Kształtowanie społecznej i zatrudnieniowej przyszłości Europy

Mary McCaughey: 0:05

Witam i witamy w tej edycji Eurofound Talks. A Eurofound Talks tym razem jest trochę inne, ponieważ będziemy rozmawiać o ogólnym kształtowaniu społecznej i zatrudnieniowej przyszłości Europy. Nie ulega wątpliwości, że Unia Europejska przechodzi przez okres głębokich przemian. Mamy kryzys kosztów życia. Mamy przejścia, zarówno zielone, jak i cyfrowe, zmiany demograficzne i oczywiście ogromne geopolityczne niepewności, które zdają się nas pochłaniać każdego dnia.

Mary McCaughey: 0:38

W centrum europejskiej odpowiedzi na te wyzwania wciąż musi pozostać demokracja: zamknięcie deficytu demokratycznego i wytrwałość w tych czasach kryzysu. I oczywiście, w sercu Unii Europejskiej znajduje się Parlament Europejski. Można by argumentować, że w centrum Parlamentu Europejskiego znajduje się Komisja ds. Zatrudnienia i Spraw Społecznych, jedna z komisji Parlamentu, z którą Eurofound ściśle współpracuje na stałe.

Mary McCaughey: 1:10

Dziś z radością gości mnie Li Andersson, przewodnicząca Komisji ds. Zatrudnienia i Spraw Społecznych oraz oczywiście poseła do Parlamentu Europejskiego. Da nam ona wgląd w to, czym zajmuje się Komisja Parlamentarna i jak sam Parlament może zająć się niektórymi kwestiami, o których mówimy. Więc nie ma za co, Li.

Li Andersson: 1:28

Bardzo dziękuję. Bardzo się cieszę, że tu jestem.

Mary McCaughey: 1:30

Świetnie. Zacznijmy od razu i chcemy przyjrzeć się zakresowi Komisji ds. Zatrudnienia i Spraw Społecznych. Może nie jest tak znana jak niektóre inne komisje, ale może mógłbyś to bardziej wyjaśnić szerokiej publiczności. Czy możesz nam wyjaśnić: czym jest komisja i dlaczego jest ważna?

Li Andersson: 1:51

Nasz komitet zajmuje się tematami i zagadnieniami związanymi ze wszystkim, co związane z zatrudnieniem i rynkiem pracy — czyli warunkami pracy i pracownikami — a także wszystkim, co związane z polityką społeczną. Mamy więc pewną ogólną kompetencję polityki społecznej, co oznacza, że zajmujemy się wszystkim – od kwestii związanych ze zmianami demograficznymi, na przykład systemów opieki, aż po prawa osób niepełnosprawnych.

Li Andersson: 2:16

Jednym z błędnych przekonań, z którymi często spotykam się jako przewodniczący, jest to, że UE nie może nic zrobić w dziedzinie polityki zatrudnienia i polityki społecznej. Ale w rzeczywistości, patrząc także na traktaty, UE ma kompetencje w zakresie warunków pracy i równego traktowania, jak Pan powiedział. Dlatego UE rzeczywiście tworzy przepisy dotyczące rynku pracy. W dziedzinie polityki społecznej UE odgrywa również niezwykle ważną rolę polityczną w zakresie wyznaczania celów, koordynacji pracy państw członkowskich, ale także w zakresie finansowania. UE wykorzystuje również na przykład Europejski Fundusz Społeczny do finansowania wielu ważnych projektów związanych z polityką społeczną. W tym kontekście UE również odgrywa ważną rolę.

Mary McCaughey: 3:06

Więc nie jest to rola bez znaczenia. Ale szczególnie może w tym czasie, to znaczy, jednym z powodów, dla których tu jesteś—dlaczego Komisja Parlamentarna miałaby nas odwiedzić?

Li Andersson: 3:13

Jesteśmy tu, ponieważ Eurofound jest jedną z pięciu agencji podlegających Komisji ds. Zatrudnienia i Spraw Społecznych. Jest to dla nas bardzo ważne, ponieważ Eurofound dostarcza dane o tym, co dzieje się w życiu zawodowym w Europie — bardzo ważne dane i informacje o tym, jak rozwijają się warunki pracy, a także o wielu nowych zjawiskach wpływających na rynki pracy i pracowników.

