Przejdź do treści głównej
Ta strona została przetłumaczona za pomocą tłumaczenia maszynowego. Prosimy o odwiedzenie oryginalnej wersji w języku angielskim oraz zapoznanie się z polityką językową Eurofound.
Nurse showing patient results
Temat
Ostatnia aktualizacja: 26 November 2025

Ochrona socjalna

Istnieją systemy ochrony socjalnej, które mają na celu ochronę ludzi przed ryzykiem utraty dochodu związanym z bezrobociem, złym stanem zdrowia i inwalidztwem, odpowiedzialnością rodzicielską, kosztami utrzymania dzieci i mieszkania, podeszłym wiekiem lub w następstwie utraty małżonka lub rodzica. Organizacja i finansowanie systemów ochrony socjalnej leżą w gestii państw członkowskich UE. Niemniej jednak UE ma do odegrania szczególną rolę w zapewnianiu, za pomocą prawodawstwa UE koordynującego krajowe systemy zabezpieczenia społecznego, odpowiedniej ochrony osób, które przemieszczają się przez granice, a tym samym podlegają różnym systemom ochrony socjalnej. Ustawodawstwo to dotyczy przede wszystkim ustawowych systemów zabezpieczenia społecznego.

Poniżej znajdziesz najnowsze treści na ten temat.

26 November 2025
Foundation Forum 2025: Key takeaways
This paper provides the top 20 takeaways from the Foundation Forum 2025 which took place at IMMA Venues Dublin on 19–20 November 2025.
Inny
11 November 2025
Europe’s social model – The key to competitive growth – Background paper
This background paper outlines the context for the issues to be examined at Eurofound’s Foundation Forum 2025. As the global order proves to be increasingly volatile, the European Union itself is undergoing a profound transformation in terms of its socioeconomic and geopolitical landscape. Enhancing competitiveness and ensuring sustainable economic growth are now at the top of the EU agenda.
Massimiliano Mascherini
Inny
28 October 2025
Cyfryzacja ochrony społecznej
Raport ten koncentruje się na cyfryzacji procesów front-office i back-office w zakresie świadczeń społecznych pieniężnych. W 10 państwach członkowskich UE oraz w Norwegii możliwe jest złożenie wniosku cyfrowego dla wszystkich lub wszystkich oprócz jednego, z dziewięciu badanych świadczeń. W co najmniej pięciu państwach członkowskich papierowe wnioski zostały wycofane dla niektórych świadczeń.
Hans Dubois+1
Raport z badań

Świadczenia społeczne zmniejszyły o połowę liczbę osób zagrożonych ubóstwem w UE, a wskaźniki te spadły z 31 proc. do 15,5 proc. wśród osób w wieku od 16 do 64 lat. Kobiety są w większym stopniu uzależnione od wsparcia dochodu minimalnego i chociaż świadczeniami dla bezrobotnych częściej są mężczyźni, w ciągu ostatniej dekady kobiety stały się większością beneficjentów w co najmniej czterech państwach członkowskich.

Około dwóch trzecich bezrobotnych w UE nie otrzymuje świadczeń, często dlatego, że ich staż pracy jest krótszy niż wymagany lub skończyły się ich świadczenia. Ponad połowa (54 proc.) osób, które są zagrożone ubóstwem przed otrzymaniem zasiłków, nie otrzymuje żadnego wsparcia finansowego, takiego jak zasiłek minimalny, zasiłek inwalidzki lub zasiłek dla bezrobotnych.

W żadnym państwie członkowskim nie ma więcej niż 80% uprawnionych osób otrzymujących świadczenia dochodowe. Ponadto żadne państwo członkowskie nie wypłaca odszkodowania z mocą wsteczną za nieskorzystanie ze świadczeń, a co najmniej 10 % wniosków jest odrzucanych, co uwypukla wyzwanie związane z nieefektywnością i nieskutecznością.

Adekwatność minimalnego dochodu i zasiłków dla bezrobotnych różni się w zależności od kwoty, innych uprawnień pieniężnych i rzeczowych oraz różnych potrzeb obywateli. Odbiorcy bardziej narażeni na niewystarczające dochody to osoby z problemami zdrowotnymi lub niepełnosprawnościami, samotni rodzice, większe gospodarstwa domowe, osoby borykające się z wysokimi kosztami mieszkaniowymi oraz osoby długotrwale bezrobotne.

