Ograniczona elastyczność: Przymusowe niestandardowe zatrudnienie w Unii Europejskiej

Niniejszy artykuł analizuje częstość, trendy i mikroczynniki przymusowego niestandardowego zatrudnienia (INE) w państwach członkowskich UE w latach 2006–2024, wykorzystując wskaźnik złożony obejmujący pracowników zatrudnionych przymusowo na podstawie umów tymczasowych, pracujących na niepełny etat lub w obu tych miejscach. Opierając się na mikrodanych z Badania Siły Pracy UE, analiza pokazuje, że wskaźnik INE osiągnął szczyt na poziomie 12,7% w 2015 roku, a następnie spadł do 8,8% w 2024 roku, początkowo spowodowany wzrostem przymusowego zatrudnienia na niepełny etat podczas Wielkiej Recesji, a następnie spadkiem zatrudnienia tymczasowego i spadkiem udziału przymusowego, a także silnym spadkiem przymorowego charakteru pracy na część etatu. Pomimo tej poprawy, około połowa wszystkich pracowników tymczasowych nadal posiada takie umowy nieprzymusowo. Rozkłady Oaxaca–Blinder dzielą różnicę między wcześniejszymi a obecnymi wskaźnikami INE na dwa składniki: komponent kompozycyjny, który rejestruje zmiany w cechach siły roboczej, oraz komponent strukturalny, który obejmuje zmiany w tym, jak te cechy przekładają się na ryzyko INE. Komponent strukturalny dominuje przez cały czas, odpowiadając za nawet 89% różnicy w 2014 roku, co wskazuje, że spadek INE odzwierciedla rzeczywistą poprawę warunków na rynku pracy, a nie wyłącznie zmiany w składzie siły roboczej. Modele regresji szacowane osobno na lata 2014 i 2024 wskazują mechanizmy stojące za tą zmianą strukturalną: kara zawodowa dla pracowników o niskich i średnich kwalifikacjach znacznie się zwęziła, ponieważ zacieśnienie rynku pracy poprawiło warunki na dolnym końcu rozkładu zawodowego, podczas gdy zróżnicowanie sektorowe się zaostrziło, a sektory usług coraz częściej napędzają przymorową pracę tymczasową obok przymusowej pracy na pół etatu.