Li Andersson: 3:45

I to jest kolejny punkt, który zwykle podkreślam, opisując pracę komisji: nie potrzebujemy, aby ta komisja zajmowała się wszystkim, co związane z rynkiem pracy czy życiem zawodowym. Mamy parlamenty narodowe, które wykonują wiele z tych prac. Ale kwestie, nad którymi pracujemy, to zazwyczaj kwestie jednoczące dla całej Europy lub powiązane z funkcjonowaniem rynku wewnętrznego. Na przykład kwestie związane z higieną i bezpieczeństwem pracy.

Mary McCaughey: 4:12

Mhm.

Li Andersson: 4:12

Mamy wiele nowych problemów, które musimy rozwiązać, oraz problemów w tej dziedzinie, takich jak wpływ ekstremalnych temperatur i zjawisk pogodowych na pracowników. Dużo pracujemy także w zakresie technologii i transformacji cyfrowych, które oczywiście zmieniają życie zawodowe w każdym państwie członkowskim. Omawiano na przykład ostatni mandat, Dyrektywę dotyczącą pracy na platformach. Teraz omawiamy tematy związane z prawem do odłączenia, wykorzystaniem AI oraz algorytmicznym zarządzaniem w życiu zawodowym.

Li Andersson: 4:42

Ponadto dużo pracujemy nad kwestiami związanymi z mobilnością pracowników oraz z tym, jak umowy i prawa pracownicze są szanowane i egzekwowane w sytuacjach, gdy pracownicy przenoszą się z jednego kraju UE do drugiego, niektórzy z nich mogą także pochodzić spoza UE i być przydzielani do Unii Europejskiej. Gdyby więc UE nie zajmowała się kwestiami dotyczącymi praw pracowniczych i skupiła się wyłącznie na tym, jak usunąć bariery na rynku wewnętrznym, zobaczylibyśmy znacznie więcej problemów i znacznie gorsze traktowanie pracujących ludzi w Europie obecnie.

Mary McCaughey: 5:28

Przedstawił Pan, jak sądzę, niektóre z tych najważniejszych priorytetów, które ma komisja. Ma szerokie zadanie, tak jak my sami w Eurofound. Wspomniałeś o bezpieczeństwie i higienie pracy — EU-OSHA w Bilbao skupia się właśnie na tym — ale nasze zadania są prawdopodobnie tak szerokie jak Komisja ds. Zatrudnienia i Spraw Społecznych. Mówisz o integracji społecznej, BHP w pracy, swobodnym przepływie pracowników; Niektóre z nich są naszymi najważniejszymi priorytetami.

Mary McCaughey: 6:00

Ale przypuszczam, że w dzisiejszym świecie, gdy mierzymy się z większą konkurencyjnością, gdzie na pierwszym miejscu jest dążenie do większej produktywności, obrony i bezpieczeństwa—jak Pan sądzi, że Wasza komisja, a także Parlament Europejski, mogą działać na rzecz utrzymania tych kwestii na szczycie agendy?

Li Andersson: 6:20

Powiedziałbym, że to jedno z głównych wyzwań dla nas w tym mandatie. Nie chcę mówić, że to całkowicie bez problemów. Musimy współpracować, cały komitet, aby upewnić się, że agenda społeczna nie zostanie zapomniana ani nie straci na znaczeniu politycznym. Starałam się podkreślić, że myśląc o tych niepewnych czasach geopolitycznych, w których żyjemy, z wieloma wyzwaniami bezpieczeństwa, musimy zrozumieć, że każda kompleksowa polityka bezpieczeństwa opiera się również na spójności społecznej i zaufaniu.

