Płaca minimalna w Portugalii

• Parlament portugalski: Constituição da República PortuguesaPDFopens in new tab

• Rząd portugalski: Kodeks pracy – ustawa 7/2009, 12 lutego 2009opens in new tab

• Rząd Portugalii: Dekret-Ustawa 107/2023PDFopens in new tab z 17 listopada 2023

• Rząd Portugalii: Dekret Ustawy nr 112/2024 z 19 grudniaopens in new tab

• Rząd Portugalii: Dekret Ustawy nr 132/2025 z dnia 29 grudniaPDFopens in new tab

• Rząd Portugalii: Anteprojeto de Lei da Reforma da Legislação Laboral -Trabalho XXI,opens in new tab 24 lipca 2025.

• Stała Komisja ds. Współpracy Społecznej (CPCS)opens in new tab

Proces ustalania ustawowego wynagrodzenia minimalnego przebiega zgodnie ze standardową procedurą ustanowioną przez Kodeks Pracy (ustawa 7/2009, art. 273, ustęp 1), zgodnie z którą poziom płacy minimalnej ustala rząd na mocy Dekretu po konsultacji z Komisją ds. Koordynacji Społecznej (CPCS). Wynik takich konsultacji nie jest ściśle wiążący prawnie dla rządu, choć w praktyce nie jest prawdopodobne, by rząd znacząco odbiegał od wyników konsultacji.

Po wyjątkowym zamrożeniu obowiązkowej płacy minimalnej, zgodnie z Memorandum Troiki, w latach 2012, 2013 i 2014, na mocy jednostronnej decyzji rządu, przywrócono proces konsultacji i corocznej aktualizacji poziomu płacy minimalnej. W ciągu ostatnich 10 lat proces konsultacji w CPCS doprowadził do trójstronnych porozumień ze szczególnym uwzględnieniem obowiązkowej podwyżki płacy minimalnej (na lata 2015 i 2016), a także do szerszych porozumień trójstronnych, w tym aktualizacji płacy minimalnej (na lata 2017, 2023 i 2024) w ramach szerszych porozumień trójstronnych (CES, 2014, 2016, 2017, 2022, 2023). Z drugiej strony, porozumienie trójstronne z 2016 roku (CES, 2016) ustanowiło cel regularnego monitorowania i oceny wpływu podwyżki płacy minimalnej na kolejne lata (GEP/MTSSS, 2016; 2017; 2018; 2019; 2021).

Od 2022 roku zobowiązania trójstronne obejmują zarówno odniesienia dotyczące podwyżki średniej płacy jako przewodnika w negocjacjach zbiorowych, jak i podwyżki płacy minimalnej, co oznacza, że te ostatnie uwzględniają ogólną podwyżkę płac. Ponadto trajektorie odbudowy średniej płacy i płacy minimalnej przewidziane w porozumieniach trójstronnych zostały uzasadnione od czasu porozumienia trójstronnego z 2022 roku, w celu zmniejszenia ubóstwa, zwalczania nierówności i zwiększenia udziału w pracy, aby osiągnąć średnią europejską.

• CES [Conselho Económico e Social] (2014), Acordo relativo à atualização da Retribuição Mínima Mensal Garantida, competitividade e promoção do empregoPDFopens in new tab, Conselho Económico e Social, 24 września 2014.

• CES [Conselho Económico e Social] (2016), Acordo relativo à atualização da Retribuição Mínima Mensal Garantida para 2016PDFopens in new tab, Conselho Económico e Social, 22 stycznia 2016.

• CES [Conselho Económico e Social] (2017), Compromisso Tripartido para um Acordo de Concertação de Médio PrazoPDFopens in new tab, 17 stycznia 2017.

• CES [Conselho Económico e Social] (2022), Acordo de Médio Prazo de Melhoria dos Rendimentos, dos Salários e da CompetitividadePDFopens in new tab, Conselho Económico e Social, 9 października 2022.

• CES [Conselho Económico e Social] (2023), Reforço do Acordo de Médio Prazo, dos Salários e da Competitividadeopens in new tab, Conselho Económico e Social, 7 października 2023.

• CES [Conselho Económico e Social] (2024), Acordo Tripartido sobre Valorização Salarial e Crescimento Económico 2025-2028PDFopens in new tab, Conselho Económico e Social, 1 października 2024.

Konstytucja Portugalii (art. 59, ustęp 2 a)) ustanawia obowiązek państwa do ustalania i aktualizacji obowiązkowej krajowej płacy minimalnej, biorąc pod uwagę między innymi potrzeby pracowników, wzrost kosztów życia, poziom rozwoju zdolności produkcyjnych, wymagania stabilności gospodarczej i finansowej oraz akumulację dla rozwoju. Zgodnie z Kodeksem Pracy (art. 273) ustalanie płacy minimalnej musi uwzględniać potrzeby pracowników, wzrost kosztów życia oraz ewolucję produktywności, z myślą o dostosowaniu się do kryteriów polityki dochodowej i cenowej.