O zasiłek minimalny, a w częściej o zasiłek dla bezrobotnych można co do zasady ubiegać się przez internet, z wyjątkiem trzech państw członkowskich. Chociaż aplikacje cyfrowe mogą poprawić dostęp, mogą również tworzyć nierówności między tymi, którzy mają do nich dostęp, a tymi, którzy nie mają do nich dostępu, a także ograniczać bezpośrednie możliwości uzyskania wsparcia.

W ramach badań Eurofound analizowano dostęp do usług i korzyści zarówno jako sposób na zaspokojenie konkretnych potrzeb, jak i jako część zintegrowanych wysiłków na rzecz promowania włączenia. Wysokiej jakości usługi publiczne są podstawowym środkiem do osiągnięcia wysokiego poziomu ochrony socjalnej i włączenia społecznego. W badaniu Eurofound przeanalizowano dostęp do różnych usług socjalnych i ich jakość, a także wpływ pandemii COVID-19 na korzystanie z takich usług i ich świadczenie. Nacisk kładziony jest na te usługi i świadczenia, które stanowią odpowiedź na potrzeby słabszych grup społecznych, takich jak osoby starsze, migranci, młodzież lub osoby niepełnosprawne.

Badania koncentrują się również na zmianach strukturalnych, napędzanych w dużej mierze przez cyfryzację, zmianę klimatu, a także pandemię COVID-19 (zob. infografika poniżej), oraz na sposobach zapewnienia sprawiedliwej transformacji, która promuje ochronę socjalną i prawa pracownicze.

Ochrona socjalna i jakość życia

Eurofound bada dostęp do ochrony socjalnej i jej jakość w ramach europejskiego badania jakości życia (EQLS). EQLS 2016, najnowsza edycja, zawiera analizę postrzegania braku bezpieczeństwa w kontekście różnych problemów społecznych: bezpieczeństwa osobistego, braku bezpieczeństwa mieszkaniowego, niepewności zatrudnienia i niepewności dochodów. Obejmuje również rozszerzony moduł dotyczący dostępu do opieki zdrowotnej, opieki długoterminowej, opieki nad dziećmi i edukacji oraz ich jakości.

Świadczenie usług socjalnych

Ponieważ ludzie żyją coraz dłużej, rośnie zapotrzebowanie na przystępną cenowo opiekę jakości. W ramach badań nad domami opieki dla starszych Europejczyków przeanalizowano usługi opieki długoterminowej w sektorze publicznym i prywatnym, analizując kwestie jakości, dostępności i skuteczności usług. W UE coraz większą uwagę poświęca się również dostępowi do usług wczesnej edukacji i opieki nad dzieckiem oraz jakości takich usług, zarówno w celu umożliwienia zatrudnienia rodzicom, zwłaszcza matkom, jak i promowania dobrostanu dzieci. W badaniu przeprowadzonym przez Eurofound oceniono dowody dotyczące elementów warunków pracy i doskonalenia zawodowego, które podnoszą jakość takich usług.

W rezolucji z 2013 Mieszkalnictwo socjalne w UE" Parlament Europejski wezwał Eurofound do zbadania kosztów braku działań w sprawie nieodpowiednich warunków mieszkaniowych. EQLS zwrócił również uwagę na problemy związane z przystępnością cenową mieszkań, podczas gdy inne badania dotyczyły rozwoju usług doradczych, które mają pomóc ludziom w radzeniu sobie z zadłużeniem gospodarstw domowych. Ponadto w badaniu Eurofound dotyczącym dostępu do świadczeń społecznych przeanalizowano, gdzie stwierdzono rozbieżności między kwalifikowalnością a korzystaniem ze świadczeń społecznych, a także przedstawiono przegląd problemów, jakie napotykają ludzie w dostępie do świadczeń. W innym nurcie badań skupiono się na społecznym wymiarze mobilności , a w szczególności na wpływie na ochronę socjalną i usługi publiczne, w tym na korzystanie ze świadczeń socjalnych.

Inne badania koncentrowały się na przepisach dotyczących urlopu macierzyńskiego w państwach członkowskich, wykazując wysoki poziom zgodności z przepisami dyrektywy w sprawie urlopu macierzyńskiego (92/85/EWG).

Eurofound przeanalizował udane inicjatywy mające na celu promowanie włączenia społecznego młodych ludzi w UE. W ramach badań przeanalizowano również sytuację w zakresie dostępu do ochrony socjalnej dla młodych ludzi zatrudnionych na podstawie umów na czas określony lub na czas określony. W kolejnym badaniu przeanalizowano wdrażanie polityki aktywnej integracji jako instrumentu zwalczania wykluczenia młodych ludzi z niepełnosprawnościami lub mających problemy zdrowotne z rynku pracy. 

Pozytywna konwergencja systemów ochrony socjalnej

Poprzez różne aspekty badań Eurofound będzie monitorował pozytywną konwergencję w zakresie ochrony socjalnej i dobrobytu materialnego oraz zapewni dogłębne analizy tendencji w zakresie konwergencji między krajami europejskimi.

Background

W art. 2 Traktatu UE za kluczowe zadanie uznano wspieranie wysokiego poziomu ochrony socjalnej. System zabezpieczenia społecznego obejmuje świadczenia pieniężne i rzeczowe. W Europejskim filarze praw socjalnych podkreślono dostęp do opieki nad dziećmi, opieki zdrowotnej, opieki długoterminowej i mieszkalnictwa, a także zasiłki dla bezrobotnych, minimalny dochód i zasoby dla osób w starszym wieku, które zapewniają im godne życie.

W Europejskim filarze praw socjalnych określono 20 kluczowych zasad i praw niezbędnych dla sprawiedliwych i dobrze funkcjonujących rynków pracy i systemów ochrony socjalnej. Zasady te opierają się na trzech kategoriach, z których jedna to ochrona socjalna i włączenie społeczne. 4 marca 2021 r. Komisja Europejska przedstawiła swój plan działania na rzecz pełnego wdrożenia filaru, przekształcając zasady w konkretne działania przynoszące korzyści obywatelom UE, a jednocześnie wspierając odbudowę po skutkach pandemii COVID-19. Aby zmniejszyć nierówności, zaproponowano w niej nowy cel dla UE, jakim jest zmniejszenie liczby osób zagrożonych ubóstwem lub wykluczeniem społecznym o co najmniej 15 mln do 2030 r., w tym co najmniej 5 mln dzieci.

24 marca 2021 r. Komisja przedstawiła wniosek dotyczący strategii UE na rzecz praw dziecka oraz zalecenia Rady ustanawiającego europejską gwarancję dla dzieci w celu zapewnienia dzieciom zagrożonym ubóstwem i wykluczeniem społecznym skutecznego dostępu do kluczowych usług, takich jak opieka zdrowotna i edukacja. 14 czerwca 2021 r. Rada ds. Zatrudnienia, Polityki Społecznej, Zdrowia i Ochrony Konsumentów (EPSCO) przyjęła europejską gwarancję dla dzieci.

Komisja wykorzystuje proces europejskiego semestru do monitorowania systemów ochrony socjalnej w państwach członkowskich i w razie potrzeby przedstawia zalecenia dla poszczególnych krajów dotyczące wykorzystania ich budżetów socjalnych w celu zapewnienia odpowiedniej i trwałej ochrony socjalnej.

Kolejnym kluczowym priorytetem Komisji Europejskiej jest stworzenie Europy na miarę ery cyfrowej. Obejmuje to inwestowanie w cyfrowe usługi publiczne, a także zapewnianie odpowiedniej ochrony socjalnej osobom pracującym za pośrednictwem platform internetowych.

To jest wybór najważniejszych wyników dla tego tematu.

Badacze Eurofound dzielą się wiedzą ekspercką i można się z nimi kontaktować w sprawie pytań oraz zapytań mediów.

Marie Hyland

Research officer
Social policies research

W 2023 r. Marie Hyland dołączyła do Eurofound jako specjalistka ds. badań w dziale polityki społecznej. Wcześniej Marie spędziła kilka lat jako ekonomistka w Banku Światowym, gdzie zajmowała się wieloma kwestiami, w tym płcią, zmianami klimatycznymi i rozwojem sektora prywatnego. Badania Marie dotyczyły wpływu dyskryminacji prawnej na upodmiotowienie ekonomiczne kobiet, rozważały rolę wielkości firm i praktyk menedżerskich na produktywność i rozwój gospodarczy, a także analizowały ekonomię polityki łagodzenia zmian klimatu. Marie uzyskała tytuł doktora ekonomii w Trinity College w Dublinie.

Ta sekcja zapewnia dostęp do całej zawartości, która została opublikowana na dany temat.

Flag of the European UnionThis website is an official website of the European Union.
European Foundation for the Improvement of Living and Working Conditions
The tripartite EU agency providing knowledge to assist in the development of better social, employment and work-related policies

All official European Union website addresses are in the europa.eu domain.

See all EU institutions and bodies