowników niepełnosprawnych. W ciągu ostatnich pięciu lat nie wprowadzono żadnych zmian w sposobie ustalania tych stawek. Jedyną zmianą jest przejście z miesięcznej na godzinową stawkę od 3 stycznia 2024 roku, która dotyczy wszystkich stawek, w tym stawek poniżej minimum.
Zasady procentowe dla różnych grup wiekowych są następujące (Dekret o minimalnej płacy młodzieży, artykuł 2):
Stawka płacy minimalnej została zdefiniowana na godzinę od 3 stycznia 2024 roku (artykuł 8 Ustawy o płacy minimalnej). Do końca 2023 roku istniała miesięczna stawka oraz obliczanie, jak przekłada się ona na stawkę tygodniową i dzienną. Stawki godzinowe zależały od długości pełnego tygodnia pracy, która mogła się różnić w zależności od sektora zgodnie z obowiązującą układem zbiorowym. Pełny tydzień pracy w Holandii w 2023 roku trwał od 36 do 40 godzin. Jednak system ten zmienił się w 2024 roku. Od tego czasu obowiązuje minimalna stawka godzinowa dla wszystkich pracowników, wynikająca z 36-godzinnego tygodnia pracy (Ministerie van Algemene Zaken, 2023b). Wraz z tą zmianą zniknęły wszystkie wcześniejsze wymagania dotyczące godzin pracy lub miesięcznych płatności. Na styczeń 2026 roku stawka godzinowa wynosi €14,71.
Zgodnie z art. 6 ustawy o płacy minimalnej, płaca minimalna w Holandii składa się z podstawowego wynagrodzenia oraz następujących dodatkowych składników: wynagrodzenia za dodatkową pracę lub nadgodziny, dodatków, wynagrodzenia i napiwków. Łączna kwota tych kwot nie może być niższa od ustawowego minimalnego wynagrodzenia, do którego ktoś ma prawo. Definicja "podstawowej" stawki to wynagrodzenie określone w umowie o pracę. Dochód, który nie liczy się do płacy minimalnej, obejmuje wynagrodzenie urlopowe, dodatki zyskowe, specjalne świadczenia (np. świadczenie otrzymane od czasu do czasu za osiągniętą rotację), świadczenia otrzymywane tylko później i pod określonymi warunkami (np. emerytury i programy oszczędnościowe, do których pracodawca się dokłada), ulgi na wydatki związane z pracą, Premie na koniec roku. Wszystkie te elementy należy otrzymać oprócz płacy minimalnej.
Zgodnie z art. 6 Ustawy o płacy minimalnej, do ustawowego wynagrodzenia minimalnego liczą się tylko określone składniki zarobkowe; Zwroty kosztów związanych z pracą, takich jak mieszkanie i ubezpieczenie zdrowotne, są wyłączone z definicji wynagrodzenia. Jednak art. 2a Dekretu o płacie minimalnej i minimalnym dodatku urlopowym pozwala pracodawcom na odliczenie kosztów zakwaterowania i ustawowego ubezpieczenia zdrowotnego od ustawowego wynagrodzenia minimalnego, pod warunkiem (i) upoważnienia pracownicy na pisemną zgodę, (ii) zakwaterowanie spełnia określone standardy jakości oraz (iii) całkowite odliczenie za mieszkanie nie przekracza 25% ustawowego wynagrodzenia minimalnego. Bez takiego porozumienia koszty mieszkaniowe i ubezpieczeniowe muszą być opłacane oprócz ustawowej płacy minimalnej.
Makroekonomiczne Perspektywy (Macro Economische Verkenning, MEV) to ważne badanie przeprowadzone przez Holenderskie Biuro Analizy Polityki Gospodarczej (CPB) mające na celu prognozowanie i analizę średnioterminowych zmian gospodarczych w Holandii. Raport MEV jest publikowany corocznie we wrześniu i stanowi podstawę budżetu na następny rok.
CPB (2024), Macro Economische Verkenning 2025PDFopens in new tab.
CPB (2023), Macro Economische Verkenning 2024opens in new tab.
CPB (2022), Macro Economische Verkenning 2023opens in new tab.
CPB (2021), Macro Economische Verkenning 2022opens in new tab.
CPB (2020), Macro Economische Verkenning 2021opens in new tab.
CPB (2019), Macro Economische Verkenning 2020opens in new tab.
Centralny Plan Gospodarczy (Centraal Economisch Plan, CEP) to publikacja CPB wydawana corocznie w marcu/kwietniu. Publikacja ta przedstawia perspektywy gospodarcze na bieżący i nadchodzący rok.
CPB (2024), Plan Ekonomii Centraal 2024PDFopens in new tab.
CPB (2023), Plan Ekonomii Centraal 2023opens in new tab.
CPB (2022), Centraal Economisch Plan 2022opens in new tab.
CPB (2021), Centraal Economisch Plan 2021opens in new tab.
CPB (2020), Centraal Economisch Plan 2020opens in new tab.
CPB (2019), Centraal Economisch Plan 2019opens in new tab.
Centraal Planbureau (2020), Effecten verhogen minimumloonopens in new tab.
I&O Research (2020), minimalnie 14 euro za uur? Onderzoek naar het verhogen van het wettelijk minimumloon, in opdracht van FNVPDFopens in new tab.
Badania I&O (2023), Herhaalmeting Onderzoek minimumloonopens in new tab.
Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (2023), Evaluatie wettelijk minimumloon 2023opens in new tab.
Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (2025), Verkenning wettelijk minimumjeugdloonopens in new tab.
Nibud (2020), Meer bestedingsruimte bij een hoger minimumloonPDFopens in new tab.
Panteia (2013), Stukloon op de werkvloer, resultaten van een kwalitatief Onderzoekopens in new tab.
Sociaal en Cultureel Planbureau (2023), Verhoging van minimumloon en bijstand als wondermiddel voor welvaart en welbevinden van de lage inkomensgroep?opens in new tab.
SEO (2018), Verkenning effecten aanpassing minimum(jeugd)loonopens in new tab.
SEOR (2019), Budgettaire effecten van verhoging van het minimumloonopens in new tab.
Steenks, Heyma & Vervliet (2025), Wpływ wzrostu płacy minimalnej wśród młodzieży holenderskiej na nierówności dochodoweopens in new tab
Van Bezooijen, Van den Berge & Salomons (2024), The Young Bunch: Minimalne płace młodzieży i wyniki na rynku pracyPDFopens in new tab