Porozumienie trójstronne z 2016 roku oraz następujące coroczne aktualizacje dotyczące płacy minimalnej uwzględniały również wpływ płacy minimalnej na rozwój konkurencyjności, wzrostu gospodarczego i zatrudnienia, a także cel walki z ubóstwem i wykluczeniem społecznym oraz zmniejszenia nierówności płacowych (GEP/MTSSS, 2016, 2017, 2018, 2021). Od 2019 roku rządowa polityka ustalania płac miała na celu zwiększenie udziału pracy do średniej UE – problem ten został odłożony przez kryzys pandemiczny – który został rozwiązany przez porozumienie trójstronne z 2022 roku (Caldas, 2019).

Nie ma żadnej wartości referencyjnej wskazującej, która mogłaby kierować oceną adekwatności. Najnowsze porozumienia trójstronne (2022, 2023 i 2024) ustalają tempo wzrostu płacy minimalnej powyżej średniego wzrostu stawki, który opiera się na wskaźnikach inflacji i produktywności. Celem było zmniejszenie ubóstwa i nierówności oraz zwiększenie udziału w pracy, aby osiągnąć średnią europejską. Porozumienie Trójstronne na lata 2025-2028 przewiduje coroczną podwyżkę miesięcznej płacy minimalnej o 50 EUR od 2025 roku, z celem osiągnięcia 1 020 EUR w 2028 roku. W 2026 roku przewiduje się wzrost średnich płac o 4,7% do 1 731 EUR oraz wzrost płacy minimalnej o 5,7% do 920 EUR (patrz poprzednia sekcja).

Obowiązkowa płaca minimalna jest zazwyczaj stosowana. Nie ma żadnych wyjątków. Pracownicy nie mogą otrzymywać wynagrodzenia poniżej minimalnej płacy. Nieprzestrzeganie wynagrodzenia minimalnego jest uważane za bardzo poważne wykroczenie i może zostać nałożona grzywna.

Zgodnie z Kodeksem Pracy (ustawa 7/2009, art. 275) obowiązkowa płaca minimalna jest obniżana w następujących przypadkach: dla asystentów, praktykantów i stażystów w certyfikowanym szkoleniu kwota jest zmniejszana o 20%, maksymalnie na okres jednego roku; a pracownicy z obniżoną zdolnością do pracy (z powodu niepełnosprawności) mają redukcję odpowiadającą różnicy między pełną zdolnością do pracy a współczynnikiem efektywności pracy dla pracy, do której został zatrudniony, jeśli różnica przekracza 10% do maksymalnego limitu 50%. Certyfikacja efektywnego współczynnika zdolności jest przeprowadzana na wniosek pracownika, osoby poszukującej pracy lub pracodawcy przez publiczną służbę zatrudnienia lub służby zdrowia.

Z drugiej strony, pracownicy w Autonomicznym Regionie Madery oraz Autonomicznym Regionie Azorów mają prawo do regionalnych dodatków do krajowej płacy minimalnej, wynikającego z adaptacji Kodeksu Pracy z 2009 roku przez zgromadzenia ustawodawcze tych dwóch regionów, które corocznie ustalają jej poziom z uwzględnieniem kosztów izolacji tych terytoriów (Assembleia da República, 2020).

• Assembleia da República (2020), Salário Mínimo Nacional – Enquadramento NacionalPDFopens in new tab, Assembleia da República/Divisão de Informação Legislativa Parlamentar.

Stawka płacy minimalnej jest ustalana co miesiąc i aktualizowana corocznie. Zgodnie z prawem miesięczna płaca minimalna jest należna za 14 miesięcznych wypłat, ponieważ wszyscy pracownicy mają prawo do premii świątecznej (trzynasta miesięczna wypłata) oraz do premii świątecznej (czternasta miesięczna wypłata, wypłacana oprócz wynagrodzenia za okres woliczny).

Zgodnie z Kodeksem Pracy (ustawa 7/2009, art. 274, ustęp 1) wysokość obowiązkowej płacy minimalnej obejmuje: wartość świadczenia w naturze, czyli żywności lub zakwaterowania, należnego pracownikom w zamian za ich normalną pracę; prowizje dotyczące premii za sprzedaż lub produktywność; oraz regularny bonus klasyfikowany jako wynagrodzenie (zgodnie z artykułem 260). Wartość świadczenia rzeczowego jest obliczana według bieżących cen w regionie i nie może przekraczać następujących kwot lub procentów wartości miesięcznej płacy minimalnej (artykuł 274, ustęp 2): 35% dla posiłków pełnych; 15% na jedzenie składające się z głównego posiłku; 12% dla dostosowań pracowniczych; 27,36 € za pokój na zakwaterowanie pracownika i jego rodziny; 50% dla całkowitych świadczeń w naturze. Kwota rozpatrywana na pokój jest aktualizowana poprzez zastosowanie współczynnika aktualizacji czynszu mieszkaniowego, za każdym razem, gdy wartość płacy minimalnej jest podnoszona.

Wysokość minimalnego miesięcznego wynagrodzenia nie obejmuje dotacji, składek, premii ani innych świadczeń przyznawanych okazjonalnie lub na okres przekraczający jeden miesiąc.

W latach 2016–2021 Biuro Strategii i Planowania Ministerstwa Pracy, Solidarności i Ubezpieczeń Społecznych regularnie publikowało raporty monitorujące i oceniające wpływ płacy minimalnej. Od 2021 roku trwające restrukturyzacje rządu i zmiany — wraz z dyskusjami na temat dyrektywy o płacy minimalnej oraz średnioterminowych porozumień trójstronnych od 2022 roku, skupiających się nie tylko na płacy minimalnej, ale także na ogólnych płacach i negocjacjach zbiorowych — przesunęły nacisk na kompleksowe raportowanie rynku pracy, a nie na oddzielne raporty na konkretne tematy, takie jak samodzielny "raport o płacy minimalnej". co sprzyjało integracji informacji na ten temat w szerszych analizach pracy, dochodów i nierówności.

• Félix, S. i Martins, F. (2025), 'A retribuição mínima mensal garantida em Portugal', Boletim EconómicoPDFopens in new tab, marzec 2025, Banco de Portugal.

• Banco de Portugal (2024), Instituição do salário mínimo nacionalopens in new tab, Banco de Portugal.

• PlanAPP (2024). Evolução dos salários por nível de ensino em Portugal: dinâmicas recentesPDFopens in new tab, Nota de Análise 11, Centro de Competências de Planeamento, de Políticas e de Prospetiva da Administração Pública, PlanAPP

• PlanAPP (2023), Os salários em Portugal: evolução na última décadaPDFopens in new tab, Nota de Análise, Centro de Competências de Planeamento, de Políticas e de Prospetiva da Administração Pública, PlanAPP.

• DGERT (Direção-Geral do Emprego e das Relações de Trabalho) (2025), Relatório sobre a Negociação Coletiva em PortugalPDFopens in new tab, DGERT/MTSSS.

• CRL (Centro de Relações Laborais) (2024), Roczny Raport o Ewolucji Negocjacji Zbiorowych 2024opens in new tab, CRL/MTSSS.

• GEP/MTSSS (2021), Retribuição Mínima Mensal Gwarantida 2021opens in new tab, Biuro Strategii i Planowania Ministerstwa Pracy, Solidarności i Zabezpieczenia Społecznego, listopad 2021.

• GEP/MTSSS (2019), Salário Mínimo Nacional 45 anos depoisopens in new tab, Biuro Strategii i Planowania Ministerstwa Pracy, Solidarności i Zabezpieczenia Społecznego, listopad 2019.

• GEP/MTSSS (2018), Retribuição Mínima Mensal Gwarantida 2018 – Acompanhamento do Acordo sobre a Retribuição Mínima Mensal Garantidaopens in new tab, Biuro Strategii i Planowania Ministerstwa Pracy, Solidarności i Zabezpieczeń Społecznych, listopad 2018.

• GEP/MTSSS (2017), Retribuição Mínima Mensal Gwarantida 2017 – Acompanhamento do Acordo sobre a Retribuição Mínima Mensal Garantidaopens in new tab, Biuro Strategii i Planowania Ministerstwa Pracy, Solidarności i Zabezpieczenia Społecznego, grudzień 2017.

• GEP/MTSSS (2016), Retribuição Mínima Mensal Garantida 2016 – Acompanhamento do Acordo sobre a Retribuição Mínima Mensal Garantidaopens in new tab, Biuro Strategii i Planowania Ministerstwa Pracy, Solidarności i Zabezpieczenia Społecznego, grudzień 2016.

• Generalna Dyrekcja ds. Zatrudnienia i Stosunków Pracy (DGERT)opens in new tab Ministerstwa Pracy, Solidarności i Zabezpieczeń Społecznych (MTSSS) posiada link do informacji o obowiązkowej płacy minimalnejopens in new tab.

• Biuro Strategii i Planowania (GEP) Ministerstwa Pracy, Solidarności i Zabezpieczeń Społecznych (MTSSS) zawiera link do raportów dotyczących obowiązkowej płacy minimalnejopens in new tab.

• Alexandre, F., Bação, P., Cerejeira, J., Costa, H. i Portela, M. (2022), 'Minimalna płaca i firmy w trudnej sytuacji finansowej: kolejna odpada', Labour Economics 74 (2022) 102088.

• Banco de Portugal (2024), Instituição do salário mínimo nacionalopens in new tab, Banco de Portugal.

• Caldas, J. C. (2019), 'Negocjacje salarial: o que está em jogo?PDFopens in new tab' Barómetro das crises/20. Coimbra: Observatório sobre as Crises e alternativas.

• Campos Lima, M. P., Martins, D., Costa, A.C., Velez, A. (2021), 'Wewnętrzna dewaluacja i nierówności ekonomiczne w Portugalii: wyzwania dla stosunków przemysłowych w czasach kryzysu i odbudowyopens in new tab', Transfer: European Review of Labour and Research, tom 27 (1) 47–73.

• Cantante, F. (współrzędna) (2024), Trabalho, emprego e proteção social 2024opens in new tab. CoLABOR.

• Cantante, F. (2026), 'Rendimentos', w: Adão e Silva, P. (współrzędna) Panorama 2026 - Política, Economia e Sociedade em Portugal,PDFopens in new tab Lizbona: IPPS-ISCTE.

• Cantante, F. i Estêvão, P. (2022), 'Os salários em Portugal: padrões de evolução, inflação e desigualdadesopens in new tab', Estudos CoLABOR, N.º 5. CoLABOR.

• Cantante, F., Santi, J., Estêvão, P. i Almeida, T. (2024), Toolkit das desigualdades: aplicação experimental ao aumento da Retribuição Mínima Mensal GarantidaPDFopens in new tab, CoLABOR / PLANAPP.

• CES (2023b), Parecer de Iniciativa sobre a Produtividade e Qualidade do EmpregoPDFopens in new tab, Conselho Económico e Social, 13 października 2023.

• Félix, S. i Martins, F. (2025), 'A retribuição mínima mensal garantida em Portugal', Boletim EconómicoPDFopens in new tab, marzec 2025, Banco de Portugal.

• MOP (2018), Przyzwoita praca w Portugalii 2008-2018: od kryzysu do odbudowyPDFopens in new tab, Międzynarodowe Biuro Pracy, Genewa, s. 124-127.

• Lagoa, S. i Campos Lima, M. P. (2023), 'Crise, recuperação económica e mudança institucional: a reconfiguração das práticas salariais e das relações laborais ao nível sectorial' w Campos Lima, M. P. i Caldas J. C. (coord.) A persistência da desvalorização do trabalho e a urgência da sua Revalorização. Almedina (s. 121-166).

• Martins, D. (2019), 'Quando a decisão pública molda o mercado: a relevância do salário mínimo em tempos de estagnação salarialPDFopens in new tab'PDFopens in new tab, Cadernos do Observatório # 14, październik 2019, Observatório sobre as Crises e as Alternativas.

• Oliveira, C. (2023), 'Płaca minimalna i rozkład płac w Portugalii', Labour Economicsopens in new tab, tom 85opens in new tab, grudzień 2023, 102459.

• ONLCP (2022), Pobreza e Exclusão Social em Portugal - Relatório 2022opens in new tab, Observatório Nacional de Luta contra a Pobreza, Lizbona, październik 2022.

• Peralta, S., Carvalho, B. P. i Esteves, M. (2022), Portugalia, Balanço Social 2021PDFopens in new tab, Nova School of Business and Economics.

• Peralta, S., Carvalho, B. P., Esteves, M. i Fonseca, M. (2022), Pobreza no trabalho: O papel dos rendimentos e da situação familiaropens in new tab, Nova School of Business and Economics.

• Pereira, C. A. (2025), 'Cerca de 1,5 milhões de trabalhadores ganham até 920 euroopens in new tab', Jornal de Negócios, 29 grudnia 2025.

• Pereirinha, J., Pereira, E., Branco, F., Amaro, I., i Costa, D. (2020), Rendimento Adequado em Portugal - um estudo sobre o rendimento suficiente para viver com Dignidade em Portugal, Edições Almedina, Coimbra.

• Pereirinha, J. A. Branco, F., Pereira, E. i Amaro, M. I. (2020), Gwarantowany dochód minimalny w Portugalii: uniwersalna siatka bezpieczeństwa pod presją polityczną i finansową, Social Policy & Administration 54 (2020): 574-586.

• Pereirinha, J.A. i Pereira, E. (2023), 'Płace godziwe w Portugalii: w poszukiwaniu godności na spolaryzowanym rynku pracy', Social Policy & Administration 57 (2023): 481-496.

• Tavares, I. i Carmo, R. M. (2023), Análise da Pobreza, Privação e Desigualdades em Portugal: Tendências recentes num país persistentemente desigualPDFopens in new tab, Observatório das Desigualdades, CIES-ISCTE.