Beperkte flexibiliteit: Onvrijwillige niet-standaard werkgelegenheid in de Europese Unie

Dit artikel analyseert de incidentie, trends en micro-oorzaken van onvrijwillige niet-standaard werkgelegenheid (INE) in EU-lidstaten tussen 2006 en 2024, met behulp van een samengestelde indicator die werknemers omvat die onvrijwillig onder tijdelijke contracten, deeltijdwerk of beide werken. Op basis van microdata van de EU Labour Force Survey toont de analyse aan dat het INE-percentage in 2015 piekte op 12,7%, voordat het daalde tot 8,8% in 2024, aanvankelijk veroorzaakt door de uitbreiding van onvrijwillige deeltijdbanen tijdens de Grote Recessie en vervolgens door een krimp van het aantal tijdelijke banen en een afname van het aandeel onvrijwillig, samen met een sterke daling van het onvrijwillige karakter van deeltijdwerk. Ondanks deze verbetering heeft ongeveer de helft van alle tijdelijke werknemers nog steeds onvrijwillig zulke contracten. Oaxaca–Blinder-decomposities scheiden de kloof tussen eerdere en huidige INE-tarievens in twee componenten: een compositiecomponent, die veranderingen in de karakteristieken van de beroepsbevolking vastlegt, en een structureel component, die veranderingen in hoe deze kenmerken zich vertalen naar INE-risico, vastlegt. De structurele component domineert overal en was goed voor tot 89% van de kloof in 2014, wat aangeeft dat de daling van INE echte verbeteringen in de arbeidsmarktomstandigheden weerspiegelt in plaats van alleen verschuivingen in de samenstelling van de beroepsbevolking. Regressiemodellen, afzonderlijk getaxeerd voor 2014 en 2024, identificeren de mechanismen achter deze structurele verandering: de beroepsboete voor laag- en middengeschoolde werknemers is aanzienlijk verslonken doordat de arbeidsmarkt de omstandigheden aan de onderkant van de beroepsverdeling verbeterde, terwijl sectordifferentiatie is verscherpt, waarbij dienstensectoren steeds vaker onvrijwillige tijdelijke verdiensten naast onvrijwillig deeltijdwerk aandrijven.