Przejdź do treści głównej
Ta strona została przetłumaczona za pomocą tłumaczenia maszynowego. Prosimy o odwiedzenie oryginalnej wersji w języku angielskim oraz zapoznanie się z polityką językową Eurofound.
Group of people sitting around a table at the office
Temat
Ostatnia aktualizacja: 12 November 2026

Negocjacje zbiorowe

Negocjacje zbiorowe odnoszą się do wszelkich negocjacji pomiędzy jednym lub więcej pracodawcami (lub ich organizacjami) a jedną lub więcej organizacjami pracowniczymi (związkami zawodowymi) w celu ustalenia warunków pracy i warunków zatrudnienia, w tym kwestii związanych z wynagrodzeniem i czasem pracy oraz regulacji relacji między pracodawcami a pracownikami, zgodnie z Konwencją MOP nr 154. Zidentyfikowano szereg wymiarów negocjacji zbiorowych ("struktura negocjacji"). Należą do nich zakres dotyczący odsetka pracowników bezpośrednio dotkniętych umowami; poziom, na jakim odbywa się negocjacja; zakres lub zakres tematów objętych negocjacjami; oraz głębia – czyli zakres, w jakim umowy są wspólnie wdrażane i przeglądane.

Poniżej znajdziesz najnowsze treści na ten temat.

12 November 2026
Nowe
Rozwój stosunków przemysłowych w 2025 roku
Publikacja ta obejmuje raporty poszczególnych krajów dotyczących rozwoju stosunków przemysłowych w każdym z 27 państw członkowskich UE oraz w Norwegii w 2025 roku, oparte na wynikach badań krajowych i ankiet.
Inny
28 October 2026
Stosunki przemysłowe: dyskurs i rozwój układu czasu pracy w 2025 roku
Zmiany w układzie czasu pracy w UE w 2025 roku odzwierciedlają różnorodność krajowych systemów stosunków przemysłowych oraz poziomy, na których odbywa się dialog społeczny. Niniejszy artykuł analizuje dyskurs i rozwój w 2025 roku dotyczący nadgodzin, rejestracji czasu, urlopu i skrócenia czasu pracy.
Theodor Björk
Artykuł
16 July 2026
Krajowe płace minimalne w UE: wzrost napędzany polityką, ciągła konwergencja i większa bliskość negocjowanych płac
W ciągu ostatniego roku krajowe płace minimalne nadal znacznie rosły w całej UE, zwłaszcza w krajach Europy Środkowej i Wschodniej, co nadal zmniejsza regionalne różnice. Dyrektywa UE dotycząca płacy minimalnej stała się istotnym czynnikiem podwyżek płacy minimalnej w wielu krajach, przekraczając poziomy inflacji i podnosząc szybciej niż zbiorowo uzgodnione minimalne poziomy płac w wielu nisko płatnych sektorach.
Carlos Vacas Soriano+1
Artykuł

Eurofound zbiera informacje na poziomie krajowym na temat negocjacji zbiorowych w UE za pośrednictwem swojej Sieci Korespondentów Eurofound. W całej UE zakres negocjacji zbiorowych jest bardzo zróżnicowany, co pokazują badania Eurofound. Około 60% pracowników jest objętych negocjacjami zbiorowymi w UE, ale w niektórych krajach waha się to od 80% lub więcej do mniej niż 10% w innych (dane Komisji Europejskiej).

Negocjacje zbiorowe w państwach członkowskich

Profile krajów dotyczących życia zawodowego Eurofound opisują systemy negocjacji zbiorowych w państwach członkowskich UE oraz w Norwegii.

Badania z 2022 roku analizują rozwój negocjacji zbiorowych w wyniku pandemii COVID-19.

Oddzielne badania w 2022 roku będą również analizować rolę dialogu społecznego i negocjacji zbiorowych w tym, jak dwa sektory mocno dotknięte pandemią się adaptują, czyli lotnictwo cywilne i szpitale.

Ściśle powiązana z profilami krajów jest baza danych wynagrodzeń, czasu pracy i sporów zbiorowych, dostarczająca regularne aktualizacje systemów ustalania wynagrodzeń i czasu pracy obowiązujących w każdym kraju oraz zawierająca dane dotyczące poziomu zbiorowo uzgodnionego wynagrodzenia lub czasu pracy w latach 2000–2019.

Wcześniejsze badanie dotyczące negocjacji zbiorowych w Europie XXI wieku mapuje rozwój na przestrzeni 15 lat w głównych aspektach negocjacji zbiorowych – poza wynagrodzeniem i czasem pracy, które są analizowane oddzielnie.

Negocjacje zbiorowe dotyczące wynagrodzenia

Eurofound regularnie raportuje o zmianach wynagrodzeń w całej UE, monitorując, jak efekty płacowe dostosowują się do zmian w sytuacji gospodarczej.

Krajowe instytucje negocjacji płacowych są kluczowe dla osiągania wyników płacowych wspierających wzrost zatrudnienia i gospodarki. Wykorzystując szeroki zbiór empirycznych danych makroekonomicznych z różnych źródeł, raport Eurofound dotyczący płac w Europie w różnych reżimach negocjacji płacowych analizuje, jak instytucjonalne cechy krajowych reżimów negocjacji płacowych wpływają na wyniki płacowe.

Badanie dotyczące płac w Europie w XXI wieku przedstawia porównawcze szeregi czasowe dotyczące wyników negocjacji płacowych w państwach członkowskich UE i Norwegii. W tym celu omawia rozwój wynagrodzeń na tle różnych reżimów negocjacji płacowych oraz analizuje związek między wzrostem wynagrodzeń a wydajnością.

Negocjacje zbiorowe dotyczące czasu pracy

Eurofound monitoruje charakter i zakres roli negocjacji zbiorowych w określaniu czasu pracy w państwach członkowskich, biorąc pod uwagę, że negocjacje odbywają się na różnych poziomach (międzysektorowym, sektorowym, firmowym) oraz że zakres negocjacji znacznie różni się w zależności od kraju.

Badania nad zmianą czasu pracy w XXI wieku analizują czas pracy i jego regulacje w UE. Raport analizuje główne trendy i kamienie milowe charakteryzujące ewolucję najważniejszych aspektów wspólnie uzgodnionego czasu pracy w UE w pierwszej dekadzie XXI wieku.

Eurofound przygotowuje również raport półroczny na temat głównych zmian w czasie pracy w UE i Norwegii, oparty na raportach krajowych. Przedstawia ogólny przegląd obecnego stanu długości czasu pracy w wyniku negocjacji zbiorowych oraz uzupełnia bazę danych wynagrodzeń, czasu pracy i sporów zbiorowych.

Dane z badań dotyczących układów zbiorowych w Europie

Europejska ankieta przedsiębiorstw (ECS) Eurofound zbiera dane dotyczące układów zbiorowych i analizuje, w jakim stopniu przedsiębiorstwa są objęte negocjacjami zbiorowymi na dowolnym poziomie. Analizuje poziom dostarczania informacji, konsultacji i negocjacji w zakładach, a także analizuje wpływ reprezentacji pracowników i dialogu społecznego na poziomie przedsiębiorstw.

Negocjacje zbiorowe, będące podstawą zorganizowanych stosunków przemysłowych, mają miejsce w różnych środowiskach instytucjonalnych. Systemy krajowe różnią się rolą negocjacji zbiorowych i legislacją regulującą rynek pracy, poziomami prowadzenia negocjacji (międzysektorowe, sektorowe, firmowe i miejscem pracy, regionalne, zawodowe) oraz sposobem, w jaki negocjacje na różnych poziomach mogą się ze sobą przenikać (artykulacja). Stopień centralizacji i koordynacji negocjacji zbiorowych – a zwłaszcza negocjacji płac – są istotnymi cechami systemu, mającymi znaczenie zarówno dla rynku pracy, jak i dla wyników makroekonomicznych. Efektem negocjacji zbiorowych jest zazwyczaj układ zbiorowy. Takie umowy mogą regulować zarówno procedury dotyczące relacji między stronami sygnatariuszami, jak i warunki zatrudnienia tych pracowników objętych umową, takich jak wynagrodzenie i czas pracy.

Chociaż Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej uznaje autonomię partnerów społecznych, zwłaszcza w zakresie negocjacji płacowych, polityka UE wywiera jednak istotny wpływ na negocjacje zbiorowe i szerszy system stosunków przemysłowych. Na przykład rekomendacje specyficzne dla poszczególnych krajów (CSR) w ramach Semestru Europejskiego dotyczyły takich kwestii jak dostosowanie rozwoju wynagrodzeń do produktywności, ustalania płacy minimalnej i systemów indeksacji płac. Ogólnie rzecz biorąc, negocjacje zbiorowe odbywają się w ramach częściowo określonych przez prawo UE, obejmujące przepisy dotyczące równej płacy za pracę o równej wartości oraz wymogi dyrektywy o czasie pracy i powiązanych przepisów.

To jest wybór najważniejszych wyników dla tego tematu.

Badacze Eurofound dzielą się wiedzą ekspercką i można się z nimi kontaktować w sprawie pytań oraz zapytań mediów.

Ta sekcja zapewnia dostęp do całej zawartości, która została opublikowana na dany temat.

Flag of the European UnionThis website is an official website of the European Union.
European Foundation for the Improvement of Living and Working Conditions
The tripartite EU agency providing knowledge to assist in the development of better social, employment and work-related policies

All official European Union website addresses are in the europa.eu domain.

See all EU institutions and bodies