Li Andersson: 6:58

Mamy już wiele przykładów z Europy i innych części świata: społeczeństwa o wysokim poziomie równości i zaufania — co zwykle wiąże się także z dobrze funkcjonującą ochroną społeczną, systemami opieki społecznej i równym traktowaniem — są również lepiej przygotowane do reagowania na, na przykład dezinformacja i dezinformacja lub inne kryzysy czy sytuacje, takie jak pandemia COVID, albo nowe sytuacje, których być może jeszcze nie jesteśmy w stanie przewidzieć. Powiedziałabym więc, że ambitna agenda społeczna jest bezpośrednio powiązana z bezpieczeństwem i odpornością.

Mary McCaughey: 7:40

Dokładnie.

Li Andersson: 7:41

I to naprawdę jest argument, którego nie można zapominać. Ponadto widzimy to na przykład w niemal każdym opublikowanym Eurobarometrze — również w najnowszym — że gdy Europejczycy są pytani, jakie powinny być główne priorytety Parlamentu Europejskiego, kryzys kosztów życia jest na pierwszym miejscu. Uważam, że to również bardzo wyraźny sygnał, sygnał i przesłanie, że kryzys kosztów życia nie zniknął. W Europie wciąż trwa kryzys społeczny, który dotyka wielu pracowników i wielu ludzi znajdujących się w trudnej sytuacji.

Li Andersson: 8:23

A jeśli UE tego nie zajmie, myślę, że zobaczymy jeszcze większą polaryzację. Myślę, że zobaczymy jeszcze więcej niestabilności także wewnątrz Europy, nie tylko my odpowiadający na niestabilność i zagrożenia z zewnątrz. Potrzebujemy także ambitnej agendy społecznej, aby mieć pewność, że wszyscy będą zaangażowani i nie zobaczymy nowych zagrożeń bezpieczeństwa w naszych krajach i w Unii.

Mary McCaughey: 8:53

To ciekawy punkt, bo cała ta spójność społeczna opiera się na zaufaniu, o czym wspomniałeś wcześniej. Najnowsze wyniki naszego e-badania Living and Working in Europe pokazują, że nastąpił znaczny spadek zaufania na poziomie krajowym i w rządach krajowych. Zaufanie do UE wydaje się jakoś ustabilizowane; Przynajmniej jest to wciąż stosunkowo pozytywne. Co twoim zdaniem jest tu kluczowe i co możemy zrobić, by to wzmocnić i nie osłabnąć? 

Li Andersson: 9:25

Uważam, że kwestia zaufania jest niezwykle ważna i naprawdę interesująca, ponieważ to także globalny rozwój wydarzeń. Byłem na Światowym Szczycie ONZ ds. Rozwoju Społecznego pod koniec zeszłego roku i poruszono też kwestię zaufania, ponieważ obserwują globalny trend spadku. Tak więc niemal wszędzie poziom zaufania, jaki ludzie odczuwają do własnych rządów, ale także do siebie nawzajem, spada.

Li Andersson: 9:50

Fakt, że jest to globalny rozwój wydarzeń, wskazuje na dość głęboki kryzys także dla naszych systemów demokratycznych, co z pewnością jest napędzane faktem, że żyjemy teraz w społeczeństwie informacyjnym, z tymi wszystkimi platformami społecznościowymi, które dodatkowo potęgują tę nieufność. Logika algorytmu opiera się na afekcie — na wywoływaniu bardzo silnych reakcji emocjonalnych u ludzi.

Li Andersson: 10:23

To ogromne wyzwanie dla demokracji. Ale uważam jednak, że jednym z punktów wyjścia do odbudowy zaufania musi być także to, że ludzie mogą odnaleźć zaufanie do polityki i zdolności do wprowadzania pozytywnych zmian i realizacji dla niej. W wielu krajach ta wiara w zdolność naszych systemów demokratycznych do osiągania wyników, które są dla was namacalne i dają lepsze perspektywy na przyszłość — wielu ludzi ją straciło. Tutaj agenda społeczna jest naprawdę kluczowa: mieć ambitną agendę społeczną i politykę gospodarczą, która ją wspiera.

Li Andersson: 11:10

Ale ciekawe, że powiedziałeś, iż poziom zaufania do instytucji UE się ustabilizował, ponieważ wiemy, że istnieją różnice między państwami członkowskimi nawet wewnątrz UE w tym zakresie. Ale uważam, że w tych bardzo niepewnych czasach geopolitycznych wielu widzi wartość Unii Europejskiej w nieco innym świetle niż wcześniej — że potrzebujemy siebie nawzajem, musimy współpracować, pozostać silni i wierni naszym wartościom w tych czasach.

Mary McCaughey: 11:45

Może możemy wrócić do tego, bo mówisz tam o widocznym przejawie tego, jak ta praca może przemawiać w życiu ludzi. Z pewnością jednym z obszarów, gdzie wyraźnie widać przykład działań UE robiących różnicę, jest dyrektywa o płacy minimalnej. Z naszych najnowszych danych wynika, że w niemal wszystkich państwach członkowskich nastąpiły podwyżki płac minimalnych. Jakie jest Twoje spojrzenie jako posła do Parlamentu Europejskiego na ten proces? Jak Pan ocenia dotychczasowy wpływ dyrektywy i czy są jeszcze kroki, które mają na celu zapewnienie jej konsolidacji?

Li Andersson: 12:26

Uważam, że od dziesięcioleci jest to jeden z najważniejszych aktów prawnych w dziedzinie polityki zatrudnienia i polityki społecznej. Po pierwsze, ponieważ to jest jedna z ustaw, w których już widzimy namacalne, konkretne skutki wzrostu płac minimalnych, zwłaszcza w południowych i wschodnich państwach członkowskich. Myślę, że kolejne bardzo ważne kroki dotyczą wyznaczenia celu dotyczącego zakresu negocjacji zbiorowych oraz zaangażowania rządów krajowych w wdrażanie polityk, które pomogą im osiągnąć ten cel.

Li Andersson: 13:05

Trzeba też zrozumieć, że nie wydarzy się to szybko ani z dnia na dzień, ale należy zmienić trend w kierunku zwiększenia ochrony negocjacji zbiorowych. Dlatego będzie bardzo interesujące zobaczyć, jakie krajowe plany działania rządy teraz opracują i czy dyrektywa ta będzie miała również wpływ na wzmocnienie tych struktur, które są niezbędne nie tylko do zapewnienia odpowiedniej płacy minimalnej, ale ogólnie odpowiedniej płacy.

Mary McCaughey: 13:42

Mhm.

Li Andersson: 13:44

Zwracając perspektywę także na płace godne, kierując ją bardziej ku demokracji w pracy, higienie i bezpieczeństwu pracy oraz produktywności. Mamy też wiele danych pokazujących, że dobrze funkcjonujące struktury negocjacji zbiorowych na rynku pracy są korzystne dla produktywności, korzystne z ekonomicznego punktu widzenia, a także, oczywiście, korzystne dla udziału pracowników. Myślę więc, że to są kolejne kroki i będzie bardzo ciekawie zobaczyć, czy dyrektywa będzie miała wpływ także w tym zakresie.

Mary McCaughey: 14:16

I myślę, że gdy słyszę Pana przemawiającego, myślę sobie, jak ważne jest, by jako decydenci mieli dowody, na których można opierać swoje decyzje, próbując realizować te inicjatywy. Pracujemy nad wszystkimi obszarami, o których tu mówisz. Właśnie przeprowadziliśmy badanie warunków pracy; Wyniki wkrótce zostaną opublikowane w raporcie przeglądowym. Ale dużo pracujemy też nad negocjacjami zbiorowymi, dialogiem społecznym, stosunkami przemysłowymi itd. Czy możesz podać przykład, gdzie prace Eurofound były dla Ciebie istotne, gdzie mogłeś wykorzystać nasze badania, by pomóc Ci iść naprzód?

Li Andersson: 14:49

Cóż, myślę, że jest kilka przykładów. Na przykład właśnie rozmawialiśmy o dyrektywie o płacy minimalnej. Teraz, w związku z ustawą o wysokiej jakości pracy — która, mam nadzieję, będzie najważniejszym aktem prawnym z tego mandatu dla pracowników i zwykłych ludzi — myślę, że wykorzystanie na przykład Badań Warunków Pracy i danych, które tam otrzymujemy, również wskaże nam kierunek, na czym powinniśmy się skupić, mówiąc o koncepcji wysokiej jakości miejsc pracy.

Li Andersson: 15:14

Kolejny konkretny przykład, który chcę wymienić, dotyczy zarządzania algorytmicznego i wykorzystania AI w życiu zawodowym. Wiem, że teraz Komisja rozważa włączenie tego do Quality Jobs Act, ale potrzebują też danych. Dlatego potrzebują danych o wpływie zarządzania algorytmicznego i AI na życie zawodowe, aby móc wyjaśnić, dlaczego chcą uwzględnić przepisy dotyczące tego w Quality Jobs Act. Dlatego muszą mieć informacje o tym, jak często jest to wykorzystywane i jakie ma to wpływ na pracowników.

Mary McCaughey: 15:53

Dobrze. Dobrze, to bardzo dobre przykłady. Chciałbym też zakończyć dzisiejszy dzień z szerszym obrazem wartości. Kiedy był Pan na naszym Forum Fundacji w listopadzie zeszłego roku — bardzo dziękuję za Wasze główne przemówienie — podkreślił, że siła Europy wynika z jej zaangażowania w rządy prawa, demokrację i równość. Wartości te można obecnie postrzegać jako nieco zagrożone. Być może sami wciąż uważamy je za priorytet, ale czy uważa Pan, że są rzeczy, które powinniśmy zrobić, które Parlament powinien zrobić—kroki, które powinny zostać podjęte—aby zapewnić, że będą one nadal częścią naszego codziennego życia?

Li Andersson: 16:40

Zdecydowanie. Myślę, że UE mogłaby być jeszcze silniejsza, stawiając swoje wartości także w centrum całego programu, agendy i politycznego planu tego mandatu. Bo jak powiedziałeś, te wartości są kwestionowane — argumentowałbym mocniej niż kiedykolwiek wcześniej. Obserwujemy naciski z zewnątrz na ustawodawców UE, by zmieniać nasze prawo; Handel jest wykorzystywany jako broń, by wywierać presję na nas, by zmienić już obowiązujące przepisy i trochę się wycofać, jeśli chodzi o te wartości.

Li Andersson: 17:28

Osobiście uważam, że to byłaby zła odpowiedź, zła strategia ze strony Unii Europejskiej. Uważam, że w czasach, gdy te wartości są kwestionowane, musimy być silniejsi niż kiedykolwiek i umieścić je w centrum polityk, które są tworzone. To oznacza także silniejszy wymiar społeczny, jeszcze silniejszą agendę społeczną oraz odwagę, by umieścić je w centrum naszej polityki zagranicznej — by naprawdę pokazać światu, że się nie wycofujemy. Mamy odwagę, by stać za tymi wartościami i wierzymy, że na tym powinna opierać się przyszłość.

Li Andersson: 18:04

I jest też — chcę na koniec powiedzieć — wyraźny związek z rynkiem pracy, ponieważ widzimy coraz więcej tych bardzo dużych firm z zagranicy, które również działają w Europie, które mówią, że nie angażują się w negocjacje zbiorowe z zasady. Uważam więc, że naprawdę powinniśmy powiązać podstawowe prawa pracowników i włączyć je do opisu projektu europejskiego oraz europejskich wartości: rządów prawa, demokracji i równości. Powinniśmy pozostać silni także w tym zakresie, mówiąc, że jesteśmy tu, by pracować i bronić naszego europejskiego modelu oraz tego, jak różnimy się od innych globalnych bloków handlowych.

Mary McCaughey: 18:52

Rzeczywiście. Mam nadzieję, że Eurofound nadal będzie w stanie dostarczyć Ci bazę dowodową potrzebną, by mieć odwagę i stawać w obronie tych wartości w tych trudnych i wymagających czasach. Powodzenia Ci życzę, Li Andersson, jako przewodniczącemu Komisji ds. Zatrudnienia i Spraw Społecznych, a także Parlamentowi Europejskiemu, gdy stawiasz czoła nadchodzącemu okresowi. Dziękujemy, że dziś do nas dołączyłeś.

Li Andersson: 19:24

Bardzo dziękuję i dziękuję za całą Twoją pracę.