&w=3840&q=90)
Płaca minimalna w Słowenii
Ten profil opisuje, jak płace minimalne są regulowane i ustalane w Słowenii. Można ją czytać jako informacje wstępne do corocznego przeglądu Eurofound dotyczącego ustalania płacy minimalnej. Słowenia ma ustawową płacę minimalną (minimalna plača), która jest ogólnie stosowana.
Zgodnie ze słoweńską ustawą o płacy minimalnej (artykuły 4 i 6), przed ustaleniem płacy minimalnej i jej rocznej indeksacji należy skonsultować się z partnerami społecznymi (organizacjami pracodawców i związkami zawodowymi). Konsultacje zazwyczaj odbywają się w ramach ustanowionego forum trójstronnego, czyli Rady Gospodarczej i Społecznej (ESS).
Organizacje pracodawców reprezentowane w ESS to Stowarzyszenie Pracodawców Słowenii (ZDS), Izba Handlowo-Przemysłowa Słowenii (GZS), Izba Rzemieślnicza i Mała Przedsiębiorczość Słowenii (OZS), Stowarzyszenie Pracodawców Rzemieślniczych i Małych Przedsiębiorstw Słowenii (ZDOPS) oraz Słoweńska Izba Handlowa (TZS).
Związki zawodowe reprezentowane w ESS to Stowarzyszenie Wolnych Związków Zawodowych Słowenii (ZSSS), Konfederacja Związków Zawodowych Słowenii PERGAM, Konfederacja Związków Zawodowych 90 Słowenii, Konfederacja Nowych Związków Zawodowych Słowenii - INDEPENDENCE, Słoweńskie Stowarzyszenie Związków Zawodowych - ALTERNATIVE, Związki Zawodowe Słowenii SOLIDARITY oraz Konfederacja Związków Zawodowych Służby Publicznej Słowenii (KSJS).
Konsultacje mogą być również prowadzone ad hoc na zaproszenie Ministerstwa Pracy, niekoniecznie za pośrednictwem ESS (w takim przypadku zaproszonym partnerem społecznym są zazwyczaj członkowie ESS).
Zgodnie z artykułem 6(5) Dyrektywy (UE) 2022/2041 dotyczącej odpowiedniego wynagrodzenia minimalnego, Rada Gospodarczo-Społeczna (ESS) została formalnie wyznaczona we wrześniu 2024 roku jako organ konsultacyjny odpowiedzialny za doradztwo w kwestiach związanych z ustawowymi płacami minimalnymi w celu wdrażania dyrektywy. To określenie kontynuowało istniejącą praktykę, ponieważ ESS już wcześniej pełniło funkcję głównego forum konsultacji trójstronnych, bez zmian w jego składzie czy regulaminie.
Poziom płacy minimalnej ustalany jest w odniesieniu do minimalnych kosztów życia. Zgodnie z Ustawą o świadczeniach z pomocy społecznej (ZSVarPre, artykuł 8), ministerstwo odpowiedzialne za opiekę społeczną jest zobowiązane do ustalania minimalnych kosztów utrzymania przy użyciu porównywalnej metodologii co najmniej co sześć lat.
Podobną metodologię zdefiniowano w 2009 roku w badaniu dotyczącym minimalnych kosztów życia (Stropnik i in., 2009). Opiera się na wcześniejszych badaniach na ten sam temat, szczególnie na badaniach Stanovnika i Stropnika (1998). Następnie zastosowano ją ponownie w 2017 roku (Stropnik i in., 2017). Metodologia opiera się na prawie Ernsta Engela, który zakłada, że dobrobyt gospodarstw domowych można wywnioskować z udziału wydatków na żywność w całkowitej konsumpcji gospodarstwa domowego (Stropnik, 1997). Najnowsze obliczenia minimalnych kosztów życia zostały przeprowadzone w 2025 roku i opublikowane w raporcie Instytutu Badań Ekonomicznych (Kump i in., 2025).
Płaca minimalna jest zazwyczaj korygowana raz w roku. Jest ona ustalana przez ministra odpowiedzialnego za pracę, po konsultacjach z partnerami społecznymi. Chociaż te konsultacje są prawnie wymagane, ich wyniki nie są wiążące, ponieważ minister może odstąpić od propozycji partnerów społecznych. Skorygowana płaca minimalna jest publikowana w Dzienniku Urzędowym Republiki Słowenii najpóźniej do 31 stycznia bieżącego roku i obowiązuje z mocą wsteczną do pracy wykonywanej od 1 stycznia.
Ustawa o świadczeniach pomocy społecznejopens in new tab (ZSVarPre, nr 61/10, 40/11, 14/13, 99/13, 90/15, 88/16, 31/18, 73/18, 196/21 – ZDOsk oraz 84/23 – ZDOsk-1)
Stanovnik, T. i Stropnik, N. (1998). Raziskava o minimalnih življenjskih stroških (Badanie minimalnych kosztów życia). Instytut Badań Ekonomicznych, Lublana.
Stropnik, N. (1997). Revščina v Sloveniji: posledica ekonomske tranzicije (Ubóstwo w Słowenii: Konsekwencja transformacji gospodarczej). Raport końcowy projektu badawczego finansowanego przez Program Wsparcia Badań w ramach Programu Wsparcia Szkolnictwa Wyższego. Lublana.
Stropnik, N., Gregorič, M., Gabrijelčič Blenkuš, M., Rozman, U., Bočkaj, B. i Dobrila, I. (2009). Minimalni življenjski stroški (Minimalni koszty życia). Instytut Badań Ekonomicznych, Lublana.
Stropnik, N., Gregorič, M., Gabrijelčič Blenkuš, M., Robnik, M. i Švab, A. (2017). Minimalni življenjski stroški (Minimalni koszty życia). Instytut Badań Ekonomicznych, Lublana.
Stropnik, N. (2022). Minimalni življenjski stroškiPDFopens in new tab (Minimalne koszty życia). Instytut Badań Ekonomicznych, Lublana.
Kump, N., Bartolj, T., Gregorič, M., Škrlj, M., Fajdiga Turk, V., Valenčič, E., oraz Gabrijelčič Blenkuš, M. (2025). Izračun minimalnih življenjskih stroškov: končno poročilo o izračunuPDFopens in new tab (Calculating of minimum living costs: final report). Instytut Badań Ekonomicznych, Lublana.
Ustawowe ramy ustalania płacy minimalnej w Słowenii łączą roczną indeksację do inflacji z wyraźnym odniesieniem do minimalnych kosztów życia.
Ustawa o płacy minimalnej stanowi, że płaca minimalna brutto jest ustalana w oparciu o minimalne koszty życia. Minimalna płaca netto musi być ustalana w zakresie od 120% do 140% minimalnych kosztów życia, które są obliczane co najmniej co sześć lat. Ponadto ustawa przewiduje, że płaca minimalna jest corocznie korygowana co najmniej do inflacji z poprzedniego roku (grudzień poprzedniego roku / grudzień poprzedniego roku). Dlatego oprócz rocznej indeksacji do cen konsumpcyjnych, płaca minimalna jest również korygowana, aby zapewnić spełnienie kryterium minimalnych kosztów życia. Ustawa pozwala również uwzględniać ogólne trendy płacowe, warunki gospodarcze lub wzrost gospodarczy oraz trendy zatrudnienia. Jednak te czynniki nie są definiowane w sposób wiążący, ani ich uwzględnianie nie jest obowiązkowe.
Chociaż indeksacja do inflacji obowiązuje od czasu przyjęcia Ustawy o płacy minimalnej w 2010 roku, wyraźne odniesienie do minimalnych kosztów utrzymania zostało wprowadzone przez poprawki przyjęte w 2018 roku i obowiązuje od 2021 roku. Od tego czasu nie wprowadzono żadnych istotnych zmian w ustalaniu płacy minimalnej.
Nie istnieje jedna wskazająca wartość referencyjna liczbowa używana do oceny adekwatności. W Słowenii ocena adekwatności opiera się głównie na obliczaniu minimalnych kosztów życia, które stanowią główny krajowy wskaźnik wyznaczający ustalanie płacy minimalnej. Dla celów wspierających i kontekstowych można również uwzględnić wskaźniki takie jak 60% mediany wynagrodzenia i 50% średniej płacy. Jednak te wskaźniki nie są wiążące i odgrywają rolę drugorzędną w porównaniu z minimalnymi kosztami życia.
Płaca minimalna obowiązuje dla wszystkich pracowników posiadających formalną umowę o pracę, bez zwolnień. Dla pracowników zatrudnionych na część etatu płaca minimalna jest obliczana proporcjonalnie.
Ustawa przewiduje jednolitą ustawową płacę minimalną. Nie ma podminimalnych ani wyższych stawek, które obowiązywałyby do określonych kategorii pracowników. Płaca minimalna jest taka sama dla wszystkich pracowników zatrudnionych na pełen etat.
Płaca minimalna to miesięczna kwota wypłacana pracownikowi pracującemu na pełen etat na podstawie formalnej umowy o pracę. Pełny etat pracy jest zazwyczaj ustalany na 40 godzin tygodniowo; jednak krótszy czas pracy (czyli 36-39 godzin) może być traktowany jako równoważny pełnemu etatu, jeśli jest to przewidziane przez prawo lub układy zbiorowe. Pracownicy mają prawo do 12 miesięcznych wypłat rocznie. Ponadto pracodawcy są prawnie zobowiązani do wypłaty obowiązkowego dodatku na roczny urlop. Konkretne kwoty na dodatki urlopowe ustalają sektorowe układy zbiorowe; gdy umowy te przewidują wyższe kwoty, pracodawcy muszą przestrzegać tych postanowień. Zgodnie z ustawą o stosunkach pracy dodatek na urlop nie może być niższy niż ustawowe minimalne wynagrodzenie i musi być wypłacone najpóźniej do 1 lipca bieżącego roku kalendarzowego. Od grudnia 2025 roku pracownicy mają prawo do nowego ustawowego świadczenia – dodatku zimowego – ustalonego na poziomie 50% ustawowego minimalnego wynagrodzenia.
Wraz ze zmianą ustawy o płacy minimalnej, która weszła w życie 1 stycznia 2016 roku, definicja płacy minimalnej została zaktualizowana. Oprócz nadgodzin, trzy dodatkowe dodatki związane z niekorzystnym czasem pracy zostały wyraźnie wyłączone z płacy minimalnej; nie liczą się one do płacy minimalnej, ale muszą być wypłacane ponad nią. Te dodatkowe płatności obejmowały dodatek na nocną pracę, dodatek na pracę w niedziele oraz dodatek na pracę w święta państwowe i ustawowe dni wolne. Kolejna nowelizacja, obowiązująca od 1 stycznia 2020 roku, wykluczyła wszystkie pozostałe dodatki z definicji płacy minimalnej. Te ulgi są określane przez ustawy, inne regulacje lub układy zbiorowe, a także komponent związany z wynikami wynagrodzenia oraz wynagrodzenie za wyniki działalności, zgodnie z umową zbiorową lub umową o pracę. Dodatki na urlop i zimę również nie są liczone do płacy minimalnej. Pracownicy mają prawo do tych dodatków raz w roku, zgodnie z definicją prawa.
W Słowenii nie publikuje się regularnych krajowych raportów dotyczących ustalania płacy minimalnej. Jednak Instytut Badań Ekonomicznych opracował serię badań szacujących minimalne koszty życia, które stanowią ważny punkt odniesienia do określenia poziomu i adekwatności płacy minimalnej w Słowenii. Najnowsze badanie Kumpa i in. (2025) przedstawiło zaktualizowane szacunki oparte na ustalonej krajowej metodologii. Poniżej znajduje się lista wcześniejszych raportów lub powiązanych analiz dotyczących obliczania minimalnych kosztów życia.
Stanovnik, T. i Stropnik, N. (1998). Raziskava o minimalnih življenjskih stroških (Badanie minimalnych kosztów życia). Instytut Badań Ekonomicznych, Lublana.
Stropnik, N. (1997). Revščina v Sloveniji: posledica ekonomske tranzicije (Ubóstwo w Słowenii: Konsekwencja transformacji gospodarczej). Raport końcowy projektu badawczego finansowanego przez Program Wsparcia Badań w ramach Programu Wsparcia Szkolnictwa Wyższego. Lublana.
Stropnik, N., Gregorič, M., Gabrijelčič Blenkuš, M., Rozman, U., Bočkaj, B. i Dobrila, I. (2009). Minimalni življenjski stroški (Minimalni koszty życia). Instytut Badań Ekonomicznych, Lublana.
Stropnik, N., Gregorič, M., Gabrijelčič Blenkuš, M., Robnik, M. i Švab, A. (2017). Minimalni življenjski stroški (Minimalni koszty życia). Instytut Badań Ekonomicznych, Lublana.
Stropnik, N. (2022). Minimalni življenjski stroškiPDFopens in new tab (Minimalne koszty życia). Instytut Badań Ekonomicznych, Lublana.
Kump, N., Bartolj, T., Gregorič, M., Škrlj, M., Fajdiga Turk, V., Valenčič, E., oraz Gabrijelčič Blenkuš, M. (2025). Izračun minimalnih življenjskih stroškov: končno poročilo o izračunuPDFopens in new tab (Calculating of minimum living costs: final report). Instytut Badań Ekonomicznych, Lublana.
Bobovnik, A., & Franca, V. (2023). Jak regulować płacę minimalną w świetle współczesnych zmian społecznych: studium przypadku Słoweniiopens in new tab. Stanovnistvo, 61(2), 145–166.
Kajzer, A. i Rogan, D. (czerwiec 2022). Trendy płacowe w krajach UE w okresie 2015–2021opens in new tab. Instytut Analizy Makroekonomicznej i Rozwoju (IMAD).
Laporšek, S. i Vodopivec, M. (2020). Ekonomiczne skutki płacy minimalnej w Słoweniiopens in new tab. W: Woźniak-Jęchorek, B., i Pilc, M. (red.), Labour Market Institutions and Productivity: Labor Utilisation in Central and Eastern Europe (wyd. 1), Routledge, Londyn, s. 212–236.
Laporšek, S., Vodopivec, M. i Vodopivec M. (2021). Obniżenie nierówności płacowych wraz z podwyżką płacy minimalnej w Słoweniiopens in new tab. International Journal of Sustainable Economy, tom 13, nr 3, s. 306–321.
Müller, T. (2024), Świt nowej ery? Wpływ dyrektywy europejskiej na odpowiednie płace minimalne w 2024 roku.PDFopens in new tabRekomendacja Polityczna 2024.02. Europejski Instytut Związków Zawodowych (ETUI), Bruksela.
Müller, T. (2025). Nadchodzi słońce: formalna transpozycja i wpływ polityczny Europejskiej Dyrektywy o Odpowiednim Minimalnym Wynagrodzeniu w UE.opens in new tab 2025.04. Europejski Instytut Związków Zawodowych (ETUI), Bruksela.
Perko, M. i Rogan, D. (2025). Minimalna plača – kdo jo otrzymuje, kdo izplačuje in kako vpliva na ostale plačePDFopens in new tab (Minimalna płaca – kto ją otrzymuje, kto ją płaci i jak wpływa na inne wynagrodzenia). Kratke analize (2025/8). Instytut Analizy Makroekonomicznej i Rozwoju (IMAD), Lublana.
Poje, A. (2019), Wprowadzenie "miesięcznej płacy na życie" w Słoweniiopens in new tab. Transfer: European Review of Labour and Research, 25(3), 335-350.
Poje Rožič, A. (2025). Negocjacje zbiorowe i reżim płacy minimalnej w SłoweniiPDFopens in new tab. Europejski Instytut Związków Zawodowych (ETUI), Bruksela.
Rogan, D. (2020). Płaca minimalna w Słowenii w okresie kryzysu i wzrostu gospodarczegoPDFopens in new tab. Instytut Analizy Makroekonomicznej i Rozwoju